Sahih al-Bukhari, xadiiska 6142
Waxaa weriyey Rafi ibn Khadij and Sahl ibn Abi Hathma. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Rafi ibn Khadij and Sahl ibn Abi Hathma
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ، فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ، فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَبَدَأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرِ الْكُبْرَ ". ـ قَالَ يَحْيَى لِيَلِيَ الْكَلاَمَ الأَكْبَرُ ـ فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَسْتَحِقُّونَ قَتِيلَكُمْ ـ أَوْ قَالَ صَاحِبَكُمْ ـ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَرَهُ. قَالَ " فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ فِي أَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ. فَوَدَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ. قَالَ سَهْلٌ فَأَدْرَكْتُ نَاقَةً مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ، فَدَخَلَتْ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي بِرِجْلِهَا. قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ يَحْيَى حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مَعَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بُشَيْرٍ عَنْ سَهْلٍ وَحْدَهُ.
Waxaa ka warramay Rafiic bin Khaadij iyo Sahl bin Abii Xathmah: Cabdullaahi bin Sahl iyo Muxayyisah bin Mascuud waxay aadeen Khaybar, wayna ku kala tageen beeraha timirta dhexdooda. Markaas ayaa la dilay Cabdullaahi bin Sahl. Kadibna Cabdirraxmaan bin Sahl, Xuwayyisah iyo Muxayyisah oo ah labada wiil ee Mascuud ayaa u yimid Nabiga ﷺ waxayna kala hadleen arrinta saaxiibkoodii la dilay. Waxaa hadalka bilaabay Cabdirraxmaan oo ahaa kii ugu yaraa, markaasuu Nabigu ﷺ yiri:
"Ha hormaro kan ugu da'da weyn." Markaasay ka hadleen arrintii saaxiibkood. Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Ma diyaar u tihiin in konton idinka mid ahi ay dhaartaan si aad u xaq yeelataan magta saaxiibkiin la dilay?" Waxay yiraahdeen: "Rasuulka Allow ﷺ! Arrintaan ma aanan arag (markhaati kama nihin)." Wuxuu yiri: "Markaa Yuhuuddu way idin ka bari yeeli doonaan haddii konton iyaga ka mid ahi ay dhaartaan inaysan dilin." Waxay yiraahdeen: "Rasuulka Allow ﷺ! Waa dad gaalo ah (oo been bay dhaaranayaan)." Markaas Rasuulka Allah ﷺ ayaa isagu ka bixiyey magta dhankiisa.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Marka dil aan la xallin jirto, dhaar ayaa la maraa, balse eedayn aan caddayn lahayn lama oggola.
Cabdullaahi ibn Sahl ayaa lagu dilay agagaarka Khaybar. Ehelkiisu arrinta waxay u gudbiyeen Nabiga ﷺ; iyagu dilka ma aysan arag.
Magdhow lacageed oo, marka la raaco xeerarka shareecada Islaamka, laga yaabo in lagu yeesho qoyska qof la dilay.
Habraac rasmi ah oo ka kooban konton dhaar, kaas oo la xiriira caddaynta kiisaska dilalka qaarkood ee aan la xallin.
Habraac gaar ah oo ah dhaaro isdaba joog ah oo kiis dil ah, marka aysan jirin caddayn caadi ah oo go'aan kama dambays ah leh.
Culimada hore waxay dhacdadan uga hadlaan inay daliil u tahay qasaamaha iyo muhiimadda ay leedahay habraac caddayneed oo go'an marka la baarayo kiisaska dilka. Ehelka laguma xukumin oo keliya tuhun ay qabeen: Nabiga ﷺ wuxuu weydiiyey dhaaraha loo baahnaa, wuxuuna dhinaca kale sidoo kale siiyey fursad uu ku dhaarto. Markii qoysku diiday habkaas, wuxuu magta ka bixiyey hantidiisa gaarka ah. Culimadu sidoo kale waxay halkan ka fahmeen in qofka da'da yar uu kulanka uga hor mariyo hadalka qofka ka weyn, haddii aysan jirin sabab muhiim ah oo taas ka duwan. Mad-habyadu way ku kala duwan yihiin shuruudaha faahfaahsan iyo sida loo qaybiyo dhaaraha iyo masuuliyadda; xadiiskani ma fasaxayo in qofku sharciga gacantiisa ku qaato ama dad ku eedeeyo caddayn la'aan.
- Qofna ha ku eedayn dembi culus adigoon dhowrin habraaca caddaynta iyo maxkamadda awoodda u leh.
- Wadahadalka, si edeb leh dadka waaweyn fursad u sii inay marka hore hadlaan, adigoon dadka kale xaqdarro uga hor istaagin hadalka.
- Khilaaf culus xal caddaalad ah u raadi, hana ku dhaqaaqin aargoosi gacantaada ah.
Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa dilkii Cabdullaahi ibn Sahl, waxayna iftiiminaysaa duruufaha habraaca qasaamaha.
Sahih al-Bukhari · #6144 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa waajibka dhaaridda marka eedayn la beeniyo.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)Xadiiskani wuxuu adkaynayaa in nolosha qofka Muslimka ahi tahay mid la dhowro, dhiig daadintuna aanay bannaanayn marka laga reebo shuruudo adag.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.