Sahih al-Bukhari, xadiiska 6143
Waxaa weriyey Rafi ibn Khadij and Sahl ibn Abu Hathma. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Rafi ibn Khadij and Sahl ibn Abu Hathma
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ، فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ، فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَبَدَأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرِ الْكُبْرَ ". ـ قَالَ يَحْيَى لِيَلِيَ الْكَلاَمَ الأَكْبَرُ ـ فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَسْتَحِقُّونَ قَتِيلَكُمْ ـ أَوْ قَالَ صَاحِبَكُمْ ـ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَرَهُ. قَالَ " فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ فِي أَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ. فَوَدَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ. قَالَ سَهْلٌ فَأَدْرَكْتُ نَاقَةً مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ، فَدَخَلَتْ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي بِرِجْلِهَا. قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ يَحْيَى حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مَعَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بُشَيْرٍ عَنْ سَهْلٍ وَحْدَهُ.
Waxaa nooga warramay Sulaymaan bin Xarb, waxaa nooga warramay Xammaad, oo ah ina Sayd — laga soo xigtay Yaxye bin Saciid, laga soo xigtay Bushayr bin Yasaar, oo ahaa mowlaa al-Ansaar, laga soo xigtay Raafic bin Khadiij iyo Sahl bin Abii Xathmah, inay uga warrameen in Cabdullaahi bin Sahl iyo Muxayyiisah bin Mascuud ay tageen Khaybar oo ay ku kala firdheen beerta geedaha timirta dhexdeeda, markaas la dilay Cabdullaahi bin Sahl. Markaas Cabdirraxmaan bin Sahl iyo Xuwyyisah iyo Muxayyiisah oo ah labada wiil ee Mascuud ayaa u yimid Nabiga ﷺ waxayna ka hadleen arrinta saaxiibkood. Waxaa bilaabay inuu hadlo Cabdirraxmaan oo ahaa kii ugu yaraa dadka, markaas Nabigu ﷺ wuxuu yiri:
"Ka hor mariya kan weyn." Yaxye wuxuu yiri: Si uu u hormaro hadalka kan da'da weyn. Markaas way ka hadleen arrinta saaxiibkood. Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Ma xaq u yeelanaysaan dhiig-bixinta qofkiinna la dilay — ama wuxuu yiri: saaxiibkiinna — iyadoo la adeegsanayo dhaarta konton idinka mid ah?" Waxay yiraahdeen: "Rasuul Allaah ﷺ, waa arrin aanan goobjoog ka ahayn." Wuxuu yiri: "Markaas Yuhuuddu way idin bari yeeli doonaan haddii konton iyaga ka mid ahi ay dhaartaan." Waxay yiraahdeen: "Rasuul Allaah ﷺ, waa qoom gaalo ah!" Markaas Rasuulka Allaah ﷺ ayaa isagu ka bixiyey magta dhankiisa. Sahl wuxuu yiri: Waxaan haleelay hal ka mid ah geelahaas, waxayna gashay xeradahoodii, markaas lug bay igu turaanturisay. Al-Layth wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Yaxye, laga soo xigtay Bushayr, laga soo xigtay Sahl. Yaxye wuxuu yiri: Waxaan u malaynayaa inuu yiri isagoo la socda Raafic bin Khadiij. Ibnu Cuyaynah-na wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Yaxye, laga soo xigtay Bushayr, laga soo xigtay Sahl keligiis.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Khilaaf culus, qofka ugu da’da weyn ayaa marka hore hadla, caddayntana waxaa lagu xalliyaa xeerar sugan.
Cabdullaahi ibn Sahl ayaa lagu dilay beeraha timirta ee Khaybar. Ehelkiisu waxay arrinta u gudbiyeen Nabiga ﷺ.
Nabiga ﷺ wuxuu tilmaamay in qofka ugu da’da weyn kooxda uu hadalka bilaabo.
Magdhow lacageed oo la siiyo ehelka qof la dilay.
Habraac rasmi ah oo konton dhaar lagu dalbado, kuna saabsan eedda iyo kiiska.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in wada-hadalka lagu ixtiraamo mudnaanta dadka waaweyn, iyadoo aan taasi meesha ka saaraynin xaqa ama runta dadka kale. Werintani sidoo kale waxay sharraxaysaa habraaca caddaynta Islaamka ee kiis dil ah: eed keli ahi kuma filna, maxkamadeyntuna waxay raacdaa xeerar sugan. Fuqahadu waxay ka doodaan sida saxda ah ee habraaca dhaarta loogu dabaqo fiqiga; qaybtani oggolaansho uma aha in qofku iskiis cid u eedeeyo ama ciqaab u fuliyo.
- Wada-hadalka dadka waaweyn fursad sii, una oggolow inay waayo-aragnimadooda la wadaagaan.
- Qofna caddayn la’aan ha ku eedayn; khilaafaadka culus ha loo daayo garsoor awood u leh.
- Hadalkaaga ixtiraam ku muuji, xataa marka arrintu degdeg ama dareen badan leedahay.
Werintan isla cutubka ku jirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa kiiska Cabdullaahi ibn Sahl iyo wixii ka dhacay Khaybar.
Sahih al-Bukhari · #3173 (Sahih)Werintani iyaduna waxay xusaysaa kiiska Cabdullaahi ibn Sahl waxayna ka caawisaa in la fahmo xaaladda sharci ee habraaca dhaarta.
Sahih al-Bukhari · #6144 (Sahih)Werintan isla kitaabka ku jirta waxay bixisaa xog dheeraad ah oo ku saabsan akhlaaqda wanaagsan iyo ixtiraamka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.