Anshaxa Wanaagsan iyo Muuqaalka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 6148

Waxaa weriyey Salama ibn al-Akwa. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Anshaxa Wanaagsan iyo Muuqaalka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Salama ibn al-Akwa

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ فَسِرْنَا لَيْلاً، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لِعَامِرِ بْنِ الأَكْوَعِ أَلاَ تُسْمِعُنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ، قَالَ وَكَانَ عَامِرٌ رَجُلاً شَاعِرًا، فَنَزَلَ يَحْدُو بِالْقَوْمِ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَاغْفِرْ فِدَاءٌ لَكَ مَا اقْتَفَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَتَيْنَا وَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ هَذَا السَّائِقُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَامِرُ بْنُ الأَكْوَعِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَجَبَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، لَوْ أَمْتَعْتَنَا بِهِ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْنَا خَيْبَرَ فَحَاصَرْنَاهُمْ حَتَّى أَصَابَتْنَا مَخْمَصَةٌ شَدِيدَةٌ، ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ فَتَحَهَا عَلَيْهِمْ، فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ الْيَوْمَ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا نِيرَانًا كَثِيرَةً‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا هَذِهِ النِّيرَانُ، عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَلَى لَحْمٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَلَى أَىِّ لَحْمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَلَى لَحْمِ حُمُرٍ إِنْسِيَّةٍ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَهْرِقُوهَا وَاكْسِرُوهَا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ نُهَرِيقُهَا وَنَغْسِلُهَا قَالَ ‏"‏ أَوْ ذَاكَ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا تَصَافَّ الْقَوْمُ كَانَ سَيْفُ عَامِرٍ فِيهِ قِصَرٌ، فَتَنَاوَلَ بِهِ يَهُودِيًّا لِيَضْرِبَهُ، وَيَرْجِعُ ذُبَابُ سَيْفِهِ فَأَصَابَ رُكْبَةَ عَامِرٍ فَمَاتَ مِنْهُ، فَلَمَّا قَفَلُوا قَالَ سَلَمَةُ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَاحِبًا‏.‏ فَقَالَ لِي ‏"‏ مَا لَكَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ فِدًى لَكَ أَبِي وَأُمِّي زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَالَهُ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ قَالَهُ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَأُسَيْدُ بْنُ الْحُضَيْرِ الأَنْصَارِيُّ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَذَبَ مَنْ قَالَهُ، إِنَّ لَهُ لأَجْرَيْنِ ـ وَجَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ ـ إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ، قَلَّ عَرَبِيٌّ نَشَأَ بِهَا مِثْلَهُ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Salama bin Al-Akwa': Waxaan la baxnay Rasûlullah ﷺ annagoo u socda Khaybar, waxaanna safarnay habeenkii. Nin dadka ka mid ah ayaa ku yidhi 'Amir bin Al-Akwa',

"Ma naga maqashiinaysaa gabayadaada?" 'Amir wuxuu ahaa abwaan, markaasuu degay oo bilaabay inuu dadka u hodyo (heeso geela lagu kaxeeyo), isagoo leh: "Allow! Adiga la'aantaa ma hanuunneen, mana sadaqaysanneen, mana tukanneen. Dambiyadayada noo dhaaf, nafahayaga ayaannu kuu huraynaa, markaan cadowga la kulannana cagahayaga adkee, xasillooni iyo deganaan nagu soo deji. Hadday nagu qayliyaan waan diidaynaa, gaaladuna way buuqeen si ay caawimaad nooga helaan." Rasûlullah ﷺ ayaa yidhi: "Yaa geela wada?" Waxay yidhaahdeen: "Waa 'Amir bin Al-Akwa." Wuxuu yidhi: "Allah ha u naxariisto." Nin dadka ka mid ah ayaa yidhi: "Shahiidnimadiisu way waajibtay, Allow Nabiyoow! Muddo dheer ayaanu ku raaxaysan lahayn joogistiisa." Waxaan nimid Khaybar waana ku hareeraynnay ilaa ay gaajo daran na qabatay, kadibna Allah ayaa Muslimiinta u furtay. Markii la gaadhay fiidkii maalintii la furtay, dadku waxay shideen dabab badan. Rasûlullah ﷺ ayaa weydiiyey: "Dababkani waa maxay? Maxaad wax ku karinaysaan?" Waxay yidhaahdeen: "Hilib baan karinaynaa." Wuxuu yidhi: "Hilib noocee ah?" Waxay yidhaahdeen: "Hilib dameero la dhaqdo." Rasûlullah ﷺ ayaa yidhi: "Daadiya hilibka oo jebiya dheryaha." Nin baa yidhi: "Rasûlallow ﷺ, ma daadinnaa hilibka oo maydhnaa dheryaha?" Wuxuu yidhi: "Taasna waad samayn kartaan." Markii ciidanku saf u istaageen dagaalka, seefta 'Amir way gaabnayd; markuu Yuhuudi ku weeraray seefta, afkeedii ayaa dib u soo noqday oo jilibkiisa ku dhacay, halkaasna wuu ku dhintay. Markii Muslimiintu ka soo noqdeen dagaalka, Rasûlullah ﷺ ayaa i arkay anigoo midabkaygu beddelmay, wuxuuna igu yidhi: "Maxaa kugu dhacay?" Waxaan idhi: "Aabbahay iyo hooyaday ha kuu furtaan! Dadku waxay sheegayaan in camalkii 'Amir uu burburay." Nabigu ﷺ wuxuu yidhi: "Yaa sidaas yidhi?" Waxaan idhi: "Hebel iyo hebel iyo Usayd bin Al-Xudayr Al-Ansaari." Rasûlullah ﷺ ayaa yidhi: "Been buu sheegay kii sidaas yidhi. Isagu laba ajar buu leeyahay" — wuxuuna isku daray labadiisa farood isagoo taas tilmaamaya — "Wuxuu ahaa mujaahid dhab ah oo dadaal badan, carab yar oo halkaas ku noolaa ayaa isaga la mid ahaa."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Caamir wuxuu helay ajar dadaalkiisii; Nabiga ﷺ wuxuu buriyey shaki aan daliil lahayn.

Asalka iyo sababta

Dhacdadu waxay dhacday intii lagu jiray duullaankii Khaybar. Nabiga ﷺ ayaa geeridii Caamir ka dib caddeeyey in dadaalkiisu aanu lumin, isla markaana uu helay laba ajar.

Erayada adag oo la sharxay
huda’

Hees laxan leh oo safarka lagu raacin jiray socodka geela.

mujaahid

Qof ku dadaala jidka Alle; halkan, qof si dhab ah uga qaybgalay dagaalka.

dameerro la dhaqdo

Dameerro la rabbeeyey; hilibkooda ayaa laga mamnuucay xilligii Khaybar.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in hees laxan leh oo safarka lagu qaado, erayadeeduna wanaagsan yihiin, ay bannaan tahay oo ay dhiirrigelin karto dadka safarka ku jira. Hadalka Nabiga ﷺ wuxuu saxayaa xukunka sheegaya in camallada Caamir ay burmeen: dhimashadiisa aan ula kac ahayn ee seeftiisa darteed dadaalkiisu ma noqon wax aan qiimo lahayn. Qaybta hilibka dameeraha waxay muujinaysaa in Nabigu ﷺ mamnuucid si cad loo fulin karo, halka dheriyada la maydho ay ku filnayd beddelka in la jebiyo. Mad-habyadu si ka faahfaahsan ayay fiqhiga ugu falanqeeyaan xeerarka hilibka dameeraha iyo nadaafadda; qisadani daliil uma aha in camalka qof la buriyey lagu sheego daliil la’aan.

Casharrada maanta
  1. Ha ku xukumin in camalka wanaagsan ee qof buray adigoon haysan aqoon cad iyo daliil.
  2. Safarka ku hadal erayo dhiirrigelin leh, haddii macnahoodu wanaagsan yahay oo aan la dayicin salaadda iyo waajibaadka.
  3. Raac tilmaamaha cad ee Nabiga ﷺ ee ku saabsan cuntada, si taxaddar lehna ula dhaqan xaaladaha shakiga leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.