Idan Waydiinta · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 6259

Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Idan Waydiinta
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ بُهْلُولٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ حَدَّثَنِي حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالزُّبَيْرَ بْنَ الْعَوَّامِ وَأَبَا مَرْثَدٍ الْغَنَوِيَّ وَكُلُّنَا فَارِسٌ فَقَالَ ‏"‏ انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ، فَإِنَّ بِهَا امْرَأَةً مِنَ الْمُشْرِكِينَ مَعَهَا صَحِيفَةٌ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَدْرَكْنَاهَا تَسِيرُ عَلَى جَمَلٍ لَهَا حَيْثُ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُلْنَا أَيْنَ الْكِتَابُ الَّذِي مَعَكِ قَالَتْ مَا مَعِي كِتَابٌ‏.‏ فَأَنَخْنَا بِهَا، فَابْتَغَيْنَا فِي رَحْلِهَا فَمَا وَجَدْنَا شَيْئًا، قَالَ صَاحِبَاىَ مَا نَرَى كِتَابًا‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَقَدْ عَلِمْتُ مَا كَذَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِي يُحْلَفُ بِهِ لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لأُجَرِّدَنَّكِ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا رَأَتِ الْجِدَّ مِنِّي أَهْوَتْ بِيَدِهَا إِلَى حُجْزَتِهَا وَهْىَ مُحْتَجِزَةٌ بِكِسَاءٍ فَأَخْرَجَتِ الْكِتَابَ ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقْنَا بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا حَمَلَكَ يَا حَاطِبُ عَلَى مَا صَنَعْتَ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا بِي إِلاَّ أَنْ أَكُونَ مُؤْمِنًا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَمَا غَيَّرْتُ وَلاَ بَدَّلْتُ، أَرَدْتُ أَنْ تَكُونَ لِي عِنْدَ الْقَوْمِ يَدٌ يَدْفَعُ اللَّهُ بِهَا عَنْ أَهْلِي وَمَالِي، وَلَيْسَ مِنْ أَصْحَابِكَ هُنَاكَ إِلاَّ وَلَهُ مَنْ يَدْفَعُ اللَّهُ بِهِ عَنْ أَهْلِهِ وَمَالِهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ صَدَقَ فَلاَ تَقُولُوا لَهُ إِلاَّ خَيْرًا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِنَّهُ قَدْ خَانَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ، فَدَعْنِي فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ‏.‏ قَالَ فَقَالَ ‏"‏ يَا عُمَرُ وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ قَدِ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ وَجَبَتْ لَكُمُ الْجَنَّةُ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَدَمَعَتْ عَيْنَا عُمَرَ وَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Yuusuf bin Buhlul, waxaa nooga warramay Ibnu Idriis, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Xuseyn bin Cabdirraxmaan, oo ka weriyey Sacad bin Cubaydah, oo ka weriyey Abuu Cabdirraxmaan As-Sulami, oo ka weriyey Cali — Allaha ka raalli noqdee — wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ ayaa aniga, Az-Zubayr bin Al-Cawwaam iyo Abuu Mardad Al-Qanawi u diray, dhammaanteenna waxaan ahayn fardooley. Wuxuu yiri:

"Baxa ilaa aad ka tagtaan Rawdat Khaakh, halkaasna waxaa joogta haweeney mushrikiin ah oo wadata warqad uu Xaatib bin Abii Baltaca u diray mushrikiinta." Wuxuu yiri: Waan qabanay iyadoo geel ku socota meeshii uu Rasuulka Allah ﷺ noo sheegay. Waxaan ku nidhi: "Xaggee bay jirtaa warqadda aad wadataa?" Waxay tidhi: "Warqad ma wato." Markaas ayaan geelkeedii fadhiisinay oo baadhnay alaabteedii, waxna waan ka weynay. Labadaydii saaxiib waxay yidhaahdeen: "Warqad ma aragno." Anigu waxaan idhi: "Waan ogahay inaanu Rasuulka Allah ﷺ been sheegin. Wallaahi, haddaadan soo saarin warqadda, waan ku dhigi doonaa!" Markay aragtay dhabnimadayda, ayay gacanta gelisay gunta maradeeda (sababtoo ah waxay xidhnayd maro), waxayna soo saartay warqaddii. Markaas ayaan u geynay Rasuulka Allah ﷺ, wuxuuna yiri: "Maxaa kugu kallifay, Xaatibow, waxaad samaysay?" Xaatib wuxuu yiri: "Ma jiro wax aan ahayn inaan rumeysnahay Allah iyo Rasuulkiisa, mana beddelin diintayda mana doorin. Waxaan rabay inaan dadkaas (mushrikiinta Makka) u sameeyo gacan ay Allah igaga difaaco ehelkayga iyo maalkayga, maxaa yeelay mid kasta oo asxaabtaada ka mid ah halkaas wuxuu ku leeyahay cid uu Allah ugu difaaco ehelkiisa iyo maalkiisa." Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Run buu sheegay, ha u odhanina wax aan khayr ahayn." Cumar bin Al-Khadhaab wuxuu yiri: "Wuxuu khiyaameeyey Allah, Rasuulkiisa iyo mu’miniinta, ii daa aan گردankiisa gooyee!" Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Cumarow, maxaad ka og tahay? Waxaa laga yaabaa in Allah eegay dadkii Badar ka qaybgalay oo ku yiri: 'Sameeya waxaad doontaan, Jannadu way idiin waajibtaye.'" Markaas indhaha Cumar ilmaysay, wuxuuna yiri: "Allah iyo Rasuulkiisaa og."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nebi ﷺ wuxuu aqbalay qiraalka iimaanka ee daacadda ah ee Xaatib, wuxuuna dhowray sharaftiisa.

Asalka iyo sababta

Nebi ﷺ wuxuu Cali, az-Zubayr iyo Abuu Marthad u diray inay qabtaan warqad uu Xaatib ibn Abii Balta’a u diray reer Maka. Xaatib wuxuu sharxay inuu sidaas u sameeyey si uu u ilaaliyo qoyskiisa iyo hantidiisa, ee aanu uga tagin iimaankiisa.

Erayada adag oo la sharxay
Rawdat Khakh

Meel ay ergooyinkii Nebiga ﷺ ku heleen haweeneydii sidday warqadda.

Dadka Badar

Saxaabadii ka qaybgalay Dagaalkii Badar, oo ahaa dagaal hore oo go’aan muhiim ah lahaa.

Wax xun ha ka sheegin

In la diido ficilka Xaatib, iyadoo aan si xaq-darro ah loo xukumin iimaankiisa ama shakhsiyaddiisa.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay halkan ka fahmeen in gef weyn aanu si toos ah u caddaynayn in qofku iimaankiisii ka baxay; waa in si taxaddar leh loo baadho niyadda iyo duruufaha. Nebigu ﷺ wuu aqbalay sharraxaadda Xaatib, inkastoo aanu ficilka ansixin, wuxuuna saxaabada ka reebay inay xantaan. Xadiisku sidoo kale wuxuu muujinayaa fadliga gaarka ah ee ka qaybgalayaashii Badar; fadligaasi ma aha fasax guud oo dembiyo lagu galo.

Casharrada maanta
  1. Baadh ujeeddada iyo duruufaha ka hor intaadan qof ku xukumin iimaankiisa ama dabeecaddiisa.
  2. Si cad u diid dhaqanka waxyeellada leh, laakiin ka ilaali sharafta qofka eedayn aan sal lahayn.
  3. Markaad gef samayso, si daacad ah uga hadal sababtaada oo raadi waddo xalaal ah oo aad ku saxdo cawaaqibka.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.