Jilcinta Qalbiga · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 6443

Waxaa weriyey Abu Dharr al-Ghifari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Jilcinta Qalbiga
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Dharr al-Ghifari

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَرَجْتُ لَيْلَةً مِنَ اللَّيَالِي فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي وَحْدَهُ، وَلَيْسَ مَعَهُ إِنْسَانٌ ـ قَالَ ـ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يَكْرَهُ أَنْ يَمْشِيَ مَعَهُ أَحَدٌ ـ قَالَ ـ فَجَعَلْتُ أَمْشِي فِي ظِلِّ الْقَمَرِ فَالْتَفَتَ فَرَآنِي فَقَالَ ‏"‏ مَنْ هَذَا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَبُو ذَرٍّ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يَا أَبَا ذَرٍّ تَعَالَهْ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَمَشَيْتُ مَعَهُ سَاعَةً فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الْمُكْثِرِينَ هُمُ الْمُقِلُّونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، إِلاَّ مَنْ أَعْطَاهُ اللَّهُ خَيْرًا، فَنَفَحَ فِيهِ يَمِينَهُ وَشِمَالَهُ وَبَيْنَ يَدَيْهِ وَوَرَاءَهُ، وَعَمِلَ فِيهِ خَيْرًا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَمَشَيْتُ مَعَهُ سَاعَةً فَقَالَ لِي ‏"‏ اجْلِسْ هَا هُنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَجْلَسَنِي فِي قَاعٍ حَوْلَهُ حِجَارَةٌ فَقَالَ لِي ‏"‏ اجْلِسْ هَا هُنَا حَتَّى أَرْجِعَ إِلَيْكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقَ فِي الْحَرَّةِ حَتَّى لاَ أَرَاهُ فَلَبِثَ عَنِّي فَأَطَالَ اللُّبْثَ، ثُمَّ إِنِّي سَمِعْتُهُ وَهْوَ مُقْبِلٌ وَهْوَ يَقُولُ ‏"‏ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى ‏"‏‏.‏ قَالَ فَلَمَّا جَاءَ لَمْ أَصْبِرْ حَتَّى قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ مَنْ تُكَلِّمُ فِي جَانِبِ الْحَرَّةِ مَا سَمِعْتُ أَحَدًا يَرْجِعُ إِلَيْكَ شَيْئًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ ذَلِكَ جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ عَرَضَ لِي فِي جَانِبِ الْحَرَّةِ، قَالَ بَشِّرْ أُمَّتَكَ أَنَّهُ مَنْ مَاتَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ، قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ قُلْتُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ نَعَمْ، وَإِنْ شَرِبَ الْخَمْرَ. قَالَ النَّضْرُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، وَحَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، وَالأَعْمَشُ، وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ، بِهَذَا‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، مُرْسَلٌ، لاَ يَصِحُّ، إِنَّمَا أَرَدْنَا لِلْمَعْرِفَةِ، وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ‏.‏ قِيلَ لأَبِي عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ مُرْسَلٌ أَيْضًا لاَ يَصِحُّ، وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ‏.‏ وَقَالَ اضْرِبُوا عَلَى حَدِيثِ أَبِي الدَّرْدَاءِ هَذَا‏.‏ إِذَا مَاتَ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ عِنْدَ الْمَوْتِ‏.‏

Tarjumaad

Abuu Dar wuxuu yiri: Habeen habeennada ka mid ah ayaan dibadda u baxay, waxaan arkay Rasuulka Allah ﷺ oo kaligiis socda, cidna aysan wehlin. Waxaan u maleeyay inuusan jeclayn in qof la socdo, sidaas darteed waxaan ku dhex socday hooska dayaxa si aan u qarsoomo. Laakiin wuu soo jeestay oo wuu i arkay, wuxuuna yiri:

"Yaa kan?" Waxaan iri: "Waa Abuu Dar, Allah ha iga dhigo mid adiga kugu furta!" Wuxuu yiri: "Abuu Darow, kaalay." Markaas waan la socday muddo, wuxuuna igu yiri: "Dadka badan xoolahoodu waa kuwo yar maalinta Qiyaamaha, marka laga reebo qofkii Allah siiyo khayr badan, kadibna uu ka bixiyo midigtiisa, bidixdiisa, hortiisa iyo gadaashiisa, kuna sameeyo wanaag." Muddo kale ayaan la socday, kadibna wuxuu igu yiri: "Halkan fariiso." Wuxuu i fariisiyay meel bannaan oo dhagaxyo ku wareegsan yihiin, wuxuuna igu yiri: "Halkan joog intaan kaaga imaanayo." Wuxuu aaday xaggaa Xarrada ilaa aan ka waayay araggiisa, muddo dheer ayuu maqnaa. Kadibna waxaan maqlay isagoo soo noqonaya oo leh: "Xitaa hadduu xado, xitaa hadduu sino?" Markuu ii yimid, uma dulqaadan waayay oo waxaan iri: "Nabiga Allow, Allah ha iga dhigo mid kugu furta! Yaad la hadlaysay dhinaca Xarrada? Ma maqlin cid kuu jawaabaysa." Wuxuu yiri: "Waa Jibriil oo ii yimid dhinaca Xarrada, wuxuuna igu yiri: 'U bishaaree ummaddaada in qofkii dhinta isagoon Allah waxba la wadaajin uu galayo Jannada.' Waxaan iri: 'Jibriilow, xitaa hadduu xado ama sino?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Waxaan mar kale iri: 'Xitaa hadduu xado ama sino?' Wuxuu yiri: 'Haa, xitaa hadduu khamri cabo.' An-Nadr wuxuu yiri: Shucbah ayaa nooga warramay, sidoo kale Xabiib bin Abi Thaabit, Al-Acmash, iyo Cabdulcasiis bin Rufayc waxay nooga warrameen Zayd bin Wahb xadiiskan. Abuu Cabdillaahi (Imaam Bukhaari) wuxuu yiri: Xadiiska Abuu Saalix ee ka sugnaaday Abuu Ad-Dardaa waa mursal (silsiladdiisu go'an tahay), saxiix ma aha, aqoon ahaan ayaan u soo xusnay, kan saxiixa ahina waa xadiiska Abuu Dar. Markii Abuu Cabdillaahi la weydiiyay xadiiska Cataa bin Yasaar ee ka sugnaaday Abuu Ad-Dardaa, wuxuu yiri: Isna waa mursal, saxiix ma aha, kan saxiixa ahina waa xadiiska Abuu Dar. Wuxuuna amray in la tirtiro xadiiskan Abuu Ad-Dardaa. Haddii qofku dhinto isagoo leh 'Laa ilaaha illallaah' xilliga geerida.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Rumaysadka Allah wuxuu dalbanayaa deeqsinimo iyo addeecid ay weheliso toobad.

Erayada adag oo la sharxay
Taajiriintu waa masaakiinta

Qofka hanti badan leh balse aan si wanaagsan u bixin, waxaa dhici karta inuu Maalinta Qiyaamaha ajar yar haysto.

Al-Harra

Waa dhul ku dhow Madiina oo caan ku ah beeraha laamiga madow.

Isaga oo aan cid kale caabudin Allah agtiisa

Inuu dhinto isaga oo aan samayn shirk, oo aanu Allah cibaadada cidna la wadaajin.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay sharxaan in hantidu lafteedu aanay ceeb ahayn; waxa go'aamiya waa in qofku si xalaal ah ku helo oo uu ku oofiyo xuquuqda Allah iyo xuquuqda dadka. Hadalka Jannadu wuxuu xaqiijinayaa in tawxiidku yahay saldhigga badbaadada, balse ma aha fasax lagu xalaashanayo tuugo, sino ama cabbidda khamriga. Dembiyadu waxay keeni karaan ciqaab iyo waajibka in xuquuqda la soo celiyo; arrinta ugu dambaysa ee qof Muslim ah oo ku dhinta tawxiidna waxay u taallaa Allah. Sidaas darteed madh-habyada fiqhigu waxay adkeeyaan toobad dhab ah iyo soo celinta hantida si xaqdarro ah lagu helay.

Casharrada maanta
  1. Si joogto ah hantidaada wax uga sii dadka baahan, una isticmaal siyaabo wanaag leh.
  2. Ka fogow dembiyada oo sax xuquuqda aad ku xadgudubtay; ballanka Jannada marmarsiiyo ha ka dhigan.
  3. Ilaali tawxiidkaaga, khaladaadkana ka dib si daacad ah ugu soo noqo Allah.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.