Sahih al-Bukhari, xadiiska 6497
Waxaa weriyey Hudhayfah ibn al-Yaman. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Muhammad ibn Kathirwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ
- 2Sufyanسُفْيَانُ
- 3Al‑A'mashالأَعْمَشُ
- 4Zayd ibn Wahbزَيْدِ بْنِ وَهْبٍ
- 5Hudhayfaحُذَيْفَةُ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا حُذَيْفَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثَيْنِ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الآخَرَ، حَدَّثَنَا " أَنَّ الأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ، ثُمَّ عَلِمُوا مِنَ الْقُرْآنِ، ثُمَّ عَلِمُوا مِنَ السُّنَّةِ ". وَحَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِهَا قَالَ " يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ، فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ أَثَرِ الْوَكْتِ، ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ فَيَبْقَى أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ، كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ، فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا، وَلَيْسَ فِيهِ شَىْءٌ، فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ فَلاَ يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الأَمَانَةَ، فَيُقَالُ إِنَّ فِي بَنِي فُلاَنٍ رَجُلاً أَمِينًا. وَيُقَالُ لِلرَّجُلِ مَا أَعْقَلَهُ وَمَا أَظْرَفَهُ وَمَا أَجْلَدَهُ. وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ، وَلَقَدْ أَتَى عَلَىَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا رَدَّهُ الإِسْلاَمُ، وَإِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا رَدَّهُ عَلَىَّ سَاعِيهِ، فَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ أُبَايِعُ إِلاَّ فُلاَنًا وَفُلاَنًا ". قَالَ الْفِرَبْرِيُّ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ حَدَّثْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ عَاصِمٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا عُبَيْدٍ يَقُولُ قَالَ الأَصْمَعِيُّ وَأَبُو عَمْرٍو وَغَيْرُهُمَا جَذْرُ قُلُوبِ الرِّجَالِ الْجَذْرُ الأَصْلُ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ، وَالْوَكْتُ أَثَرُ الشَّىْءِ الْيَسِيرُ مِنْهُ، وَالْمَجْلُ أَثَرُ الْعَمَلِ فِي الْكَفِّ إِذَا غَلُظَ.
Waxaa nooga sheekeeyay Maxamed bin Kathiir, waxaa noo warramay Sufyaan, waxaa nooga sheekeeyay Al-Acmash, oo ka weriyay Sayd bin Wahb, waxaa nooga sheekeeyay Xudhayfah, wuxuu yidhi: Rasuulka Alle ﷺ wuxuu nooga sheekeeyay laba xadiis; mid waan arkay dhacdadiisa, midka kalena waan sugayaa. Wuxuu nooga sheekeeyay:
"Amaanaddu (kalsoonida) waxay degtey xididdada quluubta ragga, kadibna waxay ka barteen Qur'aanka, kadibna waxay ka barteen Sunnada." Sidoo kale wuxuu nooga sheekeeyay kor-u-qaadisteeda (tagisteeda), isagoo leh: "Ninku wuu seexdaa markaasaa amaana laga qaadaa qalbigiisa, waxaana ku hara raadkeeda oo u eg raad dab ah. Kadib mar kale ayuu seexdaa, markaasaa inta hartayna laga qaadaa, waxaana ku hara raad u eg nabar bararsan sida dhuxul cagtaada ku gubatay oo barartay; waad arkeysaa isagoo bararsan laakiin aan waxba ku jirin. Dadku way is-dhaafsadaan ganacsiga laakiin cid amaana gudata lama helo. Waxaa la yiraahdaa reer hebel waxaa ku jira nin aamin ah. Ninka waxaa lagu ammaanaa caqligiisa, edebtiisa iyo adkeysigiisa, iyadoo aan qalbigiisa ku jirin miisaanka xabbad hardal ah oo iimaan ah. Waxaa igu soo maray waqti aanan dan ka lahayn cidda aan la macaamilayo; hadduu Muslim yahay Islaamkiisa ayaa ka celinaya khiyaano, hadduu Masiixi yahayna mas'uulkiisa Muslimka ah ayaa iga celinaya. Laakiin maanta lama macaamilo cid aan ahayn hebel iyo hebel." Al-Firabri wuxuu yidhi: Abuu Jacfar wuxuu yidhi: Waxaan uga sheekeeyay Cabdullaahi, wuxuuna yidhi: Waxaan maqlay Axmed bin Caasim oo leh: Waxaan maqlay Abuu Cubayd oo leh: Al-Asmaci, Abuu Camr iyo kuwo kale waxay yiraahdeen: 'Xididdada quluubta raggu' waa asalka wax kasta; 'Al-Waktu' waa raadka yar ee shayga; 'Al-Majlu' na waa calaamada shaqada ee gacanta markay adkaato.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Marka iimaanka iyo amaanadu daciifaan, daacadnimada ficilladuna way yaraataa.
Kalsoonida iyo ilaalinta si taxaddar leh waxa qofka loo igmaday, sida heshiisyada, hantida iyo mas’uuliyadaha.
Raad yar oo aan si cad u muuqan oo hadha.
Meel maqaarka ka dhumuc weyn ama galgalan; halkan waa tusaale lagu tilmaamayo raad muuqda oo aan lahayn nuxur gudaha ah.
Sharaxaadda ku jirta Saxiix al-Bukhaari waxay caddaynaysaa in amaanadu marka hore qalbiyada ku xididdo, dabadeedna dadku ka bartaan Qur’aanka iyo Sunnada. Culimadu waxay ka fahmeen in iimaanku aanu ku muuqan erayo ama sumcad wanaagsan oo keliya, balse uu sidoo kale ka muuqdo daacadnimada iyo gudashada waajibaadka. Isbarbardhigga raad hadha ahi wuxuu ka digayaa in muuqaalka dibadda iyo garashada fiiqan aanay caddayn u ahayn iimaan daacad ah.
- Heshiisyada oofi, hantida, xogta iyo mas’uuliyadaha dadka kalena ula dhaqan sidii amaano laguu dhiibay.
- Kalsoonida ha ku qiimayn soo jiidasho ama xariifnimo, balse ku qiimee daacadnimada ficilka iyo gudashada waajibaadka.
- Qur’aanka iyo Sunnada ka baro qiyamka Islaamka, si joogto ahna ugu dhaqangeli, xataa marka aanu qofna ku arkayn.
Riwayntan isla cutubka ku jirta waxay la jaanqaadaysaa digniinta Xudhayfah ee ku saabsan lumidda iimaanka iyo kalsoonida.
Sahih al-Bukhari · #1438 (Sahih)Xadiiskani wuxuu tilmaamayaa maamulaha lagu kalsoon yahay ee si buuxda u gutta hawsha loo igmaday, sidaasna wuxuu iftiiminayaa dhinaca wax-ku-oolka ah ee amaanada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.