Jilcinta Qalbiga · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 6573

Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Jilcinta Qalbiga
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Huraira

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَعِيدٌ، وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُمَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَحَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ أُنَاسٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ، لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، لَيْسَ دُونَهُ سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ، فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا، فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي غَيْرِ الصُّورَةِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ، هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا، فَإِذَا أَتَانَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي الصُّورَةِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا، فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ جِسْرُ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ، وَدُعَاءُ الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ، وَبِهِ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، أَمَا رَأَيْتُمْ شَوْكَ السَّعْدَانِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهَا لاَ يَعْلَمُ قَدْرَ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، فَتَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، مِنْهُمُ الْمُوبَقُ، بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ، ثُمَّ يَنْجُو، حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ عِبَادِهِ، وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ مِنَ النَّارِ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ، مِمَّنْ كَانَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوهُمْ، فَيَعْرِفُونَهُمْ بِعَلاَمَةِ آثَارِ السُّجُودِ، وَحَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ مِنِ ابْنِ آدَمَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيُخْرِجُونَهُمْ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءٌ يُقَالُ لَهُ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا، فَاصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ‏.‏ فَيَقُولُ لَعَلَّكَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَصْرِفُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، ثُمَّ يَقُولُ بَعْدَ ذَلِكَ يَا رَبِّ قَرِّبْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ أَلَيْسَ قَدْ زَعَمْتَ أَنْ لاَ تَسْأَلْنِي غَيْرَهُ، وَيْلَكَ ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو‏.‏ فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيُعْطِي اللَّهَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ أَنْ لاَ يَسْأَلَهُ غَيْرَهُ، فَيُقَرِّبُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا رَأَى مَا فِيهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ، ثُمَّ يَقُولُ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ ثُمَّ يَقُولُ أَوَلَيْسَ قَدْ زَعَمْتَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لاَ تَجْعَلْنِي أَشْقَى خَلْقِكَ‏.‏ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ، فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ أَذِنَ لَهُ بِالدُّخُولِ فِيهَا، فَإِذَا دَخَلَ فِيهَا قِيلَ تَمَنَّ مِنْ كَذَا‏.‏ فَيَتَمَنَّى، ثُمَّ يُقَالُ لَهُ تَمَنَّ مِنْ كَذَا‏.‏ فَيَتَمَنَّى حَتَّى تَنْقَطِعَ بِهِ الأَمَانِيُّ فَيَقُولُ لَهُ هَذَا لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً‏.‏

Tarjumaad

Abuu Yamaan ayaa nooga warramay, Shucayb ayaa noo sheegay, isna wuxuu ka weriyey Az-Zuhrii, Saciid iyo Cataa bin Yaziid ayaa ii sheegay in Abuu Hurayrah uga warramay Nabiga ﷺ. Sidoo kale Maxmuud ayaa ii warramay, Cabdirrazzaaq ayaa nooga warramay, Macmar ayaa noo sheegay, isna wuxuu ka weriyey Az-Zuhrii, oo ka weriyey Cataa bin Yaziid Al-Laythi, oo ka weriyey Abuu Hurayrah, wuxuuna yidhi: Dad baa yidhi,

"Rasuulka Alloow, ma arki doonnaa Rabbigeenna Maalinta Qiyaamaha?" Wuxuu yidhi: "Ma isku dhibtaan qorraxda marka aanay daruur hoos jirin?" Waxay yidhaahdeen: "Maya, Rasuulka Alloow." Wuxuu yidhi: "Ma isku dhibtaan dayaxa habeenka badarka (14-ka) marka aanay daruur hoos jirin?" Waxay yidhaahdeen: "Maya, Rasuulka Alloow." Wuxuu yidhi: "Sidaas oo kale ayaad u arki doontaan Maalinta Qiyaamaha. Allah wuxuu soo ururinayaa dadka, wuxuuna odhanayaa: 'Qof kasta oo wax caabudi jiray ha raaco.' Markaas waxaa raacaya kii qorraxda caabudi jiray, waxaa raacaya kii dayaxa caabudi jiray, waxaana raacaya kii daaguudka caabudi jiray. Waxaana hadhaysa ummaddan iyada oo ay ku jiraan munaafiqiinteeda. Allah baa ugu imanaya muuqaal aan ahayn kii ay yaqaanneen, wuxuuna odhanayaa: 'Anigu waxaan ahay Rabbigiinna.' Waxay odhanayaan: 'Allah baan ka magangalnay adiga; meeshanadu waa meeshayadii ilaa Rabbigayo nooga yimaado, markuu Rabbigayo noo yimaadana waannu garan doonnaa.' Markaas Allah baa ugu imanaya muuqaalkii ay yaqaanneen, wuxuuna odhanayaa: 'Anigu waxaan ahay Rabbigiinna.' Waxay odhanayaan: 'Adigu waxaad tahay Rabbigayo,' wayna raacayaan. Markaas waxaa la dhigayaa buundada Jahannamo." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yidhi: "Anigu waxaan noqonayaa qofka ugu horreeya ee ka gudba, ducooyinka Rusushuna maalintaas waa: 'Alloow nabadgelyo, nabadgelyo!' Buundadaas waxaa saaran qalloocyo la mid ah qodxaha Sacdaanka. Miyaad aragteen qodxaha Sacdaanka?" Waxay yidhaahdeen: "Haa, Rasuulka Alloow." Wuxuu yidhi: "Waxay la mid yihiin qodxaha Sacdaanka, laakiin weynaankooda Allah mooyaane cid kale ma oga. Waxay dadka ku qabanayaan camalladooda; qaarkood waa lagu halaagmayaa camalkooda, qaarna waa la jarjarayaa kadibna waa la badbaadinayaa. Markuu Allah dhammeeyo xukunka addoomadiisa dhexdooda, uuna doono inuu Naarta ka saaro cidduu doono oo ka mid ah kuwii marag furayey inaan Ilaah xaq lagu caabudo ahayn Allah, wuxuu amrayaa malaa'igta inay soo saaraan. Waxay ku gartayaan calaamada raadka sujuudda, waayo Allah wuxuu xaaraantinimeeyey in Naartu cunto raadka sujuudda ee ina Aadam. Way soo saarayaan iyaga oo gubtay, markaas waxaa lagu shubayaa biyo loo yaqaanno Biyaha Nolosha, waxayna u soo baxayaan sida iniinku u soo baxo daanta togga roobka. Waxaa hadhaya nin wajigiisu u jeedo Naarta xaggeeda, wuxuuna odhanayaa: 'Rabbow, uriideedu way i sumaysay, ololkeeduna wuu i gubaye, iga jeedi wajigayga Naarta.' Sidaas buu Allah u baryayaa. Allah baa odhanaya: 'Malaha haddaan ku siiyo waxaad waydiisatay, wax kale ayaad i waydiin?' Wuxuu odhanayaa: 'Maya, sharafkaaga baan ku dhaartaye, wax kale ku waydiisan maayo.' Markaas wajigiisaa laga jeedinayaa Naarta. Kadib wuxuu odhanayaa: 'Rabbow, ii dhowee albaabka Jannada.' Allah baa odhanaya: 'Miyaanad sheegan inaanad wax kale i waydiisanayn? Hoogay adoon ina Aadamow, sidee baad u ballan-furatay!' Sidaas buu u baryayaa. Allah baa odhanaya: 'Malaha haddaan taas ku siiyo, wax kale ayaad i waydiin?' Wuxuu odhanayaa: 'Maya, sharafkaaga baan ku dhaartaye, wax kale ku waydiisan maayo.' Wuxuu Allah siinayaa ballamo iyo axdiyo ah inaanu wax kale waydiisan, markaas baa loo dhoweynayaa albaabka Jannada. Markuu arko waxa ku jira, wuu aamusayaa intuu Allah ka doono inuu aamuso, kadib wuxuu odhanayaa: 'Rabbow, i geli Jannada.' Allah baa odhanaya: 'Miyaanad sheegan inaanad wax kale i waydiisanayn? Hoogay adoon ina Aadamow, sidee baad u ballan-furatay!' Wuxuu odhanayaa: 'Rabbow, ha iga dhigin kan ugu daran abuurkaaga.' Sidaas buu u baryayaa ilaa Allah ka qoslo. Markuu Allah ka qoslo, wuu u oggolaanayaa inuu galo. Markuu galo, waxaa lagu odhanayaa: 'Wax ka dalbo hebel.' Wuu dalbanayaa, kadib waxaa lagu odhanayaa: 'Wax ka dalbo hebel.' Wuu dalbanayaa ilaa damacyadiisu ka dhammaadaan. Markaas waxaa lagu odhanayaa: 'Kanu adigaa leh, iyo la midkiisna way wehelisaa.'" Abuu Hurayrah wuxuu yidhi: "Ninkaasi waa qofka ugu dambeeya ee gala Jannada."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Mu'miniintu waxay arki doonaan Allah, ugu dambayna naxariistiisa ayay heli doonaan.

Erayada adag oo la sharxay
Sa‘daan

Geed qodxo leh; qodxihiisa ayaa tusaale u ah qabsatooyinka ku yaal buundada Jahannamo.

Biyaha Nolosha

Waa biyo ay, sida werintu sheegtay, dib ugu soo noolaadaan kuna koraan kuwa Naarta laga soo saaro.

Raadka sujuudda

Waa calaamadaha ku haray xubnaha jirka ee dhulka taabta marka la tukanayo.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay xadiiskan ka fahmeen in mu'miniintu Aakhiro si dhab ah u arki doonaan Allah, si ku habboon Allah, iyadoo aan lala barbar dhigin makhluuqa. Imaanshaha Allah waxaa loo aqbalaa iyada oo aan la weydiin sida ay u dhacdo. Xadiisku wuxuu kaloo barayaa in dadku buundada Jahannamo uga gudbi doonaan hadba camalkooda, iyo in mu'miniinta ku dhintay tawxiidka ugu dambayn Naarta looga samatabbixin karo naxariista Ilaah. Qisada ninka Jannada galaya waxay muujinaysaa deeqsinimada Allah: wuxuu siiyaa wax ka badan intuu ku dhiirran lahaa inuu weydiisto.

Casharrada maanta
  1. Rajada Maalinta Qiyaamuhu ha kugu dhiirrigeliso inaad maanta si daacad ah u rumayso oo aad camalkaaga u wanaajiso.
  2. Salaadda u tukado si feejigan; sujuuddu waa astaan cibaado iyo adeecid Allah.
  3. Ha ka quusan naxariista Allah; weydiiso badbaado, toobadna sii wad.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.