Sahih al-Bukhari, xadiiska 66
Waxaa weriyey Abu Waqid al-Laithi. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Ishaq ibn Abdullah ibn Abu Talha
- 1Isma'ilwuxuu u sheegay al‑Bukhariإِسْمَاعِيلُ
- 2Malikمَالِكٌ
- 3Ishaq ibn Abdullah ibn Abu Talhaإِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّ أَبَا مُرَّةَ، مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَالنَّاسُ مَعَهُ، إِذْ أَقْبَلَ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ، فَأَقْبَلَ اثْنَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَهَبَ وَاحِدٌ، قَالَ فَوَقَفَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَرَأَى فُرْجَةً فِي الْحَلْقَةِ فَجَلَسَ فِيهَا، وَأَمَّا الآخَرُ فَجَلَسَ خَلْفَهُمْ، وَأَمَّا الثَّالِثُ فَأَدْبَرَ ذَاهِبًا، فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ عَنِ النَّفَرِ الثَّلاَثَةِ أَمَّا أَحَدُهُمْ فَأَوَى إِلَى اللَّهِ، فَآوَاهُ اللَّهُ، وَأَمَّا الآخَرُ فَاسْتَحْيَا، فَاسْتَحْيَا اللَّهُ مِنْهُ، وَأَمَّا الآخَرُ فَأَعْرَضَ، فَأَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ ".
Abuu Waaqid Al-Laythi wuxuu wariyey: Intii uu Rasuulka Allah ﷺ fadhiyey masaajidka isaga iyo dad la jooga, waxaa yimid saddex nin. Laba ka mid ah ayaa u soo dhowaaday Rasuulka Allah ﷺ, halka kii saddexaadna uu iska tagay. Labadii nin ayaa istaagay hortooda Rasuulka Allah ﷺ muddo, kadib midkood wuxuu arkay meel bannaan oo ku jirta goobabada fadhiga wuuna ku fadhiistay, kii kalena wuxuu fadhiistay gadaashooda, kii saddexaadna wuu jeestay oo wuu tagay. Markii uu Rasuulka Allah ﷺ dhammeeyey waanadiisii, wuxuu yiri:
"Ma idin wargeliyaa xaaladda saddexdaas nin? Midkood wuxuu u hooyday xagga Allah, markaasaa Allah hoy siiyey oo naxariistiisa geliyey. Kii labaadna wuu xishooday, markaasaa Allah ka xishooday inuu ciqaabo oo wuxuu geliyey naxariistiisa. Kii saddexaadna wuu jeestay, markaasaa Allah isna wuu ka jeestay."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qofkii u jeesta Allah iyo kulanka cilmiga waa la maamuusaa.
Kooxdii dadka ahayd ee fadhiisatay agagaarka Nabiga ﷺ si ay u dhegaystaan.
Wuxuu u jeestay Allah isagoo yimid kulanka oo fadhiistay.
Wuxuu muujiyay xishood iyo ixtiraam, mana uusan isku dayin inuu safka hore isku riixo.
Faalleeyayaashii hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay sharraxeen in saddexdii hab-dhaqan ee kulanka cilmiga loo wajahay si kala duwan looga jawaabay: kii ku biiray waa la soo dhoweeyay; kii xishood dartii gadaal uga harayna lama diidin; kii ka jeestayna wuxuu seegay barakadiisa. Xadiisku sidoo kale wuxuu barayaa in qofka jooga uu fariisan karo meel bannaan isaga oo aan dadka kale ciriirin. Culimadu waxay tan ka soo qaateen dhiirrigelin ku saabsan ka qaybgalka kulamada cilmiga iyo muujinta akhlaaq wanaagsan. Afarta madhhab ee sunniga ahi waxay aqoonsan yihiin muhiimadda barashada cilmiga, inkasta oo faahfaahinta xukunnada fiqhiyeed ay mawduucba mawduuc ku kala duwanaan karto.
- Ka qaybgal duruus ama goob xuska iyo cilmiga marka ay kuu suurtagasho, oo fariiso meel bannaan adigoon cidna ciriirin.
- Muuji ixtiraam iyo xishood, balse su’aalo weydii marka aad cilmi u baahan tahay.
- Ha ka jeesan cilmi faa’iido leh: waqti u qoondee waxbarashada iyo dhegeysiga macallimiin lagu kalsoon yahay.
Werintani waxay ka digaysaa in xishoodku qofka ka hor istaagin inuu weydiiyo cilmi lama huraan ah; labada qoraal waxay muujinayaan sida xishoodku ula jaanqaado barasho firfircoon.
Sahih al-Bukhari · #68 (Sahih)Nabiga ﷺ wuxuu wax u dhigi jiray waqtiyo kala go'an si ay dadku u fahmaan. Taasi waxay la jaanqaadaysaa in si taxaddar leh loola dhaqmo dadka cilmiga u yimaada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.