Dhaarta iyo Nadarka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 6649

Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Dhaarta iyo Nadarka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، وَالْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كَانَ بَيْنَ هَذَا الْحَىِّ مِنْ جَرْمٍ وَبَيْنَ الأَشْعَرِيِّينَ وُدٌّ وَإِخَاءٌ، فَكُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، فَقُرِّبَ إِلَيْهِ طَعَامٌ فِيهِ لَحْمُ دَجَاجٍ وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ أَحْمَرُ كَأَنَّهُ مِنَ الْمَوَالِي، فَدَعَاهُ إِلَى الطَّعَامِ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ شَيْئًا فَقَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ أَنْ لاَ آكُلَهُ‏.‏ فَقَالَ قُمْ فَلأُحَدِّثَنَّكَ عَنْ ذَاكَ، إِنِّي أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ ‏"‏ وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ، وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ‏"‏‏.‏ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبِ إِبِلٍ فَسَأَلَ عَنَّا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَيْنَ النَّفَرُ الأَشْعَرِيُّونَ ‏"‏‏.‏ فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قُلْنَا مَا صَنَعْنَا حَلَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَحْمِلُنَا وَمَا عِنْدَهُ مَا يَحْمِلُنَا ثُمَّ حَمَلَنَا، تَغَفَّلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ، وَاللَّهِ لاَ نُفْلِحُ أَبَدًا، فَرَجَعْنَا إِلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ إِنَّا أَتَيْنَاكَ لِتَحْمِلَنَا فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا، وَمَا عِنْدَكَ مَا تَحْمِلُنَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنِّي لَسْتُ أَنَا حَمَلْتُكُمْ، وَلَكِنَّ اللَّهَ حَمَلَكُمْ، وَاللَّهِ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَتَحَلَّلْتُهَا ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Zahdam wuxuu yiri: Waxaa jiray xiriir jacayl iyo walaaltinimo oo ka dhexeeyay qabiilkan Jarm iyo Ashcaariyiinta. Mar baan la joognay Abuu Muusa Al-Ashcari, waxaana loo keenay cunto ay ku jirto hilib digaag. Waxaa halkaas joogay nin reer Banii Taymu-Laah ah oo midabkiisu casaa, una ekaa sidii addoomo la xoreeyay (mawaali). Abuu Muusa ayaa cuntada ugu yeeray, balse ninkii wuxuu yiri:

"Waxaan arkay digaagga oo cunaya wax wasakh ah, markaas baan ka karaahsaday, waxaanan ku dhaartay inaan waligey cunin." Abuu Muusa wuxuu yiri: "Kac, arrinkaas baan kaaga sheekaynayaa. Aniga iyo koox Ashcaariyiin ah ayaa u tagnay Rasuulka Allah ﷺ si aan uga codsanno gaadiid, wuxuuna yiri: 'Wallahi idinma siinayo gaadiid, mana haysto wax aan idinku qaado.' Kadib waxaa Rasuulka Allah ﷺ loo keenay geel laga soo furtay dagaal, wuxuuna naga waraystay isagoo leh: 'Xagee bay jiraan kooxdii Ashcaariyiinta?' Wuxuu amray in naloo siiyo shan neef oo geel wanaagsan ah. Markaan baxnay waxaan isweydiinnay: 'Maxaan samaynnay? Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ku dhaartay inuusan na siinayn gaadiid iyo inuusan haysanba, haddana waa na siiyay. Ma illownay dhaartii Rasuulka Allah ﷺ? Wallahi weligeen liibaani mayno.' Markaas baan ku noqonnay oo ku niri: 'Waxaan kuugu nimid inaad na siiso gaadiid, waadna ku dhaaratay inaadan na siinayn iyo inaadan haysanba.' Wuxuu yiri: 'Anigu idinma siin ee Allah baa idin siiyay. Wallahi, haddaan ku dhaarto wax, kadibna arko wax ka khayr badan, waxaan sameeyaa kan ka khayr badan, waana furtaa dhaartaas.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Samee waxa ka wanaagsan marka uu khilaafayo dhaar, kadibna bixi kafaarada waajibka ah.

Asalka iyo sababta

Abuu Muusaa al-Ashcari ayaa dhacdadan ka warramay markii nin goobta joogay uu diiday inuu digaag cuno dhaartiisa darteed. Abuu Muusaa wuxuu xusuusiyey tusaalihii Nabiga ﷺ, kaas oo, inkastoo uu hore u dhaartay, haddana xoolo la fuulo siiyey reer Ashcariyiinta, kuna sharraxay inuu doortay waxa ka wanaagsan oo uu kafaaro bixin doono.

Erayada adag oo la sharxay
Dhaar

Hadal adag oo qofku ku dhaaranayo, isagoo Alle marag ka dhigaya.

Kafaaro

Hab shareecadu jidaysay oo lagu gudanayo dhaar sax ah oo aan la oofin.

Xoolo la fuulo

Xayawaan, halkan geel, oo dadku ku safri jireen.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in qofku aanu ku adkaysanayn oofinta dhaar haddii beddelkeedu ka wanaagsan yahay; markaas wuxuu dooranayaa waxa ka wanaagsan, wuxuuna bixinayaa kafaarada jebinta dhaarta. Afarta madhab ee Sunniga ahi waxay faahfaahinta dhaarta iyo kafaaradeeda uga hadlaan iyagoo ku salaynaya Qur’aanka iyo riwaayadaha. Sheekadani waxay kaloo ina baraysaa in hadal hore oo Nabiga ﷺ ka soo baxay aanu ka dhignayn inuusan hadhow caawin karin: wuxuu arsaaqda ugu dambaysa u nisbeeyey Alle.

Casharrada maanta
  1. Ha ku adkaysan dhaar si kasta ha ahaatee haddii ay timaaddo hab ka wanaagsan oo sax ah; markaas bixi kafaarada waajibka ah.
  2. Haddii aad ka shakido dhaar, la tasho qof aqoon u leh si aad u ogaato inay sax tahay iyo kafaarada ku waajibaysa.
  3. Cunto ha ku xukumin inay nijaas tahay ama xaaraan tahay sal la’aan; xukunkaaga ku dhis aqoon la isku halayn karo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.