Sahih al-Bukhari, xadiiska 6721
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Zahdam al‑Jarmi
- 1Ali ibn Hujrwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ
- 2Isma'il ibn Ibrahimإِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
- 3Ayyubأَيُّوبَ
- 4Al‑Qasim at‑Tamimiالْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ
- 5Zahdam al‑Jarmiزَهْدَمٍ الْجَرْمِيِّ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ الْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ، عَنْ زَهْدَمٍ الْجَرْمِيِّ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى وَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ هَذَا الْحَىِّ مِنْ جَرْمٍ إِخَاءٌ وَمَعْرُوفٌ ـ قَالَ ـ فَقُدِّمَ طَعَامٌ ـ قَالَ ـ وَقُدِّمَ فِي طَعَامِهِ لَحْمُ دَجَاجٍ ـ قَالَ ـ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ أَحْمَرُ كَأَنَّهُ مَوْلًى ـ قَالَ ـ فَلَمْ يَدْنُ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى ادْنُ، فَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُ مِنْهُ. قَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ شَيْئًا قَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ أَنْ لاَ أَطْعَمَهُ أَبَدًا. فَقَالَ ادْنُ أُخْبِرْكَ عَنْ ذَلِكَ، أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ أَسْتَحْمِلُهُ، وَهْوَ يُقْسِمُ نَعَمًا مِنْ نَعَمِ الصَّدَقَةِ ـ قَالَ أَيُّوبُ أَحْسِبُهُ قَالَ وَهْوَ غَضْبَانُ ـ قَالَ " وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ، وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ". قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبِ إِبِلٍ، فَقِيلَ أَيْنَ هَؤُلاَءِ الأَشْعَرِيُّونَ فَأَتَيْنَا فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، قَالَ فَانْدَفَعْنَا فَقُلْتُ لأَصْحَابِي أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَسْتَحْمِلُهُ، فَحَلَفَ أَنْ لاَ يَحْمِلَنَا، ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَيْنَا فَحَمَلَنَا، نَسِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ، وَاللَّهِ لَئِنْ تَغَفَّلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ لاَ نُفْلِحُ أَبَدًا، ارْجِعُوا بِنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلْنُذَكِّرْهُ يَمِينَهُ. فَرَجَعْنَا فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَيْنَاكَ نَسْتَحْمِلُكَ، فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا ثُمَّ حَمَلْتَنَا فَظَنَنَّا ـ أَوْ فَعَرَفْنَا ـ أَنَّكَ نَسِيتَ يَمِينَكَ. قَالَ " انْطَلِقُوا، فَإِنَّمَا حَمَلَكُمُ اللَّهُ، إِنِّي وَاللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ، فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَتَحَلَّلْتُهَا ". تَابَعَهُ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ وَالْقَاسِمِ بْنِ عَاصِمٍ الْكُلَيْبِيِّ. حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، وَالْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ عَنْ زَهْدَمٍ، بِهَذَا. حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ زَهْدَمٍ، بِهَذَا.
Waxaa weriyey Zahdam al-Jarmi: Waxaan la fadhinney Abu Musa Al-Ash'ari, waxaana naga dhexeeyey annaga iyo qabiilkiisa xiriir saaxiibtinimo iyo iskaashi. Cuntadiisii ayaa loo keenay, waxaana ku jirey hilib digaag. Dadkii joogey waxaa ka mid ahaa nin reer Bani Taimillah ah oo midabkiisu casaa sida addoon la xoreeyey, ninkaasina cuntada uma soo dhowaan. Abu Musa ayaa ku yiri,
"Soo dhowow! Waxaan arkay Rasuulka Allah ﷺ oo cunaya tan (digaagga)." Ninkii wuxuu yiri, "Waxaan arkay iyaga (digaagga) oo cunaya wax aan u arko wasakh, sidaas darteed waxaan ku dhaartay inaanan weligey cunin (hilibkiisa)." Abu Musa wuxuu yiri, "Soo dhowow! Arrintaas baan kuu sheegayaa. Mar baan u tagnay Rasuulka Allah ﷺ annagoo koox Ash'ariyiin ah oo doonaya gaadiid, isaguna wuxuu qaybinayey geel Sakada ah. (Aiyub wuxuu yiri, 'Waxaan u malaynayaa inuu yiri Nebigu wuu xanaaq sanaa xilligaas.') Nebigu ﷺ wuxuu yiri, 'Wallahi idinma siinayo gaadiid, mana haysto wax aan idinku qaado.' Markaan baxnay ka dib, waxaa Rasuulka Allah ﷺ loo keenay geel dagaal lagu qaatay, markaasuu yiri, 'Xagee jiraan Ash'ariyiintii? Xagee jiraan Ash'ariyiintii?' Markaas baannu u tagnay, wuxuuna na siiyey shan neef oo geel buurbuur ah oo qurux badan. Waan raacnay oo dhaqaaqnay, dabadeed waxaan asxaabtayda ku iri, 'Waxaan u tagnay Rasuulka Allah ﷺ si uu noo siiyo gaadiid, wuuna ku dhaartay inuusan na siinayn, markii dambena wuu noo yeeray oo na siiyey; malaha Rasuulka Allah ﷺ wuu illaaway dhaartiisii. Wallahi, marnaba guul ma gaarayno haddaan ka faa'iideysanno in Rasuulka Allah ﷺ illaaway dhaartiisii. Aan ku noqonno Rasuulka Allah ﷺ oo aan xusuusinno dhaartiisii.' Waan soo noqonnay oo waxaan niri, 'Rasuulkii Allow ﷺ! Waxaan kuugu nimid inaad na siiso gaadiid, waadna ku dhaaratay inaadan na siinayn, markii dambena waad na siisay, waxaanna u maleynay—ama ogaanney—in aad illowday dhaartaadii.' Nebigu ﷺ wuxuu yiri, 'Taga, Allah baa idin siiyey gaadiidka. Wallahi, haddii Alle idmo, haddaan dhaarto dabadeedna arko wax ka khayr badan, waxaan sameeyaa waxa ka khayr badan, waxaana guto kafaarada dhaarta.'" (Waxaa jira laba werin oo kale oo Zahdam laga soo xigtay sidan oo kale.)
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Haddii dhaar kaa hor istaagto wax ka wanaagsan, samee waxa ka wanaagsan oo guddo kafaarada.
Nin ayaa diiday inuu digaag cuno, sababtoo ah wuxuu arkay digaag cunaya wax uu karaahaysanayey. Abuu Muuse ayaa u sheegay sida Nebigu ﷺ, kaddib dhaar, geel u siiyey reer Ashcariyiinta, una sharraxay inuu sameeyey waxa ka wanaagsan oo uu gudday kafaarada dhaartiisa.
Hadal adag oo qofku Ilaahay markhaati uga dhigto.
Fal shareecadu jidaysay oo lagu guddo dhaar sax ah oo aan la oofin.
Sadaqada waajibka ah ee la siiyo dadka xaqa u leh sida xeerarka Islaamku dhigayaan.
Culimadu waxay ka fahmeen in qofku aanu u oggolaan dhaartiisu inay ka hor istaagto doorasho bannaan oo ka wanaagsan; waa inuu sameeyo waxa ka wanaagsan oo guddo kafaarada la jideeyey. Xadiisku wuxuu kaloo muujinayaa in gaf ama dhaar la illoobay aanu sabab u noqon in laga tago ujeeddo wanaagsan. Madh-habyadu waxay qoraallada kale ee dhaaraha ka hadlaya ku salaynayaan faahfaahinta shuruudaha iyo qaabka kafaarada.
- Ha ku adkaysan dhaar si kasta oo ay ahaataba haddii doorasho bannaan oo si cad uga wanaagsan jirto; markaas guddo kafaarada waajibka ah.
- Haddii aad ka shakido dhaar ama kafaaradeeda, talo ka raadso caalim lagu kalsoon yahay.
- Cuntada ha ku qiimayn karaahiyo shakhsi ah oo keliya; ku salee aqoon lagu kalsoon yahay oo ku saabsan waxa bannaan.
Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay sheegaysaa in Nebigu ﷺ kafaaro guday dhaartiisa oo sameeyey waxa ka wanaagsan.
Sahih al-Bukhari · #6722 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay ka hadlaysaa kafaarada marka qofku arko doorasho ka wanaagsan kaddib marka uu dhaarto.
Sahih al-Bukhari · #6723 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay waafaqsan tahay tilmaanta ah inaan dhaarta laga hormarin fal ka wanaagsan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.