Sahih al-Bukhari, xadiiska 6856
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abdullah ibn Yusufwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Yahya ibn Sa'idيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ
- 4Abd ar‑Rahman ibn al‑Qasimعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمَ
- 5Al‑Qasim ibn Muhammadالْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ
- 6Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ ذُكِرَ التَّلاَعُنُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ عَدِيٍّ فِي ذَلِكَ قَوْلاً، ثُمَّ انْصَرَفَ وَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ يَشْكُو أَنَّهُ وَجَدَ مَعَ أَهْلِهِ فَقَالَ عَاصِمٌ مَا ابْتُلِيتُ بِهَذَا إِلاَّ لِقَوْلِي فَذَهَبَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي وَجَدَ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ، وَكَانَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مُصْفَرًّا، قَلِيلَ اللَّحْمِ، سَبِطَ الشَّعَرِ، وَكَانَ الَّذِي ادَّعَى عَلَيْهِ أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَ أَهْلِهِ آدَمَ، خَدْلاً، كَثِيرَ اللَّحْمِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ بَيِّنْ ". فَوَضَعَتْ شَبِيهًا بِالرَّجُلِ الَّذِي ذَكَرَ زَوْجُهَا أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَهَا فَلاَعَنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا فَقَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الْمَجْلِسِ هِيَ الَّتِي قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْ رَجَمْتُ أَحَدًا بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ رَجَمْتُ هَذِهِ ". فَقَالَ لاَ، تِلْكَ امْرَأَةٌ كَانَتْ تُظْهِرُ فِي الإِسْلاَمِ السُّوءَ.
Waxaa laga wariyey Ibn Cabbaas: Waxaa Nebiga ﷺ hortii lagu soo qaaday arrinta Li'aanka, markaasuu Caasim bin Cadii ka yiri hadal. Markuu baxay kadib, waxaa u yimid nin qabiilkiisa ah oo ka cabanaya inuu arkay nin la jooga xaaskiisa. Caasim wuxuu yiri:
"Arrintaan waxaan ku imtixaamay oo keliya hadalkaygii dartiis." Markaasuu ninkii u geeyey Nebiga ﷺ, wuuna uga warramay wixii uu ku arkay xaaskiisa. Ninkaasi (saygu) wuxuu ahaa mid midabkiisu huruud yahay, caato ah, timihiisuna toosan yihiin. Ninka uu ku eedeeyey inuu xaaskiisa la joogayna wuxuu ahaa mid casaan-madow ah, buuran, jirkiisuna weyn yahay. Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Allow, xaqa caddee." Dabadeedna, gabadhu waxay dhashay ilmo u eg ninkii saygeedu sheegay inuu iyada la joogay. Sidaas daraadeed, Nebigu ﷺ wuxuu dhexdooda ka qaaday dhaarta Li'aanka. Nin baa Ibn Cabbaas ku yiri fadhigii dhexdiisa: "Ma taniyey gabadhii uu Nebigu ﷺ ka yiri: 'Haddaan cid aan caddaymo hayn dhagax ku dili lahaa, tan baan dhagax ku dili lahaa'?" Ibn Cabbaas wuxuu yiri: "Maya, taasi waxay ahayd gabadh kale oo Islaamka dhexdiisa ku muujin jirtay falal xunxun oo shaki dhalin kara."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Marka eedeyn ka dhacdo guurka dhexdiisa, liʿān waa hab dhaar oo go’an.
Sababta dhacdadu u dhacday waxaa lagu sheegay werinta: nin ayaa ʿAasim ibn ʿAdi u sheegay inuu nin ku arkay xaaskiisa. Markaas ʿAasim ayaa ninkii u kaxeeyay Nebiga ﷺ.
Hab sharci ahaan la qoray oo ay isqabaashu ku kala dhaartaan dhaaro adag, marka ninku xaaskiisa ku eedeeyo sino isaga oo aan haysan markhaatiyaashii loo baahnaa.
Xuduudaha iyo ciqaabaha sharci ee uu Alle dejiyay.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in ninku aanu iskii u ciqaabi karin xaaskiisa marka uu sino ku eedeeyo: haddii aan la helin markhaatiyaashii loo baahnaa, liʿān ayaa ah habka loo asteeyay. Habka dhaartu wuxuu leeyahay cawaaqib sharci oo ku saabsan guurka iyo nasabka, sida ay dhigayaan xeerarka mad-habyadu. Isku ekaanshaha muuqaalka ilmaha ee qisadan ma beddelayo xeerarka caddaynta ee la dejiyay; Nebigu ﷺ wuxuu labada isqaba faray inay liʿān sameeyaan.
- Qofna sino ha ku eedayn tuhun ama muuqaal isu ekaansho ku salaysan; raac xeerarka caddaynta ee la dejiyay.
- Khilaafaadka culus ee guurka ee la xiriira eedeymaha ha u gudbiyo hay’adaha diinta iyo sharciga ee awoodda u leh inay xukumaan.
- Si taxaddar leh uga hadal sharafta dadka kale, hana faafin eedeyn aan caddayn sax ah lahayn.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.