Sahih al-Bukhari, xadiiska 6880
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Abu Hurayra
- 1Abu Nu'aymwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو نُعَيْمٍ
- 2Shaybanشَيْبَانُ
- 3Yahyaيَحْيَى
- 4Abu Salamaأَبِي سَلَمَةَ
- 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ خُزَاعَةَ، قَتَلُوا رَجُلاً. وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ حَدَّثَنَا حَرْبٌ عَنْ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّهُ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ قَتَلَتْ خُزَاعَةُ رَجُلاً مِنْ بَنِي لَيْثٍ بِقَتِيلٍ لَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ، أَلاَ وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لأَحَدٍ قَبْلِي، وَلاَ تَحِلُّ لأَحَدٍ بَعْدِي، أَلاَ وَإِنَّمَا أُحِلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ، أَلاَ وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لاَ يُخْتَلَى شَوْكُهَا، وَلاَ يُعْضَدُ شَجَرُهَا، وَلاَ يَلْتَقِطُ سَاقِطَتَهَا إِلاَّ مُنْشِدٌ، وَمَنْ قُتِلَ لَهُ قَتِيلٌ فَهْوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا يُودَى وَإِمَّا يُقَادُ ". فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ يُقَالُ لَهُ أَبُو شَاهٍ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اكْتُبُوا لأَبِي شَاهٍ ". ثُمَّ قَامَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ الإِذْخِرَ، فَإِنَّمَا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِلاَّ الإِذْخِرَ ". وَتَابَعَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ شَيْبَانَ فِي الْفِيلِ، قَالَ بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ الْقَتْلَ. وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ إِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ.
Waxaa nooga warramay Abu Nucaym, waxaa nooga warramay Shaybaan, oo ka weriyey Yaxye, oo ka weriyey Abuu Salama, oo ka weriyey Abuu Hurayra, in qabiilka Khuzacah ay dileen nin. Cabdullaahi bin Rajaa’ wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Xarb, oo ka weriyey Yaxye, oo ka weriyey Abuu Salama, oo ka weriyey Abuu Hurayra, in sannadkii Furashada Makka, Khuzacah ay dileen nin reer Banu Layth ah iyagoo u aargudaya nin iyaga ka tirsanaa oo xilligii Jaahiliyadda la dilay. Markaas ayaa Rasuulka Allah ﷺ istaagay oo wuxuu yiri:
"Allah wuxuu Makka ka celiyey maroodiyadii, wuxuuna ku guuleeyey Rasuulkiisa iyo Mu’miniinta. Ogaada! Makka cidna hortay uma bannaanayn in lagu dagaallamo, cidna gadaydana uma bannaanaan doonto. Ogaada! Aniga waxaa ii bannaanayd saacad maalintan ka mid ah oo keliya. Ogaada! Hadda waa Xaram; ma bannaana in la rujiyo geedkeeda qodxaha leh, mana bannaana in la jaro dhirta, mana bannaana in la qaato waxyaabaha dhaca (luqata) illaa qof raadinaya milkiilihii mooyee. Qofkii la dilo, ehelkiisu wuxuu xaq u leeyahay inuu kala doorto laba arrimood midkood: in diyada laga qaado ama in la qisaaso." Markaas ayaa nin reer Yaman ah oo la yiraahdo Abuu Shaah istaagay oo yiri: "Ii qor, Rasuulka Allow ﷺ." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "U qora Abuu Shaah." Kadib nin Quraysh ah ayaa istaagay oo yiri: "Rasuulka Allow ﷺ! Illaa Idhkhirkii, maxaa yeelay waxaan u isticmaalnaa guryaheenna iyo qabuuraheenna." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Illaa Idhkhirkii." Cubaydullaahi wuxuu ku raacay Shaybaan xagga maroodiga, qaarkoodna waxay ka weriyeen Abuu Nucaym dilka. Cubaydullaahina wuxuu yiri: 'ama ehelka la dilay ayaa la qisaasi karaa.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Makkah waxay ahaanaysaa meel xurmo leh; marka dil dhaco, qoyska dhibbanuhu waxay kala dooran karaan diyada iyo qisaasta.
Intii lagu jiray furashadii Makkah, nin ka tirsan Banuu Layth ayaa waxaa dilay Khuzaa‘, taas oo looga aargudayay dil dhacay xilligii jaahiliyada ka hor Islaamka. Nebigu ﷺ wuxuu caddeeyay in Makkah ay weli tahay meel xurmo leh, iyo in qoyska qofka la dilay ay kala dooran karaan diyada iyo qisaasta.
Magdhow la siiyo qoyska qofka la dilay.
Ciqaab sharci ah oo dilka loo qaado, laguna fuliyo awood sharci ah iyo xeerarka caddaaladda.
Shay laga helo Makkah oo la qaadan karo oo keliya si loo raadiyo milkiilihiisa.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in xurmada Makkah ay si buuxda u sii jirto ka dib ka-reebistii ku-meelgaarka ahayd ee xilligii furashada: dhirta halkaas ku taal lama dhaawici karo, hantida la helana waa in loo ilaaliyaa milkiilaha. Waxa kale oo caddaanaysa in qoyska dhibbanuhu, sida waafaqsan xeerarka shareecada Islaamka, kala dooran karaan diyada iyo qisaasta; tani ma oggolaanayso in qofku isagu garsoore noqdo oo aargoosto, waayo go'aanka iyo fulintu waxay u yaallaan awoodda sharciyeysan. Afarta mad-hab ee Sunnigu waxay aqoonsan yihiin ilaalinta gaarka ah ee Makkah, waxayna qisaasta iyo diyada u nidaamiyaan shuruudaha fiqigooda.
- Haddii aad Makkah ka hesho shay lumay, masuuliyad iska saar inaad u celiso milkiilihiisa.
- Kiisaska dilka ha u daayaan garsoorayaasha awoodda u leh, hana u aargudan naftaada.
- Arrimaha diyada ama qisaasta kala hadal qoyska dhibbanaha, adigoo raacaya xeerarka jira, kana fog cadaadis iyo rabshad.
Werintani waxay ka hadlaysaa goorta nafta qof Muslim ahi sharci ahaan la ilaaliyo, waxayna la xiriirtaa sida adag ee loo qaato daadinta dhiigga.
Sahih al-Bukhari · #6864 (Sahih)Waxay sheegaysaa in arrimaha dhiigga ay yihiin kuwa ugu horreeya ee dadka dhexdooda lagu kala xukumo, taas oo muujinaysa culayska dilka iyo qisaasta.
Sahih al-Bukhari · #6862 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa kiis dil ah, waxayna gacan ka geysanaysaa fahamka xaaladda sharci ee qisaasta.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.