Sahih al-Bukhari, xadiiska 6939
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ فُلاَنٍ، قَالَ تَنَازَعَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَحِبَّانُ بْنُ عَطِيَّةَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لِحِبَّانَ لَقَدْ عَلِمْتُ الَّذِي جَرَّأَ صَاحِبَكَ عَلَى الدِّمَاءِ يَعْنِي عَلِيًّا. قَالَ مَا هُوَ لاَ أَبَا لَكَ قَالَ شَىْءٌ سَمِعْتُهُ يَقُولُهُ. قَالَ مَا هُوَ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالزُّبَيْرَ وَأَبَا مَرْثَدٍ وَكُلُّنَا فَارِسٌ قَالَ " انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ حَاجٍ ـ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ هَكَذَا قَالَ أَبُو عَوَانَةَ حَاجٍ ـ فَإِنَّ فِيهَا امْرَأَةً مَعَهَا صَحِيفَةٌ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ فَأْتُونِي بِهَا ". فَانْطَلَقْنَا عَلَى أَفْرَاسِنَا حَتَّى أَدْرَكْنَاهَا حَيْثُ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَسِيرُ عَلَى بَعِيرٍ لَهَا، وَكَانَ كَتَبَ إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ بِمَسِيرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ. فَقُلْنَا أَيْنَ الْكِتَابُ الَّذِي مَعَكِ قَالَتْ مَا مَعِي كِتَابٌ. فَأَنَخْنَا بِهَا بَعِيرَهَا، فَابْتَغَيْنَا فِي رَحْلِهَا فَمَا وَجَدْنَا شَيْئًا. فَقَالَ صَاحِبِي مَا نَرَى مَعَهَا كِتَابًا. قَالَ فَقُلْتُ لَقَدْ عَلِمْنَا مَا كَذَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ حَلَفَ عَلِيٌّ وَالَّذِي يُحْلَفُ بِهِ لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لأُجَرِّدَنَّكِ. فَأَهْوَتْ إِلَى حُجْزَتِهَا وَهْىَ مُحْتَجِزَةٌ بِكِسَاءٍ فَأَخْرَجَتِ الصَّحِيفَةَ، فَأَتَوْا بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ خَانَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ. دَعْنِي فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا حَاطِبُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا صَنَعْتَ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَالِي أَنْ لاَ أَكُونَ مُؤْمِنًا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَلَكِنِّي أَرَدْتُ أَنْ يَكُونَ لِي عِنْدَ الْقَوْمِ يَدٌ، يُدْفَعُ بِهَا عَنْ أَهْلِي وَمَالِي، وَلَيْسَ مِنْ أَصْحَابِكَ أَحَدٌ إِلاَّ لَهُ هُنَالِكَ مِنْ قَوْمِهِ مَنْ يَدْفَعُ اللَّهُ بِهِ عَنْ أَهْلِهِ وَمَالِهِ. قَالَ " صَدَقَ، لاَ تَقُولُوا لَهُ إِلاَّ خَيْرًا ". قَالَ فَعَادَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولُ اللَّهِ قَدْ خَانَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ، دَعْنِي فَلأَضْرِبَ عُنُقَهُ. قَالَ " أَوَلَيْسَ مِنْ أَهْلِ بَدْرٍ، وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ أَوْجَبْتُ لَكُمُ الْجَنَّةَ ". فَاغْرَوْرَقَتْ عَيْنَاهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ.
Waxaa nooga sheekeeyay Muusa bin Ismaaciil, waxaa nooga sheekeeyay Abu Cawaana, oo ka weriyay Xuseyn, oo ka weriyay nin aan la magacaabin (Fulaan), kaasoo yiri: Waxaa murmay Abu Cabdirraxmaan iyo Xibbaan bin Catiyya. Abu Cabdirraxmaan wuxuu ku yiri Xibbaan:
"Waad og tahay waxa saaxiibkaa (Cali) ku dhiirrigeliyay inuu dhiig daadiyo." Xibbaan wuxuu yiri: "Waa maxay? Aabe ha kaa dhinto!" Wuxuu yiri: "Waa wax aan ka maqlay isagoo leh." Wuxuu yiri: "Waa maxay?" Wuxuu yiri: "Cali wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ ayaa ii diray aniga, Subayr iyo Abu Marthad, dhammaanteenna waxaan ahayn rag fardooley ah. Wuxuu yiri: 'Baxa ilaa aad tagtaan Rawdat Xaaj — Abu Salama wuxuu yiri sidan ayuu Abu Cawaana ugu yeeri jiray, Xaaj — sababtoo ah waxaa halkaas joogta haweeney wadata warqad ka timid Xaatib bin Abii Baltaca oo loo dirayo mushrikiinta. Ii keena warqaddaas.' Markaas waxaan ku baxnay faradayada ilaa aan ku gaarnay meeshii uu Rasuulka Allah ﷺ noo sheegay. Waxay saarnayd geelkeeda. Warqaddaas wuxuu Xaatib ugu qoray reer Makka socdaalka Rasuulka Allah ﷺ ee ku wajahan iyaga. Waxaan ku niri: 'Xaggee bay jirtaa warqadda aad wadato?' Waxay tiri: 'Warqad ma wado.' Markaas geelkeedii baan barakeysannay, shandaddeediina waan baarnay balse waxba kama helin. Labadaydii saaxiib waxay yiraahdeen: 'Uma maleyneyno inay warqad wadato.' Aniguse waxaan iri: 'Waan ognahay inuusan Rasuulka Allah ﷺ been sheegin.' Kadib Cali wuu dhaartay oo yiri: 'Wallahi! Ama warqadda soo saar ama waan ku dhigi doonaa!' Markaas ayay gacanta u taagtay suunka dhexdeeda iyadoo maro ku xiran, waxayna soo saartay warqaddii. Waxay u keeneen Rasuulka Allah ﷺ. Cumar baa yiri: 'Rasuulkii Allow ﷺ! Wuxuu khiyaameeyay Allah, Rasuulkiisa iyo mu'miniinta. Ii ogolow aan qoorta ka gooyee!' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Xaatibow, maxaa kugu kallifay waxaad sameysay?' Xaatib wuxuu yiri: 'Rasuulkii Allow ﷺ! Maxaan u noqon waayay mu'min rumeysan Allah iyo Rasuulkiisa? Laakiin waxaan rabay inaan dadkaas (reer Makka) agtooda ku yeesho gacan (abaal) oo lagu difaaco ehelkeyga iyo maalkeyga, maxaa yeelay ma jiro mid ka mid ah asxaabtaada oo aan halkaas ku lahayn qaraabo uu Allah ku difaaco ehelkiisa iyo maal kiisa.' Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Run buu sheegay; ha u dhahina wax aan wanaag ahayn.' Cumar mar kale buu yiri: 'Rasuulkii Allow ﷺ! Wuxuu khiyaameeyay Allah, Rasuulkiisa iyo mu'miniinta. Ii ogolow aan qoorta ka gooyee!' Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Miyaanu ka mid ahayn Ahlu Badar? Oo maxaad ka og tahay, waxaa laga yaabaa in Allah uu eegay iyaga oo ku yiri: Sameeya waxaad doontaan, Jannada waan idiin waajibiyaye!' Markaas indhaha Cumar ilmada ayaa ka buuxday, wuxuuna yiri: 'Allah iyo Rasuulkiisa ayaa ogsoon.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ujeeddada Xaatib iyo ka-qaybgalkiisii Badar waxay keeneen in la fahmo oo loo naxariisto.
Xaatib ibn Abii Baltaca ayaa intii la isu diyaarinayey qabsashadii Maka warqad u diray reer Maka oo ku saabsan imaatinka Nebiga ﷺ. Markii warqadda la qabtay, Xaatib wuxuu sharxay inuu doonayey inuu ilaaliyo qoyskiisa iyo hantidiisa, oo aanu gaalnimo darteed u dhaqmin. Nebiga ﷺ wuu aqbalay sharraxaaddiisa, wuxuuna xusay ka-qaybgalkiisii Badar.
Saxaabadii ka qaybgalay dagaalkii Badar.
In qof loo adeego si looga helo ilaalin ama taageero.
Jebinta kalsoonida; halkan, in xog qarsoodi ah loo gudbiyo dhinaca kale.
Culimada hore waxay dhacdadan ka fahmeen in fal culus si taxaddar leh loogu qiimeeyo caddaynta, ujeeddada iyo duruufaha. Falka Xaatib lama oggolaan, balse sharraxaaddiisu waxay muujisay inuusan gaalnimo darteed u dhaqmin; wanaaggiisii hore ee Badarna wuxuu qayb ka noqday qiimaynta. Werintu sidoo kale waxay muujinaysaa in masuulku sharaxaad weydiiyo ka hor intuusan ciqaab culus ridin, isla markaana aan mu’min lagu tilmaami karin murtad sabab la’aan. Afarta mad-hab ee Sunni waxay riddada u arkaan xukun sharci ah oo leh shuruudo adag iyo cid awood u leh inay go’aamiso; dhacdadani qofna uma fasaxayso inuu iskii rabshad ama ciqaab u adeegsado.
- Sharaxaad weydii ka hor intaadan qof ku xukumin eed culus darteed.
- Falka qofka si dhab ah u qiimee, balse kala saar fal khaldan iyo gaalnimo.
- Si taxaddar leh ula dhaqan xogta qarsoon, oo ilaalo raadso adigoon jebin kalsoonida dadka kale.
Werintani waxay muujinaysaa sida loo tixgeliyey ujeeddadii uu Xaatib sheegay. Xadiiska caanka ah ee niyadaha ayaa caddeeya in falalka lagu qiimeeyo niyadahooda.
Sahih al-Bukhari · #6922 (Sahih)Labada werinba waxay ku jiraan kitaabka riddada, waxayna ku baaqayaan taxaddar marka xukunnadu culus yihiin. Werintani waxay muujinaysaa inaan Xaatib murtad loo qaadan kaddib markii sharraxaaddiisa la dhegaystay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.