Sahih al-Bukhari, xadiiska 7440
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Anas ibn Malik
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَقَالَ حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يُحْبَسُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُهِمُّوا بِذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا فَيُرِيحُنَا مِنْ مَكَانِنَا. فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ آدَمُ أَبُو النَّاسِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْكَنَكَ جَنَّتَهُ، وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ، وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَىْءٍ، لِتَشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا، قَالَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ قَالَ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ أَكْلَهُ مِنَ الشَّجَرَةِ وَقَدْ نُهِيَ عَنْهَا ـ وَلَكِنِ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ نَبِيٍّ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ. فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ سُؤَالَهُ رَبَّهُ بِغَيْرِ عِلْمٍ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ خَلِيلَ الرَّحْمَنِ. قَالَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ ثَلاَثَ كَلِمَاتٍ كَذَبَهُنَّ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا مُوسَى عَبْدًا آتَاهُ اللَّهُ التَّوْرَاةَ وَكَلَّمَهُ وَقَرَّبَهُ نَجِيًّا. قَالَ فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ قَتْلَهُ النَّفْسَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا عِيسَى عَبْدَ اللَّهِ وَرَسُولَهُ وَرُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ. قَالَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنِ ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم عَبْدًا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ. فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي فَيَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ، فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ". قَالَ قَتَادَةُ وَسَمِعْتُهُ أَيْضًا يَقُولُ " فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ـ قَالَ ـ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ". قَالَ قَتَادَةُ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ " فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ الثَّالِثَةَ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ـ قَالَ ـ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ". قَالَ قَتَادَةُ وَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ " فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، حَتَّى مَا يَبْقَى فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَىْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ ـ قَالَ ـ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ الآيَةَ {عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا} قَالَ وَهَذَا الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِي وُعِدَهُ نَبِيُّكُمْ صلى الله عليه وسلم ".
Waxa yidhi Xajjaaj bin Minhaal: Waxaa nooga warramay Hammaam bin Yaxye, waxaa nooga warramay Qataadah, oo ka weriyey Anas — Allaha ka raalli noqdee — in Nebigu ﷺ yidhi:
"Mu’miniinta waxa lagu hayn doonaa Maalinta Qiyaamaha inta ay ka welwelaan, markaasay odhan doonaan, ‘Bal aan cid u shafeeco weydiisanno Rabbigeen si uu meeshan nooga nasto.’ Markaasay u tegi doonaan Aadam oo odhan doonaan, ‘Adigu waxaad tahay Aadam, aabbaha dadka; Allah wuxuu kugu abuuray Gacantiisa, wuxuuna ku dejiyey Jannadiisa, Malaa’igtiisana wuu kuu sujuudsiiyey, magacyada wax kasta ahna wuu ku baray ee noo shafeeco weydii Rabbigaa si uu meeshan nooga nasto.’ Wuxuu odhan doonaa, ‘Anigu uma qalmo arrintan’ — wuxuuna xusi doonaa dembigiisii markuu cunay geedkii laga reebay — ‘Laakiin u taga Nuux, oo ahaa Nebigii ugu horreeyey ee Allah u soo diray dadka dhulka.’ Markaasay u tegi doonaan Nuux, wuxuuna odhan doonaa, ‘Uma qalmo arrintan’ — wuxuuna xusi doonaa dembigiisii markuu Rabbigiis weydiiyey wax uusan aqoon u lahayn — ‘Laakiin u taga Ibraahiim, Saaxiibka Raxmaanka.’ Markaasay u tegi doonaan Ibraahiim, wuxuuna odhan doonaa, ‘Uma qalmo arrintan’ — wuxuuna xusi doonaa saddex kelmadood oo been ahaa — ‘Laakiin u taga Muuse, addoonkii Allah siiyey Tawraad, la hadlay, una dhoweeyey si gaar ah.’ Markaasay u tegi doonaan Muuse, wuxuuna odhan doonaa, ‘Uma qalmo arrintan’ — wuxuuna xusi doonaa dembigiisii markuu dilay naf — ‘Laakiin u taga Ciise, addoonkii Allah iyo Rasuulkiisa, Ruuxdiisa iyo Kelimaddiisa.’ Markaasay u tegi doonaan Ciise, wuxuuna odhan doonaa, ‘Uma qalmo arrintan, laakiin u taga Muxammad ﷺ, addoonkii Allah u dhaafay dembiyadiisii hore iyo kuwii dambe.’ Markaasay ii imaan doonaan, anna waxaan idan weydiisan doonaa Rabbigay si aan u galo Gurigiisa, waana la ii oggolaan doonaa. Markaan arko Isaga, waan sujuudi doonaa, wuxuuna igu dayn doonaa sujuudda intuu doono, markaasuu odhan doonaa, ‘Madaxaaga kor u qaad, Muxammadow, oo hadal, waa lagaa maqli doonee; shafeeco samee, waa lagaa aqbali doonee; wax weyddiiso, waa lagu siin doonee.’ Wuxuu yidhi: ‘Markaasaan madaxayga kor u qaadayaa oo Rabbigay ku ammaanayaa ammaan iyo mahadnaq uu i baray. Markaasuu ii cayimi doonaa xad, waanan bixi doonaa oo dadka Jannada gelin doonaa.’ Qataadah wuxuu yidhi: Waxaan sidoo kale ka maqlay isagoo leh, ‘Waaban bixi doonaa oo Naarta ka soo saari doonaa, Jannadana gelin doonaa, dabadeed waan soo noqon doonaa oo Rabbigay idan baan weydiisan doonaa si aan u galo Gurigiisa, waana la ii oggolaan doonaa. Markaan arko Isaga, waan sujuudi doonaa, wuxuuna igu dayn doonaa sujuudda intuu doono, markaasuu odhan doonaa, "Madaxaaga kor u qaad, Muxammadow, oo hadal, waa lagaa maqli doonee; shafeeco samee, waa lagaa aqbali doonee; wax weyddiiso, waa lagu siin doonee." Wuxuu yidhi: ‘Markaasaan madaxayga kor u qaadayaa oo Rabbigay ku ammaanayaa ammaan iyo mahadnaq uu i baray, dabadeed waan shafeecoon doonaa, wuxuuna ii cayimi doonaa xad. Waaban bixi doonaa oo dadka Jannada gelin doonaa.’ Qataadah wuxuu yidhi: Waxaan ka maqlay isagoo leh, ‘Waaban bixi doonaa oo Naarta ka soo saari doonaa, Jannadana gelin doonaa, dabadeed markii saddexaad baan soo noqon doonaa oo Rabbigay idan baan weydiisan doonaa si aan u galo Gurigiisa, waana la ii oggolaan doonaa. Markaan arko Isaga, waan sujuudi doonaa, wuxuuna igu dayn doonaa sujuudda intuu doono, markaasuu odhan doonaa, "Madaxaaga kor u qaad, Muxammadow, oo hadal, waa lagaa maqli doonee; shafeeco samee, waa lagaa aqbali doonee; wax weyddiiso, waa lagu siin doonee." Wuxuu yidhi: ‘Markaasaan madaxayga kor u qaadayaa oo Rabbigay ku ammaanayaa ammaan iyo mahadnaq uu i baray, dabadeed waan shafeecoon doonaa, wuxuuna ii cayimi doonaa xad. Waaban bixi doonaa oo dadka Jannada gelin doonaa.’ Qataadah wuxuu yidhi: Waxaan ka maqlay isagoo leh, ‘Waaban bixi doonaa oo Naarta ka soo saari doonaa, Jannadana gelin doonaa, ilaa aan Naarta ka hadhin cid aan ahayn kuwa uu Qur’aanku xabisay (kuwaas oo lagu waajibiyey inay halkaas ku waarayaan).’ Dabadeed wuxuu akhriyey aayaddan: {Waxa laga yaabaa in Rabbigaa kugu bixiyo Maqaam la Ammaano} [Al-Isra: 79]. Wuxuuna yidhi: Kani waa Maqaamka la Ammaano ee Nebigiinna ﷺ loo ballanqaaday.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu u shafeeco qaadaa Maalinta Qiyaame idanka Alle.
Codsi dadka kale loogu baryayo wanaag, kaas oo Maalinta Qiyaame la aqbalo oo keliya idanka Alle.
Darajada gaarka ah iyo shafeecada uu Alle siiyo Nabiga ﷺ Maalinta Qiyaame.
In foodda dhulka la saaro iyadoo cibaado ah.
Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay qoraalkan ka fahmeen in shafeecada weyn ee Nabiga ﷺ Maalinta Qiyaame ay dhab ahaan dhici doonto, isla markaana ay ku xiran tahay oo keliya idanka iyo xukunka Alle. Isku xigxiga nebiyadu wuxuu muujinayaa is-hoosaysiintooda Alle hortiisa; ugu dambayntiina sharafta shafeecadu waxay u sugnaataa Muxammad ﷺ. Qoraalku wuxuu kaloo sheegayaa in mu'miniinta Naarta ku jira laga soo saari doono naxariista Alle iyo shafeecada Nabiga ﷺ awgood, halka kuwa lagu xukumay inay weligood ku nagaadaan ay halkaas ku sii nagaanayaan. Culimada Sunnadu waxay aqbalaan shafeecadan iyagoo ku salaynaya waxyiga; mana aha awood ka madax-bannaan Alle.
- Alle ka bari naxariis, kuna sii kalsoonow; shafeeco kastaa waxay dhacdaa oo keliya idankiisa.
- Cibaadada ugu wajihow is-hoosaysiin: xataa nebiyadu waxay qirayaan inay Alle ku tiirsan yihiin.
- Maalinta Qiyaame isu diyaari adigoo muhiimad siinaya iimaanka, toobadda iyo camalka wanaagsan.
Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay sharraxaysaa sida dadku Maalinta Qiyaame u weydiisanayaan shafeeco, waxayna taageeraysaa mawduuca shafeecada weyn.
Sahih al-Bukhari · #7441 (Sahih)Werintan Anas ibn Maalik laga soo weriyey waxay la xiriirtaa sharraxaadda shafeecada iyo dhacdooyinka Maalinta Qiyaame.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.