Sahih al-Bukhari, xadiiska 7454
Waxaa weriyey Abdullah ibn Masud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Adamwuxuu u sheegay al‑Bukhariآدَمُ
- 2Shu'baشُعْبَةُ
- 3Al‑A'mashالأَعْمَشُ
- 4Zayd ibn Wahbزَيْدَ بْنَ وَهْبٍ
- 5Abdullah ibn Mas'udعَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ " إِنَّ خَلْقَ أَحَدِكُمْ يُجْمَعُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا وَأَرْبَعِينَ لَيْلَةً، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَهُ، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَهُ، ثُمَّ يُبْعَثُ إِلَيْهِ الْمَلَكُ فَيُؤْذَنُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ، فَيَكْتُبُ رِزْقَهُ وَأَجَلَهُ وَعَمَلَهُ وَشَقِيٌّ أَمْ سَعِيدٌ ثُمَّ يَنْفُخُ فِيهِ الرُّوحَ، فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، حَتَّى لاَ يَكُونُ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ إِلاَّ ذِرَاعٌ، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ، فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُ النَّارَ، وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ، حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ إِلاَّ ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ، فَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا ".
Waxaa nooga warramay Aadam, waxaa nooga warramay Shucbah, waxaa nooga warramay Al-Acmash: Waxaan maqlay Zayd bin Wahb oo leh: Waxaan maqlay Cabdullaahi bin Mascuud — raḍiya Allāhu 'anhu — oo leh: Rasuulka Allah ﷺ ayaa nooga warramay, isagoo ah kan runta sheega ee la rumeeyay:
"Abuurista midkiin waxaa lagu ururiyaa caloosha hooyadiis afartan maalmood iyo afartan habeen, kadibna wuxuu noqdaa calaqad (dhiig xinjiroobay) muddo la mid ah, kadibna wuxuu noqdaa mudghah (hilib yar) muddo la mid ah. Kadibna waxaa loo soo diraa Malag, waxaana loo oggolaadaa inuu qoro afar eray: risqigiisa, ajalkiisa, camalkiisa, iyo inuu yahay shaqi ama saciid (Aakhiro). Kadibna waxaa lagu neefaa ruuxda. Midkiin wuxuu sameeyaa camalka ahlu Jannada ilaa aanay u dhaxayn isaga iyo Jannada wax aan ka ahayn hal dhudhun, balse waxaa ku hormara Kitaabka (Qaddarka), markaasuu sameeyaa camalka ahlu Naarta oo wuxuu galaa Naarta. Midkiinna wuxuu sameeyaa camalka ahlu Naarta ilaa aanay u dhaxayn isaga iyo Naartu wax aan ka ahayn hal dhudhun, balse waxaa ku hormara Kitaabka, markaasuu sameeyaa camalka ahlu Jannada oo wuxuu galaa Jannada."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Alleh wuxuu ogyahay socodka nolosha qof kasta, hase yeeshee qofku weli wuxuu mas’uul ka yahay camalkiisa.
Marxalad ka mid ah koritaanka uurjiifka ee ilmo-galeenka, halkan waxaa loogu tarjumay xinjiro dhiig ah.
Cad yar oo unugyo ah, macne ahaan wax u eg wax la calaliyay.
Waxa qofku ka helo arsaaq iyo masruuf, sida cunto iyo waxyaabaha nolosha lagu maareeyo.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in Alle wax walba og yahay oo qoray, iyadoo dadkuna si dhab ah u camal falaan kana mas’uul yihiin doorashooyinkooda. Qaddarku marmarsiiyo uma noqon karo in laga tago camalka wanaagsan, toobadda ama ducada: qofku ma yaqaan halka uu ku dambayn doono, waana inuu ku adkaystaa wanaagga. Culimadu waxay sidoo kale adkeeyeen inaan qofka lagu xukumin camallada muuqda oo keliya, maadaama dhammaadka noloshiisu muhiimad weyn leeyahay.
- Ku dadaal camalka wanaagsan, Alle-na ka bari inuu kugu sugo wanaagga ilaa dhammaadka noloshaada.
- Weligaa qaddarka Alle marmarsiiyo ha uga dhigan dayacaad ama dembi.
- Naftaada si daacad ah u xisaabi, khalad ka dibna toobad ula noqo Alle.
Noocan ku jira ururinta an-Nawawi wuxuu ka hadlayaa isla marxaladaha abuurista, qorista qaddarka iyo muhiimadda dhammaadka nolosha.
Sahih al-Bukhari · #7455 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu la xiriiraa mawduuca qaddarka Alle, wuxuuna ka caawinayaa fahamka meesha camalka aadamuhu kaga jiro qaddarkaas.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.