Tawxiidka iyo Sifada Gaarka ah ee Allah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 7517

Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Tawxiidka iyo Sifada Gaarka ah ee Allah
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Anas ibn Malik

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهْوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، فَقَالَ أَوَّلُهُمْ أَيُّهُمْ هُوَ فَقَالَ أَوْسَطُهُمْ هُوَ خَيْرُهُمْ‏.‏ فَقَالَ آخِرُهُمْ خُذُوا خَيْرَهُمْ‏.‏ فَكَانَتْ تِلْكَ اللَّيْلَةَ، فَلَمْ يَرَهُمْ حَتَّى أَتَوْهُ لَيْلَةً أُخْرَى فِيمَا يَرَى قَلْبُهُ، وَتَنَامُ عَيْنُهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ وَكَذَلِكَ الأَنْبِيَاءُ تَنَامُ أَعْيُنُهُمْ وَلاَ تَنَامُ قُلُوبُهُمْ، فَلَمْ يُكَلِّمُوهُ حَتَّى احْتَمَلُوهُ فَوَضَعُوهُ عِنْدَ بِئْرِ زَمْزَمَ فَتَوَلاَّهُ مِنْهُمْ جِبْرِيلُ فَشَقَّ جِبْرِيلُ مَا بَيْنَ نَحْرِهِ إِلَى لَبَّتِهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَدْرِهِ وَجَوْفِهِ، فَغَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ بِيَدِهِ، حَتَّى أَنْقَى جَوْفَهُ، ثُمَّ أُتِيَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهِ تَوْرٌ مِنْ ذَهَبٍ مَحْشُوًّا إِيمَانًا وَحِكْمَةً، فَحَشَا بِهِ صَدْرَهُ وَلَغَادِيدَهُ ـ يَعْنِي عُرُوقَ حَلْقِهِ ـ ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَضَرَبَ بَابًا مِنْ أَبْوَابِهَا فَنَادَاهُ أَهْلُ السَّمَاءِ مَنْ هَذَا فَقَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قَالُوا وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مَعِي مُحَمَّدٌ‏.‏ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالُوا فَمَرْحَبًا بِهِ وَأَهْلاً‏.‏ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِ أَهْلُ السَّمَاءِ، لاَ يَعْلَمُ أَهْلُ السَّمَاءِ بِمَا يُرِيدُ اللَّهُ بِهِ فِي الأَرْضِ حَتَّى يُعْلِمَهُمْ، فَوَجَدَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا آدَمَ فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ هَذَا أَبُوكَ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ‏.‏ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ وَرَدَّ عَلَيْهِ آدَمُ وَقَالَ مَرْحَبًا وَأَهْلاً بِابْنِي، نِعْمَ الاِبْنُ أَنْتَ‏.‏ فَإِذَا هُوَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا بِنَهَرَيْنِ يَطَّرِدَانِ فَقَالَ مَا هَذَانِ النَّهَرَانِ يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا النِّيلُ وَالْفُرَاتُ عُنْصُرُهُمَا‏.‏ ثُمَّ مَضَى بِهِ فِي السَّمَاءِ فَإِذَا هُوَ بِنَهَرٍ آخَرَ عَلَيْهِ قَصْرٌ مِنْ لُؤْلُؤٍ وَزَبَرْجَدٍ فَضَرَبَ يَدَهُ فَإِذَا هُوَ مِسْكٌ قَالَ مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي خَبَأَ لَكَ رَبُّكَ‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ لَهُ مِثْلَ مَا قَالَتْ لَهُ الأُولَى مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قَالُوا وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالُوا وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالُوا مَرْحَبًا بِهِ وَأَهْلاً‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ وَقَالُوا لَهُ مِثْلَ مَا قَالَتِ الأُولَى وَالثَّانِيَةُ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى الرَّابِعَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَقَالُوا مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، كُلُّ سَمَاءٍ فِيهَا أَنْبِيَاءُ قَدْ سَمَّاهُمْ فَأَوْعَيْتُ مِنْهُمْ إِدْرِيسَ فِي الثَّانِيَةِ، وَهَارُونَ فِي الرَّابِعَةِ، وَآخَرَ فِي الْخَامِسَةِ لَمْ أَحْفَظِ اسْمَهُ، وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّادِسَةِ، وَمُوسَى فِي السَّابِعَةِ بِتَفْضِيلِ كَلاَمِ اللَّهِ، فَقَالَ مُوسَى رَبِّ لَمْ أَظُنَّ أَنْ يُرْفَعَ عَلَىَّ أَحَدٌ‏.‏ ثُمَّ عَلاَ بِهِ فَوْقَ ذَلِكَ بِمَا لاَ يَعْلَمُهُ إِلاَّ اللَّهُ، حَتَّى جَاءَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى وَدَنَا الْجَبَّارُ رَبُّ الْعِزَّةِ فَتَدَلَّى حَتَّى كَانَ مِنْهُ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى فَأَوْحَى اللَّهُ فِيمَا أَوْحَى إِلَيْهِ خَمْسِينَ صَلاَةً عَلَى أُمَّتِكَ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ‏.‏ ثُمَّ هَبَطَ حَتَّى بَلَغَ مُوسَى فَاحْتَبَسَهُ مُوسَى فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ مَاذَا عَهِدَ إِلَيْكَ رَبُّكَ قَالَ عَهِدَ إِلَىَّ خَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ‏.‏ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تَسْتَطِيعُ ذَلِكَ فَارْجِعْ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ رَبُّكَ وَعَنْهُمْ‏.‏ فَالْتَفَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى جِبْرِيلَ كَأَنَّهُ يَسْتَشِيرُهُ فِي ذَلِكَ، فَأَشَارَ إِلَيْهِ جِبْرِيلُ أَنْ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ‏.‏ فَعَلاَ بِهِ إِلَى الْجَبَّارِ فَقَالَ وَهْوَ مَكَانَهُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَنَّا، فَإِنَّ أُمَّتِي لاَ تَسْتَطِيعُ هَذَا‏.‏ فَوَضَعَ عَنْهُ عَشْرَ صَلَوَاتٍ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مُوسَى فَاحْتَبَسَهُ، فَلَمْ يَزَلْ يُرَدِّدُهُ مُوسَى إِلَى رَبِّهِ حَتَّى صَارَتْ إِلَى خَمْسِ صَلَوَاتٍ، ثُمَّ احْتَبَسَهُ مُوسَى عِنْدَ الْخَمْسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ لَقَدْ رَاوَدْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ قَوْمِي عَلَى أَدْنَى مِنْ هَذَا فَضَعُفُوا فَتَرَكُوهُ فَأُمَّتُكَ أَضْعَفُ أَجْسَادًا وَقُلُوبًا وَأَبْدَانًا وَأَبْصَارًا وَأَسْمَاعًا، فَارْجِعْ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ رَبُّكَ، كُلَّ ذَلِكَ يَلْتَفِتُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى جِبْرِيلَ لِيُشِيرَ عَلَيْهِ وَلاَ يَكْرَهُ ذَلِكَ جِبْرِيلُ، فَرَفَعَهُ عِنْدَ الْخَامِسَةِ فَقَالَ يَا رَبِّ إِنَّ أُمَّتِي ضُعَفَاءُ أَجْسَادُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ وَأَسْمَاعُهُمْ وَأَبْدَانُهُمْ فَخَفِّفْ عَنَّا فَقَالَ الْجَبَّارُ يَا مُحَمَّدُ‏.‏ قَالَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ‏.‏ قَالَ إِنَّهُ لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ، كَمَا فَرَضْتُ عَلَيْكَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ ـ قَالَ ـ فَكُلُّ حَسَنَةٍ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، فَهْىَ خَمْسُونَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ وَهْىَ خَمْسٌ عَلَيْكَ‏.‏ فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى فَقَالَ كَيْفَ فَعَلْتَ فَقَالَ خَفَّفَ عَنَّا أَعْطَانَا بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أَمْثَالِهَا‏.‏ قَالَ مُوسَى قَدْ وَاللَّهِ رَاوَدْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى أَدْنَى مِنْ ذَلِكَ فَتَرَكُوهُ، ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ أَيْضًا‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا مُوسَى قَدْ وَاللَّهِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي مِمَّا اخْتَلَفْتُ إِلَيْهِ‏.‏ قَالَ فَاهْبِطْ بِاسْمِ اللَّهِ‏.‏ قَالَ وَاسْتَيْقَظَ وَهْوَ فِي مَسْجِدِ الْحَرَامِ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa weriyey Anas bin Maalik: Habeenkii Rasuulka Ilaahay ﷺ laga kaxeeyey Masaajidka Xaramka ee Makkah, waxaa u yimid saddex qof isagoo hurdaya Masaajidka Xaramka ka hor intaan Waxyiga lagu soo dejin. Midkood baa yiri,

"Keebaa isaga ah?" Kii dhexe baa yiri, "Isagu waa kan ugu khayr badan." Kii ugu dambeeyeyna wuxuu yiri, "Qaata kan ugu khayr badan." Intaas oo kaliya ayaa habeenkaas dhacday, mana uusan arkin iyaga ilaa ay habeenn kale ugu yimaadeen. Wuu arkay iyaga; indhihiisu way hurdayeen laakiin qalbigiisu ma hurdayn—sidaas oo kale ayaa xaaladda Anbiyadu tahay: indhahoodu way hurdaan laakiin quluubtoodu ma huruddo. Malaa'igtu lama hadlin ilaa ay qaadeen oo ay dhigeen ceelka Zamzam agtiisa. Jibriil baa isaga mas'uul ka noqday. Jibriil wuxuu jeexay inta u dhaxaysa cunaha iyo laabta dhexdeeda, wuxuu ka saaray wixii ku jiray, wuxuuna ku dhaqay biyaha Zamzam gacantiisa ilaa uu ka nadiifiyey gudaha jirkiisa. Kadib waxaa loo keenay saxan dahab ah oo ay ku jirto weel dahab ah oo ay ka buuxdo iimaan iyo xikmad. Jibriil wuxuu ku buuxiyey laabtiisa iyo xididdada cunaha, kadibna wuu isku daboolay. Markaas buu Jibriil kor ugu qaaday samada adduunka, wuxuuna garaacay mid ka mid ah albaabbadeeda. Dadka samada jooga ayaa weydiiyey, "Waa kuma?" Wuxuu yiri, "Waa Jibriil." Waxay yiraahdeen, "Yaa kula socda?" Wuxuu yiri, "Waa Muhammad." Waxay yiraahdeen, "Ma la soo diray?" Wuxuu yiri, "Haa." Waxay yiraahdeen, "Soo dhowow!" Sidaas bay dadka samadu ugu farxeen imaatinkiisa, mana aysan ogayn waxa Ilaahay dhulka kula damacsan yahay ilaa uu ka ogeysiiyo. Samada koowaad wuxuu ku arkay Aadam. Jibriil baa Nabiga ﷺ ku yiri, "Kani waa aabbahaa; salaam saar." Wuu salaamay, Aadamna waa ka qaaday salaanta wuxuuna yiri, "Soo dhowow wiilkaygiiyow! Waa wiil wanaagsan adigu!" Samada koowaad wuxuu ku arkay laba webi oo socda. Wuxuu weydiiyey, "Labadan webi waa maxay, Jibriilow?" Jibriil baa yiri, "Kuwani waa asalka Niil iyo Furat." Kadib Jibriil wuxuu ku wareejiyey samadaas, wuxuuna arkay webi kale oo ay agtiisa taal qasri luul iyo zumurrud ka samaysan. Gacanta buu geliyey webiga, wuxuuna ka helay dhoobo caraf udgoon leh sida miskiga. Wuxuu weydiiyey, "Tani waa maxay, Jibriilow?" Jibriil baa yiri, "Tani waa Kawthar oo Rabbigaa kuu keydiyey." Kadib wuxuu kor ugu qaaday samada labaad, malaa'igtuna waxay weydiiyeen su'aalihii oo kale. Wuxuu kor ugu qaaday samada saddexaad, afraad, shanaad, lixaad, iyo toddobaad, mid walbana malaa'igtu waxay tiri sidii oo kale. Samad walba waxaa joogay Anbiyo uu magacaabay, waxaana ka xusuustaa Idris samada labaad, Haaruun samada afraad, Nabi kale oo aan magaciisa xifdin samada shanaad, Ibraahim samada lixaad, iyo Muuse samada toddobaad sababtuna tahay fadliga hadalka tooska ah ee Ilaahay. Muuse wuxuu yiri, "Rabbigayow, ma aanan moodin in cid iga sarreysa la kor qaadi doono." Laakiin Jibriil wuxuu Nabiga ﷺ kor ugu qaaday meel ka sarreysa taas oo aanu cid aan Ilaahay ahayn garanayn, ilaa uu gaaray Sidratul-Muntaha. Al-Jabbaar, Rabbiga Cizzada iyo Sharafta, ayaa soo dhowaaday ilaa uu noqday masaafo laba qaanso dhankeed ama ka sii dhow. Waxyaabihii Ilaahay u waxyooday waxaa ka mid ahaa: "Ummaddaada waxaa lagu waajibiyey konton salaadood maalintii iyo habeenkii." Kadib Nabigu ﷺ wuu soo degay ilaa uu la kulmay Muuse, kaas oo joojiyey oo weydiiyey, "Muhammadow, maxaa Rabbigaa kugu waajibiyey?" Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Wuxuu igu waajibiyey konton salaadood maalintii iyo habeenkii." Muuse wuxuu yiri, "Ummaddaadu ma awooddo taas; ku noqo Rabbigaa ha kaa fududeeyee adiga iyo iyagaba." Nabigu ﷺ wuxuu eegay Jibriil isagoo kala tashanaya, Jibriilna wuxuu tilmaamay inuu haa yiraahdo hadduu doono. Kor bay ugu qaadeen Al-Jabbaar, wuxuuna isagoo meeshiisa jooga yiri, "Rabbigayow, naga fududee, ummaddaydu ma awooddo tan." Ilaahay wuxuu ka dhimay toban salaadood. Wuxuu ku noqday Muuse oo joojiyey, Muusena wuxuu ku celceliyey Rabbigiis ilaa ay ka noqotay shan salaadood. Markay shan noqotay, Muuse wuu joojiyey wuxuuna yiri, "Muhammadow, Wallaahi waxaan isku dayay inaan reer Banii Israa'iil ku qanciyo wax ka yar tan wayna awoodi waayeen oo way ka tageen. Ummaddaadu way ka jilicsan yihiin jir, qalbi, arag, iyo maqal, ku noqo Rabbigaa ha kaa fududeeyee." Nabigu ﷺ wuxuu eegay Jibriil talo ahaan, Jibriilna ma diidin. Markii shanaad bay kor u qaadeen, Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Rabbigayow, ummaddaydu way ku jilicsan yihiin jirkooda, quluubtooda, maqalkooda, iyo abuurkooda, naga fududee." Al-Jabbaar wuxuu yiri, "Muhammadow!" Nabigu wuxuu yiri, "Labbayk wa Sacdayk." Ilaahay wuxuu yiri, "Hadalkaygu isma beddelo; sidii aan kuugu waajibiyey Ummul-Kitaabka ayay ahaanaysaa. Wuxuu yiri: Fal wanaagsan kastaa wuxuu leeyahay toban laab, marka waa konton Ummul-Kitaabka agtiisa laakiin waa shan korkaaga ah." Wuxuu ku noqday Muuse oo weydiiyey, "Maxaad samaysay?" Wuxuu yiri, "Waa nalaga fududeeyey; fal wanaagsan kasta toban laab baa naloo siinayaa." Muuse wuxuu yiri, "Wallaahi waxaan isku dayay inaan reer Banii Israa'iil ku qanciyo wax ka yar taas wayna ka tageen. Ku noqo Rabbigaa ha kaa sii fududeeyee." Rasuulka Ilaahay ﷺ wuxuu yiri, "Muusow, Wallaahi waxaan ka xishooday Rabbigay inta badan oo aan ku noqnoqday." Jibriil baa yiri, "Ku deg Magaca Ilaahay." Nabigu ﷺ wuxuu soo toosay isagoo jooga Masaajidka Xaramka.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Shanta salaadood ee maalinlaha ahi waxay leeyihiin ajarka konton salaadood.

Erayada adag oo la sharxay
Isra iyo Mi'raaj

Safarkii habeenkii ee Nebiga ﷺ uga baxay Maka iyo koritaankiisii samooyinka.

Sidrat al-Muntaha

Geed xuduudeed sare oo samooyinka ku yaal, laguna xuso Mi'raajka.

Ummul-Kitaab

Diiwaanka samaawiga ah ee lagu xusay go'aanka Alle ee ku saabsan salaadaha iyo ajarkooda.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in shanta salaadood ee maalinlaha ahi yihiin waajib go'an, Alle na naxariistiisa darteed uu ajarkooda ugu xidhay ajarka konton salaadood. Talada Muuse ee soo noqnoqotay waxay muujinaysaa sida uu ugu danaynayey ummadda Muxammad ﷺ; Nebigu ﷺ ugu dambayntii wuxuu aqbalay waajibka la go'aamiyey isagoo Alle u hoggaansamaya. Culimadu sidoo kale waxay adkeeyaan in dhacdooyinka gaarka ah ee Mi'raajku ka mid yihiin arrimaha aan la arki karin, laguna aqbalo waxyiga ku salaysan.

Casharrada maanta
  1. Ilaali shanta salaadood ee maalinlaha ah adigoo waqtigooda ku tukanaya, feejignaanna leh.
  2. Markaad tukanayso, xusuusnow naxariista Alle: camal kooban wuxuu yeelan karaa ajar la badiyey.
  3. Talo ka raadso dad lagu kalsoon yahay, hanuunka Alle na ku raac khushuuc iyo tawakal.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.