Sahih al-Bukhari, xadiiska 806
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Huraira
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ " هَلْ تُمَارُونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ لَيْسَ دُونَهُ سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَهَلْ تُمَارُونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ. قَالَ " فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْ. فَمِنْهُمْ مَنْ يَتَّبِعُ الشَّمْسَ، وَمِنْهُمْ مَنْ يَتَّبِعُ الْقَمَرَ وَمِنْهُمْ مَنْ يَتَّبِعُ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا، فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا، فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ. فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا. فَيَدْعُوهُمْ فَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَانَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يَجُوزُ مِنَ الرُّسُلِ بِأُمَّتِهِ، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَكَلاَمُ الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ. وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمْ شَوْكَ السَّعْدَانِ ". قَالُوا نَعَمْ. قَالَ " فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ قَدْرَ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمْ مَنْ يُوبَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمْ مَنْ يُخَرْدَلُ ثُمَّ يَنْجُو، حَتَّى إِذَا أَرَادَ اللَّهُ رَحْمَةَ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ، أَمَرَ اللَّهُ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ، فَيُخْرِجُونَهُمْ وَيَعْرِفُونَهُمْ بِآثَارِ السُّجُودِ، وَحَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ، فَكُلُّ ابْنِ آدَمَ تَأْكُلُهُ النَّارُ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتَحَشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، وَهْوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ، مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ قِبَلَ النَّارِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا، وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا. فَيَقُولُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فُعِلَ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ. فَيُعْطِي اللَّهَ مَا يَشَاءُ مِنْ عَهْدٍ وَمِيثَاقٍ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ بِهِ عَلَى الْجَنَّةِ رَأَى بَهْجَتَهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ، ثُمَّ قَالَ يَا رَبِّ قَدِّمْنِي عِنْدَ باب الْجَنَّةِ. فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ الْعُهُودَ وَالْمَوَاثِيقَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ الَّذِي كُنْتَ سَأَلْتَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لاَ أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ. فَيَقُولُ فَمَا عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُ غَيْرَ ذَلِكَ. فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ مِنْ عَهْدٍ وَمِيثَاقٍ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا بَلَغَ بَابَهَا، فَرَأَى زَهْرَتَهَا وَمَا فِيهَا مِنَ النَّضْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ، فَيَقُولُ يَا رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ. فَيَقُولُ اللَّهُ وَيْحَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ، أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ الْعَهْدَ وَالْمِيثَاقَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لاَ تَجْعَلْنِي أَشْقَى خَلْقِكَ. فَيَضْحَكُ اللَّهُ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ مِنْهُ، ثُمَّ يَأْذَنُ لَهُ فِي دُخُولِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ تَمَنَّ. فَيَتَمَنَّى حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ أُمْنِيَّتُهُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَمَنَّ كَذَا وَكَذَا. أَقْبَلَ يُذَكِّرُهُ رَبُّهُ، حَتَّى إِذَا انْتَهَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ لأَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنهما ـ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " قَالَ اللَّهُ لَكَ ذَلِكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ". قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ لَمْ أَحْفَظْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ قَوْلَهُ " لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ إِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ " ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ".
Abuu Hurayrah wuxuu ka warramay in dadku ay yiraahdeen:
"Rasuulka Allahow ﷺ, ma arki doonnaa Rabbigeenna Maalinta Qiyaamaha?" Wuxuu yiri: "Ma shaki baa idinka jiraa aragtida dayaxa oo buuxa habeen aan daruur lahayn?" Waxay yiraahdeen: "Maya, Rasuulka Allahow ﷺ." Wuxuu yiri: "Ma shaki baa idinka jiraa aragtida qorraxda marka aysan daruur jirin?" Waxay yiraahdeen: "Maya." Wuxuu yiri: "Sidaas oo kale baad u arki doontaan. Maalinta Qiyaamaha dadka waa la isugu keeni doonaa, waxaana lagu dhawaaqi doonaa: 'Qofkii wax caabudi jiray ha raaco.' Qaar baa raaci doona qorraxda, qaar baa raaci doona dayaxa, qaar kalena waxay raaci doonaan taaguutiyada, waxaana haraya ummaddan iyo munaafiqiinteeda. Markaas ayaa Allah u imaan doonaa oo ku dhihi doonaa: 'Anigu waxaan ahay Rabbigiinna.' Iyaguna waxay dhihi doonaan: 'Halkan baan joogeynaa ilaa Rabbigeennu nooga yimaado, markuu Rabbigeennu yimaadana waan garan doonnaa.' Markaas ayaa Allah mar kale u imaan doonaa oo ku dhihi doonaa: 'Anigu waxaan ahay Rabbigiinna.' Iyaguna waxay dhihi doonaan: 'Adigu waxaad tahay Rabbigeenna.' Markaas wuu u yeeri doonaa, waxaana Jahannamo dhexdeeda laga taagi doonaa buundada As-Siraad. Aniguna waxaan noqon doonaa kii ugu horreeyay ee Rususha ka mid ah oo ummaddiisa la gudba. Maalintaas cid aan Rususha ahayni hadli mayso, hadalka Rusushuna maalintaas wuxuu noqon doonaa: 'Allahow nabadgelyo, Allahow nabadgelyo.' Jahannamo waxaa ku yaalla qodxo la mid ah qodxaha Sacdaan. Ma aragteen qodxaha Sacdaan?" Waxay yiraahdeen: "Haa." Wuxuu yiri: "Waxay la mid yihiin qodxaha Sacdaan, laakiin cidi ma oga weynaantooda Allah mooyaane. Waxay dadka ku qabanayaan camalladooda; qaarkood camalkooda ayaa lagu halaagi doonaa, qaarkoodna waa la jeexjeexi doonaa kadibna way badbaadi doonaan. Markuu Allah u naxariisto cidduu doono oo reer Naar ka mid ah, wuxuu amri doonaa malaa'igta inay soo saaraan kuwii Allah kaliya caabudi jiray. Way soo saari doonaan iyagoo ku garanaya raadka sujuudda, Allah wuxuu ka xaaraantinimeeyay Naarta inay cunto raadka sujuudda. Sidaas bay Naarta uga soo bixi doonaan, qof kasta oo Aadam dhashay Naartu way gubi doontaa raadka sujuudda mooyaane. Markay Naarta ka soo baxaan iyagoo gubtay, waxaa lagu shubi doonaa Biyaha Nolosha, waxayna u soo bixi doonaan sida iniinyaha biyo-mareenka ka baxa. Kadib markuu Allah dhammeeyo xukunka addoomada dhexdooda, waxaa hari doona nin u dhexeeya Jannada iyo Naarta, kaas oo ah kii ugu dambeeyay ee reer Naar ah oo Jannada gala. Wajigiisu wuxuu u jeedaa dhanka Naarta, wuxuuna dhihi doonaa: 'Rabbow wajigayga ka leexi Naarta, dabayshooda ayaa i engejisay, kulaylkooduna wuu i gubay.' Allah baa ku dhihi doona: 'Haddii taas laguu sameeyo, ma wax kale baad weydiisanaysaa?' Wuxuu dhihi doonaa: 'Maya, sharafkaaga baan ku dhaartaye.' Markaas wuxuu Allah siin doonaa ballamo iyo axdiyo uu doono, Allah-na wajigiisuu ka leexin doonaa Naarta. Markuu u jeediyo dhanka Jannada oo uu arko quruxdeeda, wuxuu aamusnaan doonaa intuu Allah doono, kadibna wuxuu dhihi doonaa: 'Rabbow ii dhowee albaabka Jannada.' Allah baa ku dhihi doona: 'Miyaadan ballan qaadin inaadan wax aan tii hore ahayn weydiisanayn?' Wuxuu dhihi doonaa: 'Rabbow ha iga dhigin kan ugu liita abuurkaaga.' Allah baa dhihi doona: 'Haddii taas laguu sameeyo, ma wax kale baad weydiisanaysaa?' Wuxuu dhihi doonaa: 'Maya, sharafkaaga baan ku dhaartaye, wax kale weydiisan maayo.' Markaas wuxuu Rabbigiis siin doonaa ballamo iyo axdiyo uu doono, wuuna u dhoweyn doonaa albaabka Jannada. Markuu gaaro albaabka oo uu arko ubaxeeda, iftiinkeeda iyo farxaddeeda, wuxuu aamusnaan doonaa intuu Allah doono, kadibna wuxuu dhihi doonaa: 'Rabbow Jannada i geli.' Allah baa dhihi doona: 'Hoogay adigow Aadam dhalow, sidee baad u khiyaano badan tahay! Miyaadan ballan qaadin inaadan wax aan laguu siin weydiisanayn?' Wuxuu dhihi doonaa: 'Rabbow ha iga dhigin kan ugu liita abuurkaaga.' Markaas ayaa Allah — Cazza wa Jalla — ka qosli doonaa, kadibna wuu u oggolaan doonaa gelitaanka Jannada oo ku dhihi doonaa: 'Wax sheego.' Wuu wax sheegan doonaa ilaa hamigiisu ka dhammaado, markaas ayaa Allah — Cazza wa Jalla — dhihi doonaa: 'Wax sheego hebel iyo hebel.' Rabbigiis baa xusuusin doonaa ilaa hammigu ka dhammaado, markaas ayaa Allah — Sareeye — dhihi doonaa: 'Intaas adigaa leh iyo la midkeed.' Abuu Saciid Al-Khudri wuxuu Abuu Hurayrah — Allah labadoodaba raalli ka noqdee — ku yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Allah wuxuu yiri: 'Intaas adigaa leh iyo toban laabkeed.'" Abuu Hurayrah wuxuu yiri: "Kama aan xifdin Rasuulka Allah ﷺ wax aan ka ahayn eraygiisii: 'Intaas adigaa leh iyo la midkeed.'" Abuu Saciid wuxuu yiri: "Anigu waxaan ka maqlay isagoo leh: 'Intaas adigaa leh iyo toban laabkeed.'"
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Alleh wuxuu mu’miniinta tusayaa naftiisa, wuxuuna siiyaa badbaado iyo naxariis badan.
Buundada la sheegay in laga dul dhiso Jahannamo, dadkuna ay ka gudbaan Maalinta Qiyaame.
Calaamadaha qaybaha jirka ee qofku dhulka saaro marka uu sujuudayo salaadda.
Biyo, sida werintani sheegtay, kuwa la badbaadiyay ay ku soo noolaadaan kuna koraan marka laga soo samatabbixiyo Naarta.
Culimada hore waxay ku nuuxnuuxsadaan in mu’miniintu aakhiro Rabbigood si dhab ah u arki doonaan, si ku habboon Alle, iyada oo aan lagu ekaysiin abuurka. Isbarbardhigga dayaxa buuxa iyo qorraxdu wuxuu caddaynayaa sida wax loo arki doono, mana tilmaamayo in Alle la mid yahay labadaas samadeed. Werintani waxay sidoo kale baraysaa in rumaynta in Alle keliya la caabudo aanay qofka ka dhaafayn xisaabta, balse Alle ugu dambayn mu’miniinta ka badbaadin karo Naarta. Culimadu waxay tilmaamaan qiimaha gaarka ah ee salaadda iyo sujuudda, iyaga oo aan qoraalkan marmarsiiyo looga dhigan in la dayaco waajibaad ama masuuliyado kale.
- Salaadahaaga si feejigan u gudan, foolkaaga iyo qaybaha kale ee jirka ee la faray si habboonna dhulka u saar.
- Rajada naxariista Alle ku lammaani cibaado daacad ah iyo masuuliyadda falalkaaga.
- Maalin kasta Alle ka bari sugnaansho iyo badbaado Maalinta Qiyaame.
Werintan saxiixa ahi waxay ka digaysaa salaad aan sujuuddeeda si taxaddar leh loo gudan; taasina waxay la jaanqaadaysaa muhiimadda raadadka sujuudda ee xadiiskan.
Sahih al-Bukhari · #4878 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay bixisaa aragti la xidhiidha dhacdooyinka aakhiro iyo abaalmarinta ugu dambaysa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.