Sahih Muslim, xadiiska 1496
Waxaa weriyey Itban ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Harmala ibn Yahya at‑Tujibiwuxuu u sheegay Muslimحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ
- 2Ibn Wahbابْنُ وَهْبٍ
- 3Yunusيُونُسُ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Mahmud ibn ar‑Rabi' al‑Ansariمَحْمُودَ بْنَ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيَّ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ مَحْمُودَ بْنَ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ وَهُوَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مِنَ الأَنْصَارِ أَنَّهُ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ أَنْكَرْتُ بَصَرِي وَأَنَا أُصَلِّي لِقَوْمِي وَإِذَا كَانَتِ الأَمْطَارُ سَالَ الْوَادِي الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ وَلَمْ أَسْتَطِعْ أَنْ آتِيَ مَسْجِدَهُمْ فَأُصَلِّيَ لَهُمْ وَدِدْتُ أَنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ تَأْتِي فَتُصَلِّي فِي مُصَلًّى . فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَأَفْعَلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ " . قَالَ عِتْبَانُ فَغَدَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ حِينَ ارْتَفَعَ النَّهَارُ فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى دَخَلَ الْبَيْتَ ثُمَّ قَالَ " أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكِ " . قَالَ فَأَشَرْتُ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ الْبَيْتِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ فَقُمْنَا وَرَاءَهُ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ - قَالَ - وَحَبَسْنَاهُ عَلَى خَزِيرٍ صَنَعْنَاهُ لَهُ - قَالَ - فَثَابَ رِجَالٌ مِنْ أَهْلِ الدَّارِ حَوْلَنَا حَتَّى اجْتَمَعَ فِي الْبَيْتِ رِجَالٌ ذَوُو عَدَدٍ فَقَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ أَيْنَ مَالِكُ بْنُ الدُّخْشُنِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ ذَلِكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُلْ لَهُ ذَلِكَ أَلاَ تَرَاهُ قَدْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . يُرِيدُ بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ " . قَالَ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ فَإِنَّمَا نَرَى وَجْهَهُ وَنَصِيحَتَهُ لِلْمُنَافِقِينَ . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ " . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ ثُمَّ سَأَلْتُ الْحُصَيْنَ بْنَ مُحَمَّدٍ الأَنْصَارِيَّ - وَهُوَ أَحَدُ بَنِي سَالِمٍ وَهُوَ مِنْ سَرَاتِهِمْ - عَنْ حَدِيثِ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ فَصَدَّقَهُ بِذَلِكَ .
Waxaa ii warramay Xarmala bin Yaxya at-Tujaybi, waxaa noo sheegay Ibnu Wahb, waxaa ii sheegay Yuunus, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, in Maxamuud bin ar-Rabici al-Ansaari uu u sheegay in Citbaan bin Maalik, oo ka mid ahaa Saxaabada Nabiga ﷺ kana qaybgalay dagaalkii Badar oo reer Ansaar ah, uu u yimid Rasuulka Allah ﷺ oo ku yidhi:
"Rasuulkii Allow, indhahaygu way liiteen aniguna dadkayga baan salaadda u tujiyaa. Marka roobku da'o, togga noo dhexeeya ayaa buuxsama, mana awoodo inaan tago masaajidkooda si aan salaadda ugu tujiyo. Waxaan jeclahay, Rasuulkii Allow, inaad timaaddo oo aad ku tukato meel gurigayga ka mid ah si aan uga dhigto goob cibaado." Rasuulka Allah ﷺ baa yidhi: "Waan samayn doonaa haddii Eebbe idmo." Citbaan wuxuu yidhi: Subaxdii xigtay markii qorraxdu soo baxday, waxaa yimid Rasuulka Allah ﷺ iyo Abuu Bakar as-Siddiiq. Rasuulka Allah ﷺ ayaa oggolaansho weydiistay, waanan u oggolaaday. Ma fadhiisan markuu guriga galay ee wuxuu yidhi: "Xaggee baad jeceshahay inaan ku tukado gurigaaga?" Waxaan tilmaamay gees guriga ka mid ah. Rasuulka Allah ﷺ baa istaagay, takbiirtay (Allaahu Akbar), annaguna dabadiisa ayaanu safannay. Wuxuu tukaday laba rakco kadibna wuu salaamo-naqsaday. Waxaan ku haynay cunto (khaziir) oo aan u diyaarinay. Rag badan oo deriska ah ayaa noo yimid ilaa gurigu buuxsamay. Mid baa yidhi: "Xaggee jiraa Maalik bin ad-Dukhshun?" Qaar baa yidhi: "Waa munaafaq, ma jecla Allah iyo Rasuulkiisa." Rasuulka Allah ﷺ baa yidhi: "Ha sidaas odhanina. Miyaadan arkayn inuu leeyahay 'Laa ilaaha ill-Allah' isagoo wajiga Allah la doonaya?" Waxay yidhaahdeen: "Allah iyo Rasuulkiisaa ogsoon." Mid baa yidhi: "Waxaanse aragnaa isagoo munaafaqiinta u janjeedha una nasteexeeya." Rasuulka Allah ﷺ baa mar kale yidhi: "Allah wuxuu xaaraantinimeeyey Naarta qofkii yidhaahda 'Laa ilaaha ill-Allah' isagoo wajiga Allah la doonaya." Ibnu Shihaab wuxuu yidhi: Kadib waxaan weydiiyey al-Xuseen bin Muxammad al-Ansaari, oo ahaa madaxda Banii Saalim, xadiiska Maxamuud bin ar-Rabici, wuuna ii rumeeyey.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu ku tukaday guriga Citbaan, wuxuuna adkeeyey daacadnimada shahadada.
Citbaan ibn Maalik wuxuu sheegay in araggiisu sii daciifayey, doox daad qaadayna mararka qaar ka hor istaagi jirtay inuu jamaacadiisa imaam uga noqdo masaajidka. Wuxuu Nabiga ﷺ ka codsaday inuu gurigiisa ku tukado, si uu meeshaas ugu asteeyo goob uu ku tukado.
In la yiraahdo ‘Allaahu akbar’ si salaadda loo bilaabo.
‘Ma jiro cid xaq loogu caabudo Allah mooyee’; waa udub-dhexaadka shahaadada Islaamka.
In camal loo sameeyo si daacad ah oo Allah loogu hibeeyo, ee aan loogu doonayn ammaanta dadka.
Culimadu waxay werintan ka fahmeen inay bannaan tahay in guriga meel loogu asteeyo salaadda, iyo in martidu codsi ka dib qof gurigiisa ku tukan karto. Nabigu ﷺ wuxuu sidoo kale ka digay in qof si fudud loogu eedeeyo munaafaqnimo: dadku si fudud uma xukumi karaan waxa qofka qalbigiisa ku jira, shahaadada oo niyad daacad ah lagu dhawaaqana qiimo weyn bay leedahay. Hadalka ku saabsan Naarta ma aha fasax lagu dayaco dembiyada; culimadu waxay ku fasiraan iyadoo lala eegayo daliillada kale ee ku saabsan iimaanka, daacadnimada iyo masuuliyadda.
- Guriga u samee meel joogto ah oo nadiif ah oo aad ku tukato haddii ay kaa caawinayso inaad salaadahaaga ilaaliso.
- Ha uga hadlin si fudud iimaanka ama niyadda qof kale; dadka ha ku xukumin tuhun.
- Cibaadadaada Allah u kali yeel, hana ka raadin dadka ammaan ama aqoonsi.
Werintani sidoo kale waxay ka warramaysaa codsigii Citbaan ee ahaa in Nabigu ﷺ gurigiisa ku tukado, waxayna caddaynaysaa duruufaha salaaddiisa.
Sahih Muslim · #1498 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay soo werinaysaa isla qisada, waxayna xoojinaysaa faahfaahinta salaaddii guriga Citbaan.
Sahih Muslim · #1494 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa cawaaqibta culus ee ka dhalan karta in qof iimaankiisa lagu xukumo, waxayna naga caawinaysaa fahamka taxaddarkii Nabiga ﷺ.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.