Sahih Muslim, xadiiska 2256
Waxaa weriyey Aisha bint Abu Bakr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha bint Abu Bakr
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ، أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ قَيْسٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تُحَدِّثُ فَقَالَتْ أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَنِّي . قُلْنَا بَلَى ح. وَحَدَّثَنِي مَنْ، سَمِعَ حَجَّاجًا الأَعْوَرَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ، - رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسِ بْنِ مَخْرَمَةَ، بْنِ الْمُطَّلِبِ أَنَّهُ قَالَ يَوْمًا أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ عَنِّي وَعَنْ أُمِّي قَالَ فَظَنَنَّا أَنَّهُ يُرِيدُ أُمَّهُ الَّتِي وَلَدَتْهُ . قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ عَنِّي وَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قُلْنَا بَلَى . قَالَ قَالَتْ لَمَّا كَانَتْ لَيْلَتِيَ الَّتِي كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِيهَا عِنْدِي انْقَلَبَ فَوَضَعَ رِدَاءَهُ وَخَلَعَ نَعْلَيْهِ فَوَضَعَهُمَا عِنْدَ رِجْلَيْهِ وَبَسَطَ طَرَفَ إِزَارِهِ عَلَى فِرَاشِهِ فَاضْطَجَعَ فَلَمْ يَلْبَثْ إِلاَّ رَيْثَمَا ظَنَّ أَنْ قَدْ رَقَدْتُ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ رُوَيْدًا وَانْتَعَلَ رُوَيْدًا وَفَتَحَ الْبَابَ فَخَرَجَ ثُمَّ أَجَافَهُ رُوَيْدًا فَجَعَلْتُ دِرْعِي فِي رَأْسِي وَاخْتَمَرْتُ وَتَقَنَّعْتُ إِزَارِي ثُمَّ انْطَلَقْتُ عَلَى إِثْرِهِ حَتَّى جَاءَ الْبَقِيعَ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ انْحَرَفَ فَانْحَرَفْتُ فَأَسْرَعَ فَأَسْرَعْتُ فَهَرْوَلَ فَهَرْوَلْتُ فَأَحْضَرَ فَأَحْضَرْتُ فَسَبَقْتُهُ فَدَخَلْتُ فَلَيْسَ إِلاَّ أَنِ اضْطَجَعْتُ فَدَخَلَ فَقَالَ " مَا لَكِ يَا عَائِشُ حَشْيَا رَابِيَةً " . قَالَتْ قُلْتُ لاَ شَىْءَ . قَالَ " لَتُخْبِرِينِي أَوْ لَيُخْبِرَنِّي اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ " . قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي . فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ " فَأَنْتِ السَّوَادُ الَّذِي رَأَيْتُ أَمَامِي " . قُلْتُ نَعَمْ . فَلَهَدَنِي فِي صَدْرِي لَهْدَةً أَوْجَعَتْنِي ثُمَّ قَالَ " أَظَنَنْتِ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْكِ وَرَسُولُهُ " . قَالَتْ مَهْمَا يَكْتُمِ النَّاسُ يَعْلَمْهُ اللَّهُ نَعَمْ . قَالَ " فَإِنَّ جِبْرِيلَ أَتَانِي حِينَ رَأَيْتِ فَنَادَانِي فَأَخْفَاهُ مِنْكِ فَأَجَبْتُهُ فَأَخْفَيْتُهُ مِنْكِ وَلَمْ يَكُنْ يَدْخُلُ عَلَيْكِ وَقَدْ وَضَعْتِ ثِيَابَكِ وَظَنَنْتُ أَنْ قَدْ رَقَدْتِ فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَكِ وَخَشِيتُ أَنْ تَسْتَوْحِشِي فَقَالَ إِنَّ رَبَّكَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَأْتِيَ أَهْلَ الْبَقِيعِ فَتَسْتَغْفِرَ لَهُمْ " . قَالَتْ قُلْتُ كَيْفَ أَقُولُ لَهُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " قُولِي السَّلاَمُ عَلَى أَهْلِ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ وَيَرْحَمُ اللَّهُ الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِينَ وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَلاَحِقُونَ " .
Waxaa ii warramay Haaruun bin Saciid Al-Ayli, waxaa noo warramay Cabdullaahi bin Wahb, waxaa noo sheegay Ibnu Jurayj, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Kathiir bin Al-Mudhalib, inuu maqlay Muxammad bin Qays oo leh: Waxaan maqlay Caa’isho oo xadiis ka sheekaynaysa, waxayna tidhi:
“Miyaanan idinka sheekaynaynin Nabiga ﷺ iyo aniga?” Waxaan nidhi: “Haa.” Waxaa kaloo ii warramay qof maqlay Xajaaj Al-Acwar – ereyguna waa kiisa – wuxuu yidhi: Waxaa noo warramay Xajaaj bin Muxammad, waxaa noo warramay Ibnu Jurayj, waxaa ii sheegay Cabdullaahi – nin reer Quraysh ah – oo ka weriyey Muxammad bin Qays bin Makhramah bin Al-Mudhalib, inuu maalin yidhi: “Miyaanan idinka sheekaynaynin aniga iyo hooyaday?” Wuxuu yidhi: Waxaan u malaynay inuu ka wado hooyada dhashay. Wuxuu yidhi: Caa’isho waxay tidhi: “Miyaanan idinka sheekaynaynin aniga iyo Rasuulka Allah ﷺ?” Waxaan nidhi: “Haa.” Waxay tidhi: Markii ay ahayd habeenkaygii uu Nabigu ﷺ agtayda joogay, wuu soo jeestay, wuxuu dhigay go’iisa, wuxuuna siibay kabahiisa oo cagihiisa agteeda dhigay, wuxuuna fidiyey dacalka maradiisa sariirta dusheeda, kadibna wuu jiifsaday. Intaanu muddo dheer joogin ilaa uu mooday inaan hurday, ayuu si tartiib ah u qaatay go’iisa, si tartiib ahna kabaha u xidhay, albaabkana furay oo baxay, kadibna si tartiib ah u xidhay. Madaxayga ayaan dhar saartay, waan is-xijaabay, maradaydana waan adkeeyey, kadibna raadraaciisa ayaan qaaday ilaa uu yimid Baqiica. Halkaas buu istaagay, muddo dheerna wuu taagnaa. Kadibna saddex jeer ayuu gacmaha kor u qaaday, kadibna wuu soo noqday, aniguna waan soo noqday. Wuu degdegay, aniguna waan degdegay. Wuu orday, aniguna waan orday. Wuu yimid guriga, aniguna waan imid. Waan ka horreeyey oo galay, markii aan jiifsaday uun buu soo galay oo yidhi: “Maxaa kugu dhacay, Caa’ishoow, maxaad u neef-tuuraysaa?” Waxaan idhi: “Waxba.” Wuxuu yidhi: “Ii sheeg ama Eebaha Latifiinta ah ee Khabiirka ah ayaa ii sheegi doona.” Waxaan idhi: “Rasuulkii Allow, aabbahay iyo hooyaday ha kuu furtaan.” Waana u sheegay. Wuxuu yidhi: “Adigaaba ahaa sawdkii aan hortayda ku arkaye.” Waxaan idhi: “Haa.” Laabta ayuu igaga dhuftay dharbaaxo i xanuujisay, kadibna wuxuu yidhi: “Ma waxaad moodday in Allah iyo Rasuulkiisu kugu xad-gudbayaan?” Waxay tidhi: “Wax kasta oo dadku qariyaan Allah waa ogyahay. Haa.” Wuxuu yidhi: “Jibriil baa ii yimid markaad i aragtay. Wuu ii yeedhay, adigana waa kaa qariyey. Waan u jawaabay, adigana waan kaa qariyey (maxaa yeelay kuma soo gelin), maadaama aadan dhar xidhnayn. Waxaan mooday inaad huruddo, mana jeclaysan inaan ku toosiyo anigoo ka baqaya inaad argagaxdo. Wuxuu yidhi (Jibriil): Rabbigaa wuxuu ku amrayaa inaad tagto dadka Baqiica oo u dambi-dhaaf weydiiso.” Waxaan idhi: “Rasuulkii Allow, sidee baan ugu duceeyaa?” Wuxuu yidhi: “Waxaad tidhaahdaa: Nabadgelyo ha ahaato dadka deggan halkan oo Mu’miniinta iyo Muslimiinta ka mid ah, Allah ha u naxariisto kuwa naga horreeyey iyo kuwa dambeeya, annaguna haddii Allah idmo waan idin daba tegi doonnaa.”
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu booqday al-Baqi’ wuxuuna Allah uga baryay inuu u dambi dhaafo dadka dhintay.
Qabuuraha Madiina oo ay ku aasan yihiin saxaabo badan.
In Allah qof looga baryo dambi dhaaf.
Dadka qabuuraha ku jira; halkan waxaa loola jeedaa dadka ku dhintay qabuuraha.
Culimadu waxay xadiiskan ka fahmeen in booqashada qabuuruhu bannaan tahay oo la dhiirrigeliyey, in dadka dhintay la salaamo, Allahna looga baryo naxariis iyo dambi dhaaf. Xadiisku sidoo kale wuxuu ina barayaa duco ku habboon marka la booqanayo. Mad-habyadu way aqbalaan booqashada qabuuraha iyo u ducaynta dadka dhintay; qaababka saxda ah ee ducada iyo faahfaahinta qaarkoodna way ku kala duwanaan karaan mad-habyada.
- Qabuuraha si xushmad leh u booqo, dadka dhintayna ku salaam ducada la soo weriyey.
- Allah uga bari naxariis iyo dambi dhaaf ehelkaaga dhintay iyo Muslimiinta kale.
- U dooro waqti deggan cibaadada, adigoon dadka kale ku dhibin qabuuraha.
Xadiiskan saxiixa ah isna wuxuu ka hadlayaa salaanta dadka qabuuraha ku jira iyo u ducayntooda.
Sahih Muslim · #2255 (Sahih)Xadiiskani wuxuu waafaqsan yahay salaanta iyo ducada loo jeediyo dadka dhintay ee la faray.
Sahih Muslim · #2257 (Sahih)Isaguna wuxuu iftiiminayaa sida loola dhaqmo goobaha aaska iyo xusuusta dadka dhintay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.