Sahih Muslim, xadiiska 24
Waxaa weriyey Al-Musayyib ibn Hazn. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Al-Musayyib ibn Hazn
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَمِّ قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ " . فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ . فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ . وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا وَاللَّهِ لأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ " . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ} . وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم { إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ} .
Waxaa ii warramay Xarmala bin Yaxya Al-Tujiibi, waxaa noo sheegay Cabdullaahi bin Wahb, wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Yuunus, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Saciid bin Al-Musayyib, oo ka weriyey aabihiis, kaasoo yiri: Markii geeridu u soo dhowaatay Abuu Daalib, waxaa u yimid Rasuulka Allah ﷺ, wuxuuna ugu tegay isagoo ay la joogaan Abuu Jahal iyo Cabdullaahi bin Abii Umayyah bin Al-Mughiira. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ku yiri: 'Adeerow, dheh: Ilaah ma jiro aan ka ahayn Allah, waana eray aan adiga kugu marqaati furi doono agta Allah.' Markaas Abuu Jahal iyo Cabdullaahi bin Abii Umayyah waxay yiraahdeen: 'Abuu Daalibow, ma diinta Cabdul-Muddalib baad ka tagaysaa?' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu sii waday inuu u bandhigo eraygaas oo uu ku celiyo ilaa Abuu Daalib uu ugu dambeyntii yiri isagoo la hadlaya iyaga inuu ku dhimanayo diinta Cabdul-Muddalib, wuuna diiday inuu yiraahdo 'Ilaah ma jiro aan ka ahayn Allah.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Wallahi, waan kuu dambi-dhaaf weydiin doonaa inta aan laga reebin.' Ka dib Allah Cazza Wajalla wuxuu soo dejiyey: {Uma bannaana Nabiga iyo kuwa rumeeyey inay dambi-dhaaf u weydiiyaan mushrikiinta xitaa haddii ay yihiin qaraabo, ka dib markii ay u caddaatay inay yihiin dadka Naarta.} Allah Sareeye wuxuu kaloo soo dejiyey xagga Abuu Daalib, isagoo ku leh Rasuulkiisa ﷺ: {Adigu ma hanuunin kartid cid aad jeceshahay, laakiin Allah wuxuu hanuuniyaa cidduu doono, Isaguna waa Ogyahay kuwa hanuunsan.}
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ ma u suuragelin Abu Talib inuu rumeeyo; hanuunku Allah oo keliya ayuu ka yimaadaa.
Markii Abu Talib geeridu ku soo dhowaatay, Nabigu ﷺ wuxuu ka codsaday inuu ku dhawaaqo qiraalka iimaanka. Abu Jahl iyo Cabdullaahi ibn Abi Umayya waxay ku boorriyeen inuu ku adkaysto diintii Cabd al-Muddalib. Abu Talib wuu diiday, dabadeedna waxaa la soo dejiyey aayadaha la xusay.
Ma jiro ilaah xaq u leh in la caabudo Allah mooyee.
Waa awoodda qof loogu tilmaamo iimaanka, qalbigiisana lagu gaadhsiiyo rumayn; tan dambe Allah oo keliya ayaa leh.
Waa dad caabuda ilaahyo kale ama Allah la wadaajiya cibaadada.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in Nabigu ﷺ dadka u sharxi karo xaqa oo ugu yeedhi karo, hase yeeshee Allah oo keliya ayaa qalbiyada iimaan ku hanuuniya. Aayaduhu sidoo kale waxay caddaynayaan inaan dembi-dhaaf loo weydiisan qof la hubo inuu gaalnimo ku dhintay. Afarta madhhab ee Sunniyiintu waxay aqoonsan yihiin in xukunkani ka yimid waxyiga; xadiiskuna ma siinayo sabab qofka aakhiradiisa looga hadlo daliil la'aan.
- Qoyskaaga iyo dadka kale ugu yeedh tawxiidka si samir iyo xikmad leh, hana u malayn inaad qalbiyadooda beddeli karto.
- Allah ka bari sugnaansho iyo hanuun, gaar ahaan marka cadaadis kaga yimaaddo dadka kugu xeeran.
- Diidmo yaanay ku niyad-jabin: waajibkaagu waa inaad xaqa si cad u gaadhsiiso.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.