Sahih Muslim, xadiiska 4383
Waxaa weriyey Abu Bakra. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Bakra
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَيَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، - وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنِ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِي، بَكْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " إِنَّ الزَّمَانَ قَدِ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ثَلاَثَةٌ مُتَوَالِيَاتٌ ذُو الْقَعْدَةِ وَذُو الْحِجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ وَرَجَبٌ شَهْرُ مُضَرَ الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ - ثُمَّ قَالَ - أَىُّ شَهْرٍ هَذَا " . قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ - قَالَ - فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ . قَالَ " أَلَيْسَ ذَا الْحِجَّةِ " . قُلْنَا بَلَى . قَالَ " فَأَىُّ بَلَدٍ هَذَا " . قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ - قَالَ - فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ . قَالَ " أَلَيْسَ الْبَلْدَةَ " . قُلْنَا بَلَى . قَالَ " فَأَىُّ يَوْمٍ هَذَا " . قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ - قَالَ - فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ . قَالَ " أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ " . قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ - قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ - وَأَعْرَاضَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا وَسَتَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ فَيَسْأَلُكُمْ عَنْ أَعْمَالِكُمْ فَلاَ تَرْجِعُنَّ بَعْدِي كُفَّارًا - أَوْ ضُلاَّلاً - يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ أَلاَ لِيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَلَعَلَّ بَعْضَ مَنْ يُبَلَّغُهُ يَكُونُ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضِ مَنْ سَمِعَهُ " . ثُمَّ قَالَ " أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ " . قَالَ ابْنُ حَبِيبٍ فِي رِوَايَتِهِ " وَرَجَبُ مُضَرَ " . وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ " فَلاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي " .
Waxaa nooga warramay Abu Bakr bin Abi Shaybah iyo Yaxya bin Xabiib al-Xaarithi — iyagoo ereyadoodu isku dhow yihiin — waxay yiraahdeen: Waxaa nooga warramay Cabdul-Wahhaab ath-Thaqafi, oo ka weriyey Ayuub, oo ka weriyey Ibnu Siiriin, oo ka weriyey Ibnu Abii Bakrah, oo ka weriyey aabihiis Bakrah, inuu Nabigu ﷺ yiri:
"Waqtigu wuxuu soo wareegay sidii uu ahaa maalintii Alle abuuray samooyinka iyo dhulka. Sanadku waa laba iyo toban bilood, afar ka mid ahina waa bilood xurmo leh: saddex waa isku xigaan, waana Dul-Qacda, Dul-Xijja, iyo Muxarram; iyo Rajab oo ah bisha Mudar ee u dhaxaysa Jumaada iyo Shacbaan." Kadibna wuxuu yiri: "Billee tan?" Waxaan niri: "Alle iyo Rasuulkiisa ayaa og." Weriye wuxuu yiri: Wuu aamusay ilaa aan ka moodnay inuu magac kale u bixin doono, balse wuxuu yiri: "Ma aha Dul-Xijja?" Waxaan niri: "Haa." Wuxuu yiri: "Baladdee tan?" Waxaan niri: "Alle iyo Rasuulkiisa ayaa og." Mar kale ayuu aamusay ilaa aan ka moodnay inuu magac kale u bixin doono, balse wuxuu yiri: "Ma aha Balada (Makka)?" Waxaan niri: "Haa." Wuxuu yiri: "Maalintee tan?" Waxaan niri: "Alle iyo Rasuulkiisa ayaa og." Mar kale ayuu aamusay ilaa aan ka moodnay inuu magac kale u bixin doono, balse wuxuu yiri: "Ma aha Maalinta Gowraca (Yawm an-Naxr)?" Waxaan niri: "Haa, Rasuulallaah." Kadibna wuxuu yiri: "Dhiiggiinna, maalkiinna — Maxamed (mid ka mid ah weriyeyaasha) wuxuu yiri: waxaan u maleynayaa inuu sidoo kale yiri — iyo sharafkiinnuba waa idinku xaraan (waa la idinka ilaaliyay) sida xurmada maalintan aad joogtaan, baladkan aad joogtaan, iyo bishan aad ku jirtaan. Waxaad la kulmi doontaan Rabbigiin, wuuna idin weydiin doonaa camalladiinna. Ha ku noqonina dabadey gaalo — ama baadi — oo qaar idiinka mid ah qoorta u gooyaan qaarka kale. Ogaada! Ha gaarsiiyo qofka jooga qofka maqan, sababtoo ah waxaa laga yaabaa in qofka la gaarsiiyey uu ka sii xifdi badan yahay ama ka sii fahmo badan yahay qofkii maqlay." Kadibna wuxuu yiri: "Ogaada! Miyaanan gaarsiinin?" Riwaayadda Ibnu Xabiib waxaa ku timid "Rajab-ta Mudar", halka riwaayadda Abii Bakr ay ku timid "ha ku noqonina dabadey".
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu ku dhawaaqay in nolosha, hantida iyo sharaftu yihiin wax muqaddas ah, wuxuuna faray in aqoonta la gudbiyo.
Afarta bilood ee Alle si gaar ah u karaameeyey: Dul-Qacda, Dul-Xijjah, Muxarram iyo Rajab.
Magaca wanaagsan iyo karaamada qofka, kuwaas oo aan si xaqdarro ah loo dhaawici karin.
Qofkii aqoon helay waa inuu si taxaddar iyo kalsooni leh ugu gudbiyaa dadka kale.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in nolosha, hantida iyo sharafta dadka la ilaaliyo, isla markaana ay mamnuuc yihiin rabshadaha dhexdooda iyo daadinta dhiigga. Isbarbardhigga maalinta, magaalada iyo bisha barakaysan wuxuu xoojinayaa culayska ilaalintaas. Baaqa ah in farriinta la gaadhsiiyo dadka kale wuxuu adkaynayaa waajibka ah in aqoonta si taxaddar leh loo gudbiyo; qofka farriinta maqlaana wuu xafidi karaa oo fahmi karaa si wanaagsan. Culimadu digniinta ku saabsan ku noqoshada gaalnimo ama baadiyow waxay u fasireen baaq culus oo dadka looga reebayo inay is dilaan ama bulshada kala qaybiyaan.
- Ilaali nolosha, hantida iyo magaca wanaagsan ee dadka kale, xataa marka khilaafku kacsan yahay.
- Aqoonta diinta si taxaddar leh u gudbi, oo hubi nuxurka ka hor intaadan faafin.
- La xisaabtan naftaada, kana fogow hadal ama fal kiciya nacayb iyo rabshad dadka dhexdooda.
Werintan saxiixa ahi waxay sidoo kale adkaynaysaa xurmada nolosha, hantida iyo sharafta, waxayna dhammaystiraysaa baaqa ah in farriinta la gudbiyo.
Sahih Muslim · #4384 (Sahih)Werintan saxiixa ahi iyaduna waxay ka warramaysaa digniinta colaadda dadka dhexdooda iyo muhiimadda gudbinta farriinta.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay sheegaysaa ka-reebitaanno kooban oo ku saabsan mamnuucidda dhiigga qofka, waxayna la jaanqaadaysaa xoojinta xurmada nolosha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.