Sahih Muslim, xadiiska 4387
Waxaa weriyey Wa'il ibn Hujr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Wa'il ibn Hujr
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا أَبُو يُونُسَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ، حَرْبٍ أَنَّ عَلْقَمَةَ بْنَ وَائِلٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ قَالَ إِنِّي لَقَاعِدٌ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَ رَجُلٌ يَقُودُ آخَرَ بِنِسْعَةٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا قَتَلَ أَخِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَقَتَلْتَهُ " . فَقَالَ إِنَّهُ لَوْ لَمْ يَعْتَرِفْ أَقَمْتُ عَلَيْهِ الْبَيِّنَةَ . قَالَ نَعَمْ . قَتَلْتُهُ قَالَ " كَيْفَ قَتَلْتَهُ " . قَالَ كُنْتُ أَنَا وَهُوَ نَخْتَبِطُ مِنْ شَجَرَةٍ فَسَبَّنِي فَأَغْضَبَنِي فَضَرَبْتُهُ بِالْفَأْسِ عَلَى قَرْنِهِ فَقَتَلْتُهُ . فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَلْ لَكَ مِنْ شَىْءٍ تُؤَدِّيهِ عَنْ نَفْسِكَ " . قَالَ مَا لِي مَالٌ إِلاَّ كِسَائِي وَفَأْسِي . قَالَ " فَتَرَى قَوْمَكَ يَشْتَرُونَكَ " . قَالَ أَنَا أَهْوَنُ عَلَى قَوْمِي مِنْ ذَاكَ . فَرَمَى إِلَيْهِ بِنِسْعَتِهِ . وَقَالَ " دُونَكَ صَاحِبَكَ " . فَانْطَلَقَ بِهِ الرَّجُلُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ قَتَلَهُ فَهُوَ مِثْلُهُ " . فَرَجَعَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ قُلْتَ " إِنْ قَتَلَهُ فَهُوَ مِثْلُهُ " . وَأَخَذْتُهُ بِأَمْرِكَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا تُرِيدُ أَنْ يَبُوءَ بِإِثْمِكَ وَإِثْمِ صَاحِبِكَ " . قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ - لَعَلَّهُ قَالَ - بَلَى . قَالَ " فَإِنَّ ذَاكَ كَذَاكَ " . قَالَ فَرَمَى بِنِسْعَتِهِ وَخَلَّى سَبِيلَهُ .
Waxaa nooga warramay Cubaydullaahi bin Mucadh al-Cambari, waxaa nooga warramay aabbahay, waxaa nooga warramay Abuu Yuunus, oo ka weriyey Simaak bin Xarb, in Calqama bin Waa’il uu ka warramay in aabbihii u sheegay: Anigoo la fadhiya Nebiga ﷺ ayaa waxaa yimid nin jiidaya nin kale oo xarig ku wata, wuxuuna yiri: Rasuulkii Allow, ninkan wuxuu dilay walaalkay. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ku yiri: Ma adigaa dilay? Ninkii wuxuu yiri: Haddaanu qiran lahayn, waan keeni lahaa markhaati. Markaasuu yiri: Haa, waan dilay. Wuxuu yiri: Sidee baad u dishay? Wuxuu yiri: Annagoo geed caleen ka goosanayna ayuu i caayay, waanan ka carooday, markaasaan faas madaxa kaga dhuftay oo dilay. Nebigu ﷺ wuxuu ku yiri: Ma haysataa wax aad naftaada ku furato? Wuxuu yiri: Ma lihi hanti aan ka ahayn maradaydan iyo faaskaygan. Wuxuu yiri: Ma u malaynaysaa in qoomkaagu ku furanayaan? Wuxuu yiri: Anigu qoomkayga agtooda kama qiimo badni intaas. Markaasuu Nebigu ﷺ xariggii ku tuuray ninkii dacwoonayey wuxuuna yiri: Qaado ninkaaga. Ninkii wuu kaxeystay, markuu sii jeestay ayaa Rasuulka Allah ﷺ yiri: Hadduu dilo, isna waa la mid. Markaasuu soo noqday oo yiri: Rasuulkii Allow, waxaa i soo gaaray inaad tiri: Hadduu dilo, isna waa la mid, amarkaaga ayaana ku qabtay. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: Miyaadan doonayn inuu qaato dembigaaga iyo dembiga walaalkaa? Wuxuu yiri: Nebigii Allow, haa. Wuxuu yiri: Taasi sidaas bay tahay. Markaasuu xariggii tuuray oo sii daayay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ehelka qofka la dilay waxay kala dooran karaan qisaas, diyah ama cafis.
Ciqaab sharci ah oo dembi loogu fuliyo habraac caddaalad ah.
Magdhow lacageed oo la siiyo ehelka qof la dilay.
Suunka uu dacwooduhu ku hoggaamiyay eedaysanaha ilaa Nabiga ﷺ.
Culimadii hore waxay arrintan ka fahmeen in ehelka qofka si ula kac ah loo dilay ay xaq u yeelan karaan qisaas, magdhow lagu heshiiyey ama cafis. Arrinta waa inay maamushaa hay’adda awoodda u leh, ee ma aha in qofku isagu caddaalad falo. Nabiga ﷺ wuxuu sidoo kale ka digay dembiga weyn ee ah in la dilo eedaysanaha; hadalkiisa ku saabsan qaadista dembiyada wuxuu ku dhiirrigelinayaa dacwoodaha inuu cafiyo, balse ma oggolaayo rabshad ama aargoosi ka baxsan habraac sharci ah.
- Eedda dilka u daa in ay baaraan garsoorka awoodda u leh; weligaa ha iskaa u aarsan.
- Qofka xaqa u leh inuu dalbado qisaas wuxuu sidoo kale dooran karaa magdhow sharci ah ama cafis.
- Marka aad xanaaqsan tahay, marka hore ka durug xaaladda oo raadso gargaar, si gef uusan ugu dambayn rabshad aan laga soo kaban karin.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.