Sahih Muslim, xadiiska 4580
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، أَخْبَرَنَا حُجَيْنٌ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكٍ وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمْسِ خَيْبَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ - صلى الله عليه وسلم - فِي هَذَا الْمَالِ " . وَإِنِّي وَاللَّهِ لاَ أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ - قَالَ - فَهَجَرَتْهُ فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ لَيْلاً وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَكَانَ لِعَلِيٍّ مِنَ النَّاسِ وِجْهَةٌ حَيَاةَ فَاطِمَةَ فَلَمَّا تُوُفِّيَتِ اسْتَنْكَرَ عَلِيٌّ وُجُوهَ النَّاسِ فَالْتَمَسَ مُصَالَحَةَ أَبِي بَكْرٍ وَمُبَايَعَتَهُ وَلَمْ يَكُنْ بَايَعَ تِلْكَ الأَشْهُرَ فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنِ ائْتِنَا وَلاَ يَأْتِنَا مَعَكَ أَحَدٌ - كَرَاهِيَةَ مَحْضَرِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ - فَقَالَ عُمَرُ لأَبِي بَكْرٍ وَاللَّهِ لاَ تَدْخُلْ عَلَيْهِمْ وَحْدَكَ . فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَمَا عَسَاهُمْ أَنْ يَفْعَلُوا بِي إِنِّي وَاللَّهِ لآتِيَنَّهُمْ . فَدَخَلَ عَلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ . فَتَشَهَّدَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّا قَدْ عَرَفْنَا يَا أَبَا بَكْرٍ فَضِيلَتَكَ وَمَا أَعْطَاكَ اللَّهُ وَلَمْ نَنْفَسْ عَلَيْكَ خَيْرًا سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَكِنَّكَ اسْتَبْدَدْتَ عَلَيْنَا بِالأَمْرِ وَكُنَّا نَحْنُ نَرَى لَنَا حَقًّا لِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَلَمْ يَزَلْ يُكَلِّمُ أَبَا بَكْرٍ حَتَّى فَاضَتْ عَيْنَا أَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الأَمْوَالِ فَإِنِّي لَمْ آلُ فِيهِ عَنِ الْحَقِّ وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلاَّ صَنَعْتُهُ . فَقَالَ عَلِيٌّ لأَبِي بَكْرٍ مَوْعِدُكَ الْعَشِيَّةُ لِلْبَيْعَةِ . فَلَمَّا صَلَّى أَبُو بَكْرٍ صَلاَةَ الظُّهْرِ رَقِيَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَتَشَهَّدَ وَذَكَرَ شَأْنَ عَلِيٍّ وَتَخَلُّفَهُ عَنِ الْبَيْعَةِ وَعُذْرَهُ بِالَّذِي اعْتَذَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَتَشَهَّدَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَعَظَّمَ حَقَّ أَبِي بَكْرٍ وَأَنَّهُ لَمْ يَحْمِلْهُ عَلَى الَّذِي صَنَعَ نَفَاسَةً عَلَى أَبِي بَكْرٍ وَلاَ إِنْكَارًا لِلَّذِي فَضَّلَهُ اللَّهُ بِهِ وَلَكِنَّا كُنَّا نَرَى لَنَا فِي الأَمْرِ نَصِيبًا فَاسْتُبِدَّ عَلَيْنَا بِهِ فَوَجَدْنَا فِي أَنْفُسِنَا فَسُرَّ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ وَقَالُوا أَصَبْتَ . فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى عَلِيٍّ قَرِيبًا حِينَ رَاجَعَ الأَمْرَ الْمَعْرُوفَ .
Waxaa ii warramay Muxammad bin Raafic, waxaa noo sheegay Xujeyn, waxaa noo warramay Leyth, oo ka weriyey Cuqeyl, oo ka weriyey Ibn Shihaab, oo ka weriyey Curwa bin Subeyr, oo ka weriyey Caa’isha, inay u sheegtay in Faadumo bintu Rasuulillaah ﷺ ay u dirtay Abuu Bakar Sidiiq iyadoo weydiinaysa dhaxalkeedii Rasuulillaah ﷺ ee wixii Allah ku mannaystay ee Madiina iyo Fadaka iyo wixii ka haray khumsiga Kheybar. Markaas Abuu Bakar wuxuu yiri: Rasuulillaah ﷺ wuxuu yiri: 'Annagu lama dhaxlo, wixii aan ka tagno waa sadaqo, qoyska Muxammad ﷺ waxay cunaan maalkan.' Aniguna, wallaahi, waxba kama beddelayo sadaqada Rasuulillaah ﷺ sidii ay ahayd xilligii Rasuulillaah ﷺ, waanan ku dhaqmi doonaa sidii uu Rasuulillaah ﷺ ugu dhaqmay. Sidaas darteed Abuu Bakar wuu diiday inuu Faadumo wax ka siiyo, markaasay Faadumo ka carootay Abuu Bakar arrintaas, wayna ka go'day oo la hadli waysay ilaa ay ka geeriyootay. Waxayna noolayd kadib geeridii Rasuulillaah ﷺ lix bilood. Markay geeriyootay, ninkeeda Cali bin Abii Daalib ayaa habeenkii aasay, mana uusan ogaysiin Abuu Bakar, wuxuuna ku tukaday salaadda janaasada. Intii ay Faadumo noolayd, Cali dadku way ixtiraami jireen, markay geeriyootayna wuxuu dareemay in dadku ka fogaadeen. Markaas wuxuu raadiyey inuu heshiis la galo Abuu Bakar oo uu bayco la galo, isagoon weli bayco la gelin muddadaas. Wuxuu u diray Abuu Bakar: 'Kaaley annaga oo cidna ha kula socon' — isagoo neceb joogitaanka Cumar bin Khaddaab. Cumar wuxuu ku yiri Abuu Bakar: 'Wallaahi, kaligaa ha u gelin.' Abuu Bakar wuxuu yiri: 'Maxay igu samaynayaan? Wallaahi, waan u galayaa.' Markaas Abuu Bakar wuu u galay. Cali bin Abii Daalib wuxuu akhriyey tashahudka, dabadeed wuxuu yiri: 'Abuu Bakaroow, waannu ognahay fadligaaga iyo wixii Allah ku siiyey, mana ka masayrsanin khayrka Allah kuu keenay, laakiin adigu amar baad nagu koobtay, annaguna waxaan islahayn xaqaan u leennahay qaraabanimada Rasuulillaah ﷺ awgeed.' Wuxuu la hadlayey Abuu Bakar ilaa indhihiisu ilmaysay. Markuu Abuu Bakar hadlay wuxuu yiri: 'Waxaan ku dhaartay Kan naftaydu gacantiisa ku jirto, qaraabanimada Rasuulillaah ﷺ way iga jeceshahay tan qaraabadayda. Arrimaha maalka ee ina dhex maray, kama aanan leexan xaqa, mana aanan daynin wax aan arkay Rasuulillaah ﷺ oo ku dhaqmaya oo aanan anigu samayn.' Cali wuxuu ku yiri Abuu Bakar: 'Galabta ayaan kula ballansannahay baycada.' Markuu Abuu Bakar tukaday salaadda Duhur, wuxuu fuulay minbarka, wuxuu akhriyey tashahudka, wuxuuna sheegay arrinka Cali iyo dib-u-dhaca baycadiisa iyo cudur-daarka uu u soo jeediyey. Dabadeed wuxuu dalbaday dembi-dhaaf. Cali bin Abii Daalib wuxuu akhriyey tashahudka, wuxuuna ammaanay xaqa Abuu Bakar, isagoo sheegay inuusan ku kallifin masayr ama diidmo fadliga Allah siiyey, balse ay islahayeen inay xuquuq ku leeyihiin amarka, laguna koobay iyaga, taasoo naftooda ku abuurtay dareen. Muslimiintu way ku farxeen arrintaas waxayna yiraahdeen: 'Xaq baad ku taagan tahay.' Muslimiintuna waxay u dhawaadeen Cali markuu dib ugu soo laabtay dariiqii saxda ahaa.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Abu Bakr iyo Cali waxay dib u hagaajiyeen xiriirkooda kaddib khilaaf dhex maray.
Qoraalku wuxuu ka warramayaa codsigii Faadumo ee ahaa in la siiyo hanti dhaxal ahaan, daliishigii Abu Bakr ee hadalkii Nebiga ﷺ ee ku saabsanaa waxa nebiyadu ka tagaan, iyo wada hadalkii dambe ee Cali iyo Abu Bakr kaga hadleen khilaafkooda iyo arrinta baycada.
Sadaqo ama hanti loo maamulo danta guud.
Ballanqaad daacadnimo oo loo sameeyo hoggaamiyaha.
Meel dakhligeeda lagu xusay werinta.
Culimada hore waxay werintan ka fahmeen in hantidii uu Nebigu ﷺ ka tagay, sida uu qabo Abu Bakr, aan dhaxal ahaan loo qaybin, balse loo maamulay sidii loo maamuli jiray intii uu Nebigu ﷺ noolaa. Waxay sidoo kale xoojiyeen in Abu Bakr uu qadarin weyn u hayey qaraabada Nebiga ﷺ, iyo in Cali uu si cad u sharraxay diidmadiisa ku saabsan in talada maamulka laga qaybgeliyo. Werintu waxay muujinaysaa sida wada tashiga, qirashada wanaagga qofka kale iyo dib-u-heshiisiin dadweyne ay bulshada mar kale u mideyn karaan; keligeedna ma aha sharraxaad dhammaystiran oo ku saabsan dhammaan xeerarka dhaxalka.
- Khilaafaadka si toos ah uga wada hadla, adigoo ixtiraamaya wanaagga qofka kale.
- Marka khilaaf jiro, si cad u sheeg mabda’a ama walaaca hagaya ficilkaaga.
- Khilaaf kaddib si firfircoon uga shaqee dib-u-heshiisiinta iyo soo celinta kalsoonida bulshada dhexdeeda.
Werintan Saxiix Muslim ku jirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa hantidii muranku ka dhashay geeridii Nebiga ﷺ kaddib.
Sahih Muslim · #4581 (Sahih)Werintan la xiriirta waxay soo tebisaa erayo dheeraad ah oo ku saabsan arrinta, waxayna gacan ka geysanaysaa isbarbardhigga macnaha guud ee werinta.
Sahih Muslim · #4582 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ka mid tahay werinnada ku saabsan khilaafkii dhaxalka iyo heshiiskii Cali iyo Abu Bakr.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.