Kitaabka Jihaadka iyo Duullaannada · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 4622

Waxaa weriyey Abu Hurayrah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Jihaadka iyo Duullaannada
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Hurayrah

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ وَفَدَتْ وُفُودٌ إِلَى مُعَاوِيَةَ وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ فَكَانَ يَصْنَعُ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ الطَّعَامَ فَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ مِمَّا يُكْثِرُ أَنْ يَدْعُوَنَا إِلَى رَحْلِهِ فَقُلْتُ أَلاَ أَصْنَعُ طَعَامًا فَأَدْعُوَهُمْ إِلَى رَحْلِي فَأَمَرْتُ بِطَعَامٍ يُصْنَعُ ثُمَّ لَقِيتُ أَبَا هُرَيْرَةَ مِنَ الْعَشِيِّ فَقُلْتُ الدَّعْوَةُ عِنْدِي اللَّيْلَةَ فَقَالَ سَبَقْتَنِي ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ فَدَعَوْتُهُمْ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَلاَ أُعْلِمُكُمْ بِحَدِيثٍ مِنْ حَدِيثِكُمْ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ ثُمَّ ذَكَرَ فَتْحَ مَكَّةَ فَقَالَ أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَبَعَثَ الزُّبَيْرَ عَلَى إِحْدَى الْمُجَنِّبَتَيْنِ وَبَعَثَ خَالِدًا عَلَى الْمُجَنِّبَةِ الأُخْرَى وَبَعَثَ أَبَا عُبَيْدَةَ عَلَى الْحُسَّرِ فَأَخَذُوا بَطْنَ الْوَادِي وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي كَتِيبَةٍ - قَالَ - فَنَظَرَ فَرَآنِي فَقَالَ ‏"‏ أَبُو هُرَيْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ يَأْتِينِي إِلاَّ أَنْصَارِيٌّ ‏"‏ ‏.‏ زَادَ غَيْرُ شَيْبَانَ فَقَالَ ‏"‏ اهْتِفْ لِي بِالأَنْصَارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَطَافُوا بِهِ وَوَبَّشَتْ قُرَيْشٌ أَوْبَاشًا لَهَا وَأَتْبَاعًا ‏.‏ فَقَالُوا نُقَدِّمُ هَؤُلاَءِ فَإِنْ كَانَ لَهُمْ شَىْءٌ كُنَّا مَعَهُمْ ‏.‏ وَإِنْ أُصِيبُوا أَعْطَيْنَا الَّذِي سُئِلْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَرَوْنَ إِلَى أَوْبَاشِ قُرَيْشٍ وَأَتْبَاعِهِمْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ بِيَدَيْهِ إِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى ثُمَّ قَالَ ‏"‏ حَتَّى تُوَافُونِي بِالصَّفَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَمَا شَاءَ أَحَدٌ مِنَّا أَنْ يَقْتُلَ أَحَدًا إِلاَّ قَتَلَهُ وَمَا أَحَدٌ مِنْهُمْ يُوَجِّهُ إِلَيْنَا شَيْئًا - قَالَ - فَجَاءَ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُبِيحَتْ خَضْرَاءُ قُرَيْشٍ لاَ قُرَيْشَ بَعْدَ الْيَوْمِ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ دَخَلَ دَارَ أَبِي سُفْيَانَ فَهُوَ آمِنٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتِ الأَنْصَارُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ أَمَّا الرَّجُلُ فَأَدْرَكَتْهُ رَغْبَةٌ فِي قَرْيَتِهِ وَرَأْفَةٌ بِعَشِيرَتِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَجَاءَ الْوَحْىُ وَكَانَ إِذَا جَاءَ الْوَحْىُ لاَ يَخْفَى عَلَيْنَا فَإِذَا جَاءَ فَلَيْسَ أَحَدٌ يَرْفَعُ طَرْفَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَنْقَضِيَ الْوَحْىُ فَلَمَّا انْقَضَى الْوَحْىُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ قُلْتُمْ أَمَّا الرَّجُلُ فَأَدْرَكَتْهُ رَغْبَةٌ فِي قَرْيَتِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا قَدْ كَانَ ذَاكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَلاَّ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ هَاجَرْتُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَيْكُمْ وَالْمَحْيَا مَحْيَاكُمْ وَالْمَمَاتُ مَمَاتُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَبْكُونَ وَيَقُولُونَ وَاللَّهِ مَا قُلْنَا الَّذِي قُلْنَا إِلاَّ الضِّنَّ بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُصَدِّقَانِكُمْ وَيَعْذِرَانِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَقْبَلَ النَّاسُ إِلَى دَارِ أَبِي سُفْيَانَ وَأَغْلَقَ النَّاسُ أَبْوَابَهُمْ - قَالَ - وَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَقْبَلَ إِلَى الْحَجَرِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ طَافَ بِالْبَيْتِ - قَالَ - فَأَتَى عَلَى صَنَمٍ إِلَى جَنْبِ الْبَيْتِ كَانُوا يَعْبُدُونَهُ - قَالَ - وَفِي يَدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْسٌ وَهُوَ آخِذٌ بِسِيَةِ الْقَوْسِ فَلَمَّا أَتَى عَلَى الصَّنَمِ جَعَلَ يَطْعُنُهُ فِي عَيْنِهِ وَيَقُولُ ‏"‏ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ طَوَافِهِ أَتَى الصَّفَا فَعَلاَ عَلَيْهِ حَتَّى نَظَرَ إِلَى الْبَيْتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يَحْمَدُ اللَّهَ وَيَدْعُو بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Shaybaan bin Farruukh, waxaa nooga warramay Sulaymaan bin Al-Muqiira, waxaa nooga warramay Thaabit Al-Bunaanii, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Rabaax, oo ka weriyey Abuu Hurayrah – Eebbe ha ka raalli ahaadee – wuxuu yiri: Wufuud baa u timid Mucaawiyah, taasi oo ahayd bisha Ramadaan. Qaarkeen baa qaar cunto u diyaarin jiray. Abuu Hurayrah wuxuu ka mid ahaa kuwa inta badan nagu casuumi jiray gurigiisa. Markaas baan iri: Miyaanan cunto diyaarin oo aanan iyaga gurigayga ugu yeerin? Markaas baan amray in cunto la diyaariyo. Dabadeed galabtaas baan la kulmay Abuu Hurayrah, waxaanan ku iri: Casuumaddu caawa waa agtayda. Wuxuu yiri: Waad iga horreysay. Waxaan iri: Haa. Markaas baan casuumay. Abuu Hurayrah wuxuu yiri: Miyaanan idin ogeysiin xadiis ka mid ah axaadiistiinna, kooxda Ansaartaayow? Dabadeed wuxuu xusay Furashadii Makka, wuxuuna yiri: Rasuulka Eebbe ﷺ wuu soo dhaqaaqay ilaa uu Makka yimid. Wuxuu u diray Zubayr dhinaca midig ee ciidanka, Khaalidna dhinaca kale, Abuu Cubaydana wuxuu u diray ciidankii aan gaashaamanayn, waxayna galeen gudaha dooxada. Rasuulka Eebbe ﷺ wuxuu dhex joogay guuto weyn. Wuu i arkay oo wuxuu yiri: 'Abuu Hurayrow.' Waxaan iri: Labbayka, Rasuulka Ebbow. Wuxuu yiri: 'Ansaar mooyee yaan ii imaan.' Weriyaha aan Shaybaan ahayn wuxuu ku daray: Wuxuu yiri: 'Ansaarta ii yeer.' Wuxuu yiri: Way ku hareereeyeen. Qurayshna waxay soo ururiyeen dadkoodii hooseeyey iyo taageerayaashoodii, waxayna yiraahdeen: Kuwan hore ayaan u direynaa; haddii ay wax helaan waan la qeybsaneynaa, haddii dhib gaarana waxaan bixineynaa wixii nalaga codsado. Rasuulka Eebbe ﷺ wuxuu yiri: 'Ma aragtaan kooxahan hooseeya ee Quraysh iyo taageerayaashooda?' Dabadeed labadiisa gacmood buu isku dhuftay, wuxuuna yiri: 'Ilaa aad Safa igula timaaddaan.' Wuxuu yiri: Waan dhaqaaqnay, qofkeenii doona inuu qof dilo wuu dilay, cidna nagama hor istaagin. Wuxuu yiri: Dabadeed Abuu Sufyaan baa yimid oo yiri: Rasuulka Ebbow, dhiiggii Quraysh waa la banneystay, maanta kadib Quraysh ma jireyso. Markaas buu yiri: 'Qofkii gala guriga Abuu Sufyaan waa ammaan.' Ansaartii baa qaarkood qaarka kale ku yiri: Ninkani wuxuu u janjeersaday rabitaan uu u qabo magaaladiisa iyo naxariis uu u hayo qaraabadiisa. Abuu Hurayrah wuxuu yiri: Markaas baa waxyigu yimid. Marka waxyigu imanayo nagama qarsoomi jirin; markuu yimaadana qofna indhihiisa kor uma qaadi jirin xagga Rasuulka Eebbe ﷺ ilaa waxyigu ka dhammaado. Markii waxyigu dhammaaday, Rasuulka Eebbe ﷺ wuxuu yiri: 'Kooxda Ansaartaayow.' Waxay yiraahdeen: Labbayka, Rasuulka Ebbow. Wuxuu yiri: 'Waxaad tiri: Ninkani wuxuu u janjeersaday rabitaan uu u qabo magaaladiisa.' Waxay yiraahdeen: Taasi way dhacday. Wuxuu yiri: 'Maya, anigu waxaan ahay addoonka Eebbe iyo Rasuulkiisa. Waxaan u hijrooday xagga Eebbe iyo xaggiinna. Noloshaydu waa noloshiinna, dhimashadayduna waa dhimashiinna.' Markaas bay xaggiisa u soo jeesteen iyagoo ooyaya, waxayna yiraahdeen: Wallaahi, hadalkaas uma aanan oran wax aan ka ahayn xifdin Eebbe iyo Rasuulkiisa. Rasuulka Eebbe ﷺ wuxuu yiri: 'Eebbe iyo Rasuulkiisu way idiin rumeynayaan wayna idinka aqbaleen cudurdaarka.' Wuxuu yiri: Dadkii waxay u jeesteen xaggii guriga Abuu Sufyaan, albaabadoodiina way xirteen. Rasuulka Eebbe ﷺ wuu soo dhaqaaqay ilaa uu yimid Xajarul-Aswad, wuu salaamay, dabadeed Baytka wuu wareegay. Wuxuu yimid sanam agtiisa yiil oo ay caabudi jireen. Gacanta Rasuulka Eebbe ﷺ waxaa ku jirtay qaanso, wuxuuna haystay geeska qaansada. Markuu sanamkii dul yimid, wuxuu billaabay inuu indhaha ka mudo isagoo leh: 'Xaqqu waa yimid, baadilkuna waa burburay.' Markuu dhammeystay wareeggiisii, wuxuu yimid Safa, wuu fuulay ilaa uu ka eego Baytka, gacmihiisuu kor u qaaday, wuxuuna billaabay inuu Eebbe mahadiyo oo baryo wuxuu doono.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu Ansaar u xaqiijiyey inaysan ka welwelin, wuxuuna ammaan siiyey xilligii furashadii Maka.

Asalka iyo sababta

Werintani waxay dhacday xilligii furashadii Maka. Markii Nabigu ﷺ sheegay in qofkii gala guriga Abuu Sufyaan uu ammaan yahay, qaar ka mid ah Ansaar waxay ka baqeen inuu ku noqday magaaladiisii iyo qabiilkiisii. Nabigu ﷺ wuu dejiyey, wuxuuna xaqiijiyey inuu iyaga ku xidhan yahay.

Erayada adag oo la sharxay
Ansaar

Dadka Madiina ee soo dhoweeyey oo taageeray Nabiga ﷺ iyo Muslimiinta.

As-Safaa

Buur ku dhow Kacbada, halkaas oo Nabigu ﷺ fuulay kaddib dawaafka, kuna baryey Allah.

Waxyi

Farriin Allah uga soo dejiyey Nabiga ﷺ.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay adkeeyeen in Nabigu ﷺ Ansaar ugu jawaabay debecsanaan, uuna aqoonsaday ku-dhegganaantooda daacadda ah ee Allah iyo Rasuulkiisa. Hadalkiisa ah in noloshiisa iyo dhimashadiisu la xidhiidhaan tooda wuxuu muujinayaa daacadnimadiisa uu u hayey bulshadii taageertay. Culimadu waxay sidoo kale hadalkiisa ku saabsan guriga Abuu Sufyaan ka fahmeen in ammaan-siintu xilligii furashada ay ka hortagi kartay dhiig-daadasho. Hadalka ku saabsan xaqa iyo baadilku wuxuu tilmaamayaa baaba'a sanam-caabudidda; ma aha oggolaansho qofku u leeyahay inuu burburiyo goobaha xurmada leh ama hantida isaga oo aan awood u lahayn.

Casharrada maanta
  1. Walaac ama isfahamwaa si xushmad leh oo waqtigiisa ku habboon u sheeg, qofka kalena fursad sii uu ku saxo.
  2. Daacad u noqo dadka ku taageeray, xataa marka duruufuhu is beddelaan.
  3. Marka xiisad timaaddo, raadi habab ammaan lagu sugo lagagana hortago rabshad aan loo baahnayn.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.