Sahih Muslim, xadiiska 463
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abu Bakr ibn Abu Shaybawuxuu u sheegay Muslimأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ
- 2Affan ibn Muslimعَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ
- 3Hammad ibn Salamaحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
- 4Thabitثَابِتٌ
- 5Anasأَنَسٍ
- 6Ibn Mas'udابْنِ مَسْعُودٍ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهُوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِيَ اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنَ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ . فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا . فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنْ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا . فَيَقُولُ لاَ يَا رَبِّ . وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لاَ يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لأَنَّهُ يَرَى مَا لاَ صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنَ الأُولَى فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا . فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا . فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لاَ يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لأَنَّهُ يَرَى مَا لاَ صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا . ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنَ الأُولَيَيْنِ . فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا . فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا . وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لأَنَّهُ يَرَى مَا لاَ صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا . فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ " . فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلاَ تَسْأَلُونِّي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ " .
Waxaa nooga warramay Abu Bakr bin Abi Shaybah, waxaa nooga warramay Affan bin Muslim, waxaa nooga warramay Xammaad bin Salamah, waxaa nooga warramay Thaabit, oo ka weriyey Anas, oo ka weriyey Ibn Mascuud, in Rasuulka Allah ﷺ uu yiri:
"Qofka ugu dambeeya ee gala Jannada waa nin mar socda, marna turunturooda, marna Naartu gubto. Markuu dhaafo, wuxuu ku laabanayaa isagoo leh: 'Waa barakaysan yahay Kan iga badbaadiyey adiga! Allah wuxuu i siiyey wax uusan siinin cidna kuwii hore iyo kuwii dambe toona.' Kadib waxaa loo soo taagayaa geed, wuxuuna yiraahdaa: 'Rabbiyow, ii dhowee geedkan aan hooskiisa hararsado oo biyihiisa cabbo.' Allah, oo Sharaf iyo Weyni leh, ayaa yiraahda: 'Aadamow, haddaan kuu ogolaado tan, waxaad iga dalban doontaa wax kale.' Wuxuu yiraahdaa: 'Maya, Rabbiyow.' Wuxuuna ballan qaadayaa inuusan weydiisan doonin wax kale, Rabbigiisna waa ka cudur daaraa maxaa yeelay wuxuu arkayaa wax uusan samir u lahayn, sidaas darteed wuu u dhoweeyaa, wuxuuna hararsadaa hooskiisa oo cabbaa biyihiisa. Kadib waxaa loo soo taagayaa geed ka qurux badan kii hore, wuxuuna yiraahdaa: 'Rabbiyow, ii dhowee kan aan biyihiisa cabbo oo hooskiisa hararsado, mana weydiisan doono wax kale.' Wuxuu yiraahdaa: 'Aadamow, miyaadan igula ballamin inaadan wax kale weydiisan?' Wuxuu yiraahdaa: 'Waxaa laga yaabaa haddaad ii dhoweyso inaan wax kale weydiisto.' Mar kale ayuu ballan qaadayaa inuusan wax kale weydiisan, Rabbigiisna waa ka cudur daaraa maxaa yeelay wuxuu arkayaa wax uusan samir u lahayn, wuuna u dhoweeyaa si uu hooskiisa u hararsado oo biyihiisa u cabbo. Kadib waxaa loo soo taagayaa geed iridda Jannada agteeda ah oo ka qurux badan labadii hore. Wuxuu yiraahdaa: 'Rabbiyow, ii dhowee kan aan hooskiisa hararsado oo biyihiisa cabbo, mana weydiisan doono wax kale.' Wuxuu yiraahdaa: 'Aadamow, miyaadan igula ballamin inaadan wax kale weydiisan?' Wuxuu yiraahdaa: 'Haa, Rabbiyow, laakiin tan kadib wax kale kuma weydiisan doono.' Rabbigiisna waa ka cudur daaraa maxaa yeelay wuxuu arkayaa wax uusan samir u lahayn, wuuna u dhoweeyaa. Markii loo dhoweeyey, wuxuu maqlay codadka dadka reer Janno, wuxuuna yiri: 'Rabbiyow, i geli Jannada!' Wuxuu yiri: 'Aadamow, maxaa goynaya dalabaadkaaga? Ma kugu filan tahay inaan ku siiyo adduunka iyo mid la mid ah?' Wuxuu yiri: 'Rabbiyow, ma igu jeesjeeseysaa adigoo ah Rabbiga Caalamiinta?' Ibn Mascuud waa qoslay wuxuuna yiri: 'Maxaad ii weydiin weydeen waxaan u qoslayo?' Waxay yiraahdeen: 'Maxaad u qosleysaa?' Wuxuu yiri: 'Sidana wuxuu u qoslay Rasuulka Allah ﷺ.' Waxay yiraahdeen: 'Maxaad u qosleysaa, Rasuulka Allow?' Wuxuu yiri: 'Waxaan u qoslay qosolka Rabbiga Caalamiinta markii ninku yiri: "Ma igu jeesjeeseysaa adigoo ah Rabbiga Caalamiinta?" Markaasuu yiri: "Kuguma jeesjeesayo, laakiin waxaan awood u leeyahay wixii aan doono."'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Allah wuxuu gelinayaa qofka ugu dambeeya Jannada, wuxuuna ku galladayaa nimcooyin badan.
Mu’minka ugu dambeeya ee Jannada gala, kaddib markii laga badbaadiyey Naarta.
Allah wuxuu ula dhaqmaa naxariis, mana ku canaanto codsiyadiisa soo noqnoqda.
Allah, Abuuraha iyo Maamulaha wax kasta.
Culimada hore waxay adkeeyeen in werintani muujinayso naxariista iyo deeqsinimada baaxadda leh ee Allah: ugu dambayn ninku wuxuu helayaa wax ka badan inta uu malayn karo, inkastoo uu yahay qofka ugu dambeeya ee Jannada gala. Tilmaantu waxay xaqiijinaysaa waxa Allah Naftiisa ka sheegay, iyadoo aan lagu ekeysiinayn makhluuqa ama la qeexayn sida ay tahay. Qosolka waxaa Allah loo nisbeeyaa sida werintu sheegtay, iyada oo aan la leexin macnaha ama la faahfaahin sida uu yahay. Xadiisku wuxuu kaloo barayaa in nimcooyinka Jannadu ka sarreeyaan rabitaanka aadamiga.
- Ha ka quusan marka aad gaabiso; Allah u noqo oo rajee naxariistiisa.
- Allah weydiiso Jannada, kuna kalsoonow in abaalmarintiisu ka weyn tahay inta aad qiyaasi karto.
- Sifooyinka Allah uga hadal si xushmad leh, kuna ekaaw waxa waxyiga lagu kalsoon yahay sheegay.
Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay ka warramaysaa qofka ugu dambeeya ee Jannada gala, waxayna sii faahfaahinaysaa codsiyadiisa iyo fadliga Allah.
Sahih Muslim · #462 (Sahih)Waxay ka hadlaysaa isla dhacdada, waxayna xaqiijinaysaa rajada naxariista Allah iyo abaalmarintiisa badan.
Sahih Muslim · #464 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay ka mid tahay wararka taxanaha ah ee ku saabsan ninka ugu dambeeya ee Jannada gala.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.