Sahih Muslim, xadiiska 4714
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَأَلْفَاظُهُمْ، مُتَقَارِبَةٌ قَالَ إِسْحَاقُ وَعَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقَالَتْ أَعَلِمْتَ أَنَّ أَبَاكَ غَيْرُ مُسْتَخْلِفٍ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِيَفْعَلَ . قَالَتْ إِنَّهُ فَاعِلٌ . قَالَ فَحَلَفْتُ أَنِّي أُكَلِّمُهُ فِي ذَلِكَ فَسَكَتُّ حَتَّى غَدَوْتُ وَلَمْ أُكَلِّمْهُ - قَالَ - فَكُنْتُ كَأَنَّمَا أَحْمِلُ بِيَمِينِي جَبَلاً حَتَّى رَجَعْتُ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْ حَالِ النَّاسِ وَأَنَا أُخْبِرُهُ - قَالَ - ثُمَّ قُلْتُ لَهُ إِنِّي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ مَقَالَةً فَآلَيْتُ أَنْ أَقُولَهَا لَكَ زَعَمُوا أَنَّكَ غَيْرُ مُسْتَخْلِفٍ وَإِنَّهُ لَوْ كَانَ لَكَ رَاعِي إِبِلٍ أَوْ رَاعِي غَنَمٍ ثُمَّ جَاءَكَ وَتَرَكَهَا رَأَيْتَ أَنْ قَدْ ضَيَّعَ فَرِعَايَةُ النَّاسِ أَشَدُّ قَالَ فَوَافَقَهُ قَوْلِي فَوَضَعَ رَأْسَهُ سَاعَةً ثُمَّ رَفَعَهُ إِلَىَّ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَحْفَظُ دِينَهُ وَإِنِّي لَئِنْ لاَ أَسْتَخْلِفْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَسْتَخْلِفْ وَإِنْ أَسْتَخْلِفْ فَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ قَدِ اسْتَخْلَفَ . قَالَ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ فَعَلِمْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَعْدِلَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَدًا وَأَنَّهُ غَيْرُ مُسْتَخْلِفٍ .
Waxaa nooga warramay Isxaaq bin Ibraahiim, Ibnu Abii Cumra, Muxammad bin Raafic, iyo Cabd bin Xumayd, erayadooduna way isku dhow yihiin. Isxaaq iyo Cabd waxay yiraahdeen:
"Waa naloo warramay", halka labada kale ay yiraahdeen: "Waa noo sheegay" Cabdur-Razzaaq. Wuxuu noo sheegay Macmar, kaas oo ka weriyey Az-Zuhrii, kaas oo ii sheegay Saalim, kaas oo ka weriyey Ibnu Cumar, wuxuuna yiri: Waxaan u galay Xafso, waxayna igu tiri: "Ma ogtahay in aabbahaa uusan magacaabaynin khaliif ka dambeeya?" Waxaan iri: "Ma sameynayo taas." Waxay tiri: "Wuu sameynayaa." Wuxuu yiri: Markaas ayaan ku dhaartay inaan kala hadlo arrintaas, laakiin waan aamusnaa ilaa subaxdii xigtay mana aan la hadlin. Wuxuu yiri: Waxaan dareemayay sidii anigoo buur ku sida gacantayda midig ilaa aan ka soo laabtay oo aan u galay. Wuxuu iga warsaday xaaladda dadka waana uga warramay. Kadib waxaan ku iri: "Waxaan maqlay dadka oo leh hadal, waxaanan ku dhaartay inaan kuu sheego. Waxay u maleynayaan inaadan magacaabaynin khaliif. Haddii aad leedahay raaci geel ama ido ah oo uu kuu yimaado isagoo xoolihii ka tegay, waxaad u arki lahayd inuu dayacay. Daryeelka dadkuna waa ka sii culus yahay." Hadalkaygii wuu ku qancay, madaxa hoos u dhigay muddo yar isagoo fekeraya, kadibna kor buu u qaaday oo igu yiri: "Allah Cazza wa Jalla wuu ilaalinayaa diintiisa. Haddii aanan magacaabin khaliif, waxaan haystaa tusaale, sababtoo ah Rasûlullah ﷺ ma uusan magacaabin khaliif. Haddii aan magacaabana, waxaan haystaa tusaale, sababtoo ah Abuu Bakar wuu magacaabay." Wuxuu yiri: Wallaahi, markii uu xusay Rasûlullah ﷺ iyo Abuu Bakar, waxaan ogaaday in uusan cidna la simaynin Rasûlullah ﷺ uuna uusan magacaabaynin khaliif.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
ʿUmar wuxuu arrinta cidda xilka kala wareegaysa u daayay mid furan, wuxuuna daliishaday tusaalooyin hore.
In qof loo magacaabo inuu hoggaanka la wareego hoggaamiyaha hadda jira ka dib.
Sida ay bulshadu ahayd iyo arrimaha ay danaynaysay.
Qofka masuulka ka ah daryeelka xoolaha; halkan waxaa tusaale looga dhigay hoggaaminta.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen inaanay jirin hab keliya oo shareecadu u dejisay cidda hoggaamiye beddelaysa: Nebigu ﷺ ma magacaabin qof beddela, halka Abū Bakr uu sidaas sameeyey. Sidaas darteed, doorashada waa in lagu qiimeeyaa duruufaha iyo danta bulshada. Tusaalaha xoolo-raacu wuxuu muujinayaa in hoggaamintu tahay masuuliyad culus, balse kaligiis ma caddaynayo inuu jiro hal hab oo beddelasho oo waajib ah. Xadiiskani wuxuu sidoo kale tilmaamayaa in hoggaamiyaha talo loogu soo jeedin karo si taxaddar iyo xushmad leh.
- Marka la gaarayo go'aanno maamul oo muhiim ah, talo raadso oo doodahaaga si deggan oo xushmad leh u soo bandhig.
- Go'aannada hoggaaminta ku qiimee daryeelka ay bulshada u hayaan, hana ku salayn caado ama doorbid shakhsiyeed oo keliya.
- Ballantaada masuuliyad iska saar, farriintaadana si taxaddar leh u gaadhsii.
Werintani sidoo kale waxay tilmaamaysaa wada hadalkii Ibn ʿUmar iyo aabbihii ee ku saabsanaa magacaabidda qof beddela, waxayna gacan ka geysanaysaa fahamka duruufihii taariikhiga ahaa.
Sahih Muslim · #4712 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay ka mid tahay doodda ku saabsan maamulka iyo doorashada hoggaamiye.
Sahih Muslim · #4715 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa masuuliyadda la socota xilka maamulka, waxayna la xiriirtaa daryeelka bulshada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.