Kitaabka Iimaanka · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 479

Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Iimaanka
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Anas ibn Malik

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، ح وَحَدَّثَنَاهُ سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ انْطَلَقْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَتَشَفَّعْنَا بِثَابِتٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الضُّحَى فَاسْتَأْذَنَ لَنَا ثَابِتٌ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَأَجْلَسَ ثَابِتًا مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ إِخْوَانَكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَسْأَلُونَكَ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ ‏.‏ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ اشْفَعْ لِذُرِّيَّتِكَ ‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ خَلِيلُ اللَّهِ ‏.‏ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ ‏.‏ فَيُؤْتَى مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ ‏.‏ فَيُؤْتَى عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَأُوتَى فَأَقُولُ أَنَا لَهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَأَقُومُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لاَ أَقْدِرُ عَلَيْهِ الآنَ يُلْهِمُنِيهِ اللَّهُ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ بُرَّةٍ أَوْ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ ‏.‏ فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِنْ مِثْقَالِ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثُ أَنَسٍ الَّذِي أَنْبَأَنَا بِهِ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا كُنَّا بِظَهْرِ الْجَبَّانِ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى الْحَسَنِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ مُسْتَخْفٍ فِي دَارِ أَبِي خَلِيفَةَ - قَالَ - فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَا مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَبِي حَمْزَةَ فَلَمْ نَسْمَعْ مِثْلَ حَدِيثٍ حَدَّثَنَاهُ فِي الشَّفَاعَةِ قَالَ هِيهِ ‏.‏ فَحَدَّثْنَاهُ الْحَدِيثَ ‏.‏ فَقَالَ هِيهِ ‏.‏ قُلْنَا مَا زَادَنَا ‏.‏ قَالَ قَدْ حَدَّثَنَا بِهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ وَلَقَدْ تَرَكَ شَيْئًا مَا أَدْرِي أَنَسِيَ الشَّيْخُ أَوْ كَرِهَ أَنْ يُحَدِّثَكُمْ فَتَتَّكِلُوا ‏.‏ قُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا ‏.‏ فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ مَا ذَكَرْتُ لَكُمْ هَذَا إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ ‏"‏ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فِي الرَّابِعَةِ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ ‏.‏ فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ - أَوْ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيْكَ - وَلَكِنْ وَعِزَّتِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي وَجِبْرِيَائِي لأُخْرِجَنَّ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ حَدَّثَنَا بِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُرَاهُ قَالَ قَبْلَ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Abuu Ar-Rabiić Al-Catakī, waxaa nooga warramay Xammaad bin Zayd, waxaa nooga warramay Macbad bin Hilaal Al-Canazī, (wuxuu yiri) oo waxaa sidoo kale nooga warramay Saciid bin Mansuur - erayaduna waa kuwiisa - waxaa nooga warramay Xammaad bin Zayd, waxaa nooga warramay Macbad bin Hilaal Al-Canazī, wuxuu yiri: Waxaan u tagnay Anas bin Maalik, waxaanan dhex-dhig ka dhiganay Saabit, markii aan u nimina wuxu ahaa mid tukanaya Salaadda Duxada. Saabit ayaa noo idan weydiiyey, waanan u galnay, wuxuuna fariisiyey Saabit agtiisa sariirtiisa. Wuxuu ku yiri:

"Abuu Xamsow, walaalahaa reer Basra waxay kaa codsanayaan inaad uga warranto xadiiska Shafaacada." Wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Muxammad ﷺ, wuxuu yiri: "Marka la gaaro Maalinta Qiyaamaha, dadku way isku dhex yaaci doonaan, waxayna u imaan doonaan Aadam, iyagoo ku leh: U shafeeco farcankaaga. Wuxuu dhihi doonaa: Anigu uma qalmo taas, laakiin taga Ibraahim - nabadgelyo korkiisa ha ahaatee - maxaa yeelay isagu waa Khaliilka Allah. Markaas waxay u imaan doonaan Ibraahim, wuxuuna dhihi doonaa: Uma qalmo taas, laakiin taga Muuse - nabadgelyo korkiisa ha ahaatee - maxaa yeelay isagu waa kii Allah la hadlay. Markaas waxaa loo imaan doonaa Muuse, wuxuuna dhihi doonaa: Uma qalmo taas, laakiin taga Ciise - nabadgelyo korkiisa ha ahaatee - maxaa yeelay isagu waa Ruuxda Allah iyo Kalimaddiisa. Markaas waxaa loo imaan doonaa Ciise, wuxuuna dhihi doonaa: Uma qalmo taas, laakiin taga Muxammad ﷺ. Markaas aniga ayaa la ii imaan doonaa, waxaanan dhihi doonaa: Anigu waan u qalmaa taas. Waan bixi doonaa, Rabbigayna idan baan weydiisan doonaa, waa la ii oggolaan doonaa. Markaas hortiisaan istaagi doonaa, waxaanan ku ammaani doonaa ammaanno aan hadda awoodin, balse Allah ayaa ilaamin doona. Kadib sujuud baan u dhici doonaa, waxaana la igu dhihi doonaa: 'Muxammadow, madaxaaga kor u qaad, hadalna waa lagaa maqli doonaa, weydiina waa lagu siin doonaa, shafeecina waa lagaa aqbali doonaa.' Waxaan dhihi doonaa: 'Rabbigay, ummaddayda, ummaddayda.' Waxaa la igu dhihi doonaa: 'Tag, oo Naarta ka soo saar ruux kasta oo qalbigiisu leeyahay miisaanka xabbad sarreen ama shaciir ah oo iimaan ah.' Waan bixi doonaa oo sidaas baan samayn doonaa. Kadib Rabbigay baan ku noqon doonaa, waxaanan ku ammaani doonaa ammaanadaas, kadibna sujuud baan u dhici doonaa. Waxaa la igu dhihi doonaa: 'Muxammadow, madaxaaga kor u qaad, hadalna waa lagaa maqli doonaa, weydiina waa lagu siin doonaa, shafeecina waa lagaa aqbali doonaa.' Waxaan dhihi doonaa: 'Ummaddayda, ummaddayda.' Waxaa la igu dhihi doonaa: 'Tag, oo ka soo saar ruux kasta oo qalbigiisu leeyahay miisaanka xabbad khardal ah oo iimaan ah.' Waan bixi doonaa oo sidaas baan samayn doonaa. Kadib Rabbigay baan ku noqon doonaa, waxaanan ku ammaani doonaa ammaanadaas, kadibna sujuud baan u dhici doonaa. Waxaa la igu dhihi doonaa: 'Muxammadow, madaxaaga kor u qaad, hadalna waa lagaa maqli doonaa, weydiina waa lagu siin doonaa, shafeecina waa lagaa aqbali doonaa.' Waxaan dhihi doonaa: 'Rabbigay, ummaddayda, ummaddayda.' Waxaa la igu dhihi doonaa: 'Tag, oo Naarta ka soo saar ruux kasta oo qalbigiisu leeyahay wax ka yar, wax ka yar, wax ka yar miisaanka xabbad khardal ah oo iimaan ah.' Waan bixi doonaa oo sidaas baan samayn doonaa." Kani waa xadiiskii Anas ee uu nooga warramay. Markaan ka soo baxnay agtiisa, oo aan joognay dhabarka Jabbaan (xabaalaha), waxaan niri: Haddaan u leexanno Xasan oo aan salaanno, isagoo ku dhuumanaya guriga Abii Khaliifa. Wuxuu yiri: Waan u galnay, waanan salaannay, waxaanan niri: "Abuu Saciidow, waxaan ka nimid walaalkaa Abuu Xamsa, mana maqlin xadiis la mid ah kan uu nooga warramay ee Shafaacada." Wuxuu yiri: "Ii sheega." Waan u sheegnay xadiiskii. Wuxuu yiri: "Weli ma jiraan?" Waxaan niri: "Wax intaas dheeraad ah nama siin." Wuxuu yiri: "Wuxuu nooga warramay labaatan sano ka hor, xilligaas oo uu caafimaad iyo xoog buuxa haystay. Waxaa hubaal ah inuu ka tagay wax; garan maayo odaygu ma hilmaamay mise wuxuu ka cabsaday inuu idiinka warramo si aydaan isugu hallaynin (oo aad camalka u dayacdaan)." Waxaan ku niri: "Nooga warran." Wuu qoslay oo wuxuu yiri: "Bini'aadamka waxaa laga abuuray degdeg. Uma xusin tan illaa anigoo doonaya inaan idiinka warramo." (Kadib wuxuu raaciyey): "Markaas Rabbigay baan ku noqon doonaa markii afaraad, waxaanan ku ammaani doonaa ammaanadaas, kadibna sujuud baan u dhici doonaa. Waxaa la igu dhihi doonaa: 'Muxammadow, madaxaaga kor u qaad, hadalna waa lagaa maqli doonaa, weydiina waa lagu siin doonaa, shafeecina waa lagaa aqbali doonaa.' Waxaan dhihi doonaa: 'Rabbigay, ii idan ruuxii yiri: Laa ilaaha illallaah.' Wuxuu dhihi doonaa: 'Taasi adiga kuma habboona - ama wuxuu yiri: taasi adiga kuguma xirna - laakiin sharafkayga, weynaantayda, iyo awooddayda ayaan ku dhaartaye, waxaan hubaal ka soo saari doonaa Naarta ruux kasta oo yiri: Laa ilaaha illallaah.'" Wuxuu yiri: Waxaan marqaati ka ahay in Xasan uu nooga warramay inuu ka maqlay Anas bin Maalik, waxaanan u malaynayaa inuu yiri labaatan sano ka hor, xilligaas oo uu caafimaad buuxa haystay.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu u shafeeco qaadaa ummaddiisa, Allena mu’miniinta ayuu Naarta ka soo saaraa.

Erayada adag oo la sharxay
Shafeeco (shafaa‘o)

In Allah gargaar ama naxariis laga baryo; waxay wax taraysaa oo keliya haddii uu oggolaado oo aqbalo.

Sujuud

Waa foorarsiga cibaadada ee mu’minku Allah ugu sujuudo, fooddana dhulka saaro.

Iimaan le’eg iniin khardal ah

Waa tusaale tilmaamaya iimaan aad u yar, balse dhab ahaan jira.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay halkan ka fahmeen in shafeecadu Maalinta Qiyaame ku dhacdo oo keliya idanka Allah, iyo in Nabigu ﷺ si gaar ah ugu dadaalo ummaddiisa. Baaqa soo noqnoqda ee dadka Naarta looga saarayo wuxuu muujinayaa in xataa iimaan yar oo dhab ahi aanu la mid ahayn gaalnimo. Qaybtani sidoo kale ma barayso in shafeecada lagu tiirsanaado si dembiyada ama camalka wanaagsan loo fududaysto: Xasan wuxuu si cad u sheegay in Anas qayb ka qariyey isagoo ka baqaya in dhagaystayaashu ku tiirsanaadaan. Go’aanka ugu dambeeya iyo badbaadaduba Allah bay u sugnaadeen.

Casharrada maanta
  1. Allah ka bari iimaan sugan, kuna adkayso xataa camallada yaryar ee wanaagsan.
  2. Ku kalsoonow naxariista Allah, laakiin rajada shafeecada marmarsiiyo uga dhigan ha u noqon inaad dembiyada sii waddo.
  3. Shafeecada si xushmad leh wax uga baro, kuna lammaani aqoontaas iimaan daacad ah iyo camal wanaagsan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.