Kitaabka Iimaanka · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 480

Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Iimaanka
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Huraira

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاتَّفَقَا فِي سِيَاقِ الْحَدِيثِ إِلاَّ مَا يَزِيدُ أَحَدُهُمَا مِنَ الْحَرْفِ بَعْدَ الْحَرْفِ - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً فَقَالَ ‏ "‏ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَهَلْ تَدْرُونَ بِمَ ذَاكَ يَجْمَعُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَيُسْمِعُهُمُ الدَّاعِي وَيَنْفُذُهُمُ الْبَصَرُ وَتَدْنُو الشَّمْسُ فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنَ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لاَ يُطِيقُونَ وَمَا لاَ يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ أَلاَ تَرَوْنَ مَا أَنْتُمْ فِيهِ أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلاَ تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ ائْتُوا آدَمَ ‏.‏ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ نَهَانِي عَنِ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ ‏.‏ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى الأَرْضِ وَسَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُ بِهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِبْرَاهِيمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلاَ يَغْضَبُ بَعْدَهُ مِثْلَهُ ‏.‏ وَذَكَرَ كَذَبَاتِهِ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى ‏.‏ فَيَأْتُونَ مُوسَى صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالاَتِهِ وَبِتَكْلِيمِهِ عَلَى النَّاسِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ مُوسَى صلى الله عليه وسلم إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَلِمَةٌ مِنْهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ عِيسَى صلى الله عليه وسلم إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ - وَلَمْ يَذْكُرْ لَهُ ذَنْبًا - نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونِّي فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الأَنْبِيَاءِ وَغَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَىَّ وَيُلْهِمُنِي مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ لأَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ ‏.‏ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلِ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لاَ حِسَابَ عَلَيْهِ مِنَ الْبَابِ الأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنَ الأَبْوَابِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى ‏"‏ ‏.‏

Tarjumaad

Abuu Bakr ibn Abii Shaybah iyo Muxammad ibn Cabdillaahi ibn Numayr ayaa nooga warramay — labadooduna way isku waafaqeen qaabka xadiiska marka laga reebo xarfo yar oo midkood kordhiyey — waxay yidhaahdeen: Muxammad ibn Bishr ayaa nooga warramay, Abuu Xayyaan ayaa nooga warramay, Abuu Zurcah ayaa ka warramay, Abuu Hurayrahna wuxuu yidhi: Maalin baa Rasuulka Allah ﷺ hilib loo keenay, waxaana loo soo taagay gacanta hore (mudhaca) oo uu jeclaan jiray. Wuxuu ka goostay qaniinyo, dabadeedna wuxuu yidhi:

"Anigu waxaan ahay sayidka dadka maalinta Qiyaamaha. Ma garanaysaan sababta? Allah wuxuu maalinta Qiyaamaha isku meel ku soo ururinayaa kuwii hore iyo kuwii dambe ee aadanaha. Markaasaa codka dhawaaquhu gaadhayaa dhammaantood, aragguna wuxuu dhex galayaa dhammaantood, qorraxduna way soo dhowaanaysaa. Dadku waxay la kulmaan walbahaar, tiiraanyo iyo dhib aanay xamili karin oo aanay u adkaysan karin. Qaar baa qaar kale ku yidhaahda: Miyaad arkaysaan dhibka aad ku jirtaan? Miyaad arkaysaan musiibada idin heshay? Maxaad u raadsan weydeen cid idiin shafeeco qaadda Rabbigiin? Qaar baa qaar kale yidhaahda: U taga Aadam. Way u tagayaan Aadam oo waxay leeyihiin: Aadamow, adigu waxaad tahay aabbaha aadanaha. Allah wuxuu kugu abuuray Gacantiisa, wuxuuna kugu afuufay Ruuxdiisa, wuxuuna amray malaa'igta inay kuu sujuudaan. Noo shafeeco qaado Rabbigaa. Miyaad arkayn dhibka aan ku jirno? Miyaad arkayn waxa na haysta? Aadam wuxuu leeyahay: Rabbigay maanta wuxuu u cadhooday cadho aanu hore ugu cadhoon oo aanu dibna ugu cadhoon doonin. Wuxuu iga reebay geedka waanan caasiyey. Nafteyda, nafteyda! U taga cid kale, u taga Nuux. Way u tagayaan Nuux oo waxay leeyihiin: Nuuxow, adigu waxaad tahay rasuulkii ugu horreeyey ee dhulka loo soo diro, Allahna wuxuu kuu bixiyey 'Addoon Shugri badan'. Noo shafeeco qaado Rabbigaa. Miyaad arkayn dhibka aan ku jirno? Miyaad arkayn waxa na haysta? Wuxuu ku leeyahay: Rabbigay maanta wuxuu u cadhooday cadho aanu hore ugu cadhoon oo aanu dibna ugu cadhoon doonin. Waxaa jirtay duco aan qoomkayga ku habaaray. Nafteyda, nafteyda! U taga Ibraahiim ﷺ. Way u tagayaan Ibraahiim oo waxay leeyihiin: Adigu waxaad tahay Nabiga Allah iyo saaxiibkiisa (Khaliil) oo ah dadka dhulka jooga. Noo shafeeco qaado Rabbigaa. Miyaad arkayn dhibka aan ku jirno? Miyaad arkayn waxa na haysta? Ibraahiim wuxuu ku leeyahay: Rabbigay maanta wuxuu u cadhooday cadho aanu hore ugu cadhoon oo aanu dibna ugu cadhoon doonin. Wuxuu xusay beenihiisii (yar-yaraa). Nafteyda, nafteyda! U taga cid kale, u taga Muuse. Way u tagayaan Muuse ﷺ oo waxay leeyihiin: Muusow, adigu waxaad tahay Rasuulka Allah, Allahna wuxuu kugu fadilay risaaladiisa iyo hadalkiisa tooska ah. Noo shafeeco qaado Rabbigaa. Miyaad arkayn dhibka aan ku jirno? Miyaad arkayn waxa na haysta? Muuse ﷺ wuxuu ku leeyahay: Rabbigay maanta wuxuu u cadhooday cadho aanu hore ugu cadhoon oo aanu dibna ugu cadhoon doonin. Anigu waxaan dilay naf aan la igu amrin inaan dilo. Nafteyda, nafteyda! U taga Ciise ﷺ. Way u tagayaan Ciise oo waxay leeyihiin: Ciisow, adigu waxaad tahay Rasuulka Allah, dadkana waad la hadashay adoo carruur ah (sariirta dhexdeeda), waxaadna tahay Kalimaddiisa oo uu Maryam ku riday iyo Ruux xaggiisa ka timid. Noo shafeeco qaado Rabbigaa. Miyaad arkayn dhibka aan ku jirno? Miyaad arkayn waxa na haysta? Ciise ﷺ wuxuu ku leeyahay: Rabbigay maanta wuxuu u cadhooday cadho aanu hore ugu cadhoon oo aanu dibna ugu cadhoon doonin. Dambi muu xusin. Wuxuu yidhi: Nafteyda, nafteyda! U taga cid kale, u taga Muxammad ﷺ. Way ii imanayaan oo waxay leeyihiin: Muxammadow, adigu waxaad tahay Rasuulka Allah iyo khaatamka Anbiyada, Allahna wuu kuu dhaafay dembigaagii hore iyo kii dambeba. Noo shafeeco qaado Rabbigaa. Miyaad arkayn dhibka aan ku jirno? Miyaad arkayn waxa na haysta? Waan baxayaa oo waxaan imanayaa hoosta Carshiga, waxaanan u sujuudayaa Rabbigay. Dabadeed Allah wuu ii furayaa wuxuuna igu dhiirrigelinayaa ammaantiisa iyo sifeyntiisa wanaagsan wax aanu u furin cid iga horraysay. Markaasaa la leeyahay: Muxammadow, madaxaaga kor u qaad, weydiiso waana lagu siinayaa, shafeeco qaado waana lagaa aqbalayaaye. Madaxaygaan kor u qaadayaa oo waxaan leeyahay: Rabbiyow, ummaddayda, ummaddayda! Waxaa la leeyahay: Muxammadow, Jannada ka geli ummaddaada kuwa aan xisaab lahayn albaabka midig ee albaabbada Jannada, iyaguna dadka kale way kala qaybsanayaan albaabbada inteeda kale. Waxaan ku dhaartay kan nafta Muxammad gacantiisa ku jirta, masaafada u dhaxaysa labada daad ee albaabka Jannadu waa sida masaafada u dhaxaysa Makka iyo Hajar, ama sida masaafada u dhaxaysa Makka iyo Busra.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabiyadu waxay aadanaha u tilmaamayaan Maxamed ﷺ si uu u sameeyo shafeecada weyn.

Erayada adag oo la sharxay
shafeeco

Codsi Allah loogu weydiiyo dadka kale, kaas oo la aqbalo oo keliya idankiisa iyo raalli ahaanshihiisa.

Carshiga

Carshigu waa makhluuq ka mid ah makhluuqaadka Allah; qoraalku wuxuu sheegayaa in Nebigu ﷺ halkaas ugu sujuudo cibaado.

xisaab la'aan

Dad ka tirsan ummadda oo Allah Jannada geliyo iyaga oo aan la xisaabin.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadii hore waxay sharxeen in shafeecada weyn Maalinta Qiyaame loo gaar yeelay Maxamed ﷺ: wuxuu Allah ka baryayaa inuu bilaabo xukunka dadka la soo ururiyey. Shafeecadu gebi ahaanba waxay ku xidhan tahay idanka iyo karaamada Allah; qofna xaq u gaar ah kuma yeelanayo Allah hortiisa. Tixraacyada isdaba jooga ah ee nebiyada waxay muujinayaan is-hoosaysiintooda iyo sida ay Allah uga hayaan cabsi iyo qadarin. Gefafka lagu xusay looma simayo gaalnimo ama dambiyada waaweyn ee dadka kale; culimadu waxay uga hadlaan sababaha ay maalintaas uga gaabsanayaan shafeecada. Afarta madhhab ee Sunniga ahi waxay aqbalaan shafeecada, iyaga oo ku xaddidaya waxa waafaqsan Qur'aanka iyo werinnada saxiixa ah.

Casharrada maanta
  1. U diyaar garow Maalinta Qiyaame adigoo Allah caabudaya oo masuuliyad iska saaraya falalkaaga.
  2. Allah ka bari shafeecada Maxamed ﷺ, raacna hanuunkiisa, waayo shafeecadu waxay ku dhacdaa oo keliya idanka Allah.
  3. Ku dadaal is-hoosaysiinta: xataa nebiyadu waxay muujiyaan inay Allah ku tiirsan yihiin oo cibaado ugu noqdaan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.