Kitaabka Fadaa'ilka · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 6121

Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Fadaa'ilka
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Anas ibn Malik

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ، وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ حِينَ زَاغَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى لَهُمْ صَلاَةَ الظُّهْرِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَذَكَرَ السَّاعَةَ وَذَكَرَ أَنَّ قَبْلَهَا أُمُورًا عِظَامًا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَسْأَلَنِي عَنْ شَىْءٍ فَلْيَسْأَلْنِي عَنْهُ فَوَاللَّهِ لاَ تَسْأَلُونَنِي عَنْ شَىْءٍ إِلاَّ أَخْبَرْتُكُمْ بِهِ مَا دُمْتُ فِي مَقَامِي هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَأَكْثَرَ النَّاسُ الْبُكَاءَ حِينَ سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَكْثَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقُولَ ‏"‏ سَلُونِي ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ فَقَالَ مَنْ أَبِي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ أَبُوكَ حُذَافَةُ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَكْثَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَنْ يَقُولَ ‏"‏ سَلُونِي ‏"‏ ‏.‏ بَرَكَ عُمَرُ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً - قَالَ - فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ عُمَرُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوْلَى وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَقَدْ عُرِضَتْ عَلَىَّ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ آنِفًا فِي عُرْضِ هَذَا الْحَائِطِ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ قَالَتْ أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُذَافَةَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُذَافَةَ مَا سَمِعْتُ بِابْنٍ قَطُّ أَعَقَّ مِنْكَ أَأَمِنْتَ أَنْ تَكُونَ أُمُّكَ قَدْ قَارَفَتْ بَعْضَ مَا تُقَارِفُ نِسَاءُ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ فَتَفْضَحَهَا عَلَى أَعْيُنِ النَّاسِ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ وَاللَّهِ لَوْ أَلْحَقَنِي بِعَبْدٍ أَسْوَدَ لَلَحِقْتُهُ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa ii sheegay Xarmala bin Yaxya bin Cabdullaahi bin Xarmala bin Cimraan Al-Tujiibi: Waxaa noo warramay Ibnu Wahb, waxaana ii sheegay Yuunus, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, oo yiri: Waxaa ii sheegay Anas bin Maalik in Rasuulka Allah ﷺ uu soo baxay markii qorraxdu dhaaftay bartamaha (duhurkii), uuna dadka tukiyey salaadda Duhur. Markii uu salaameeyey, wuxuu fuulay minbarka wuxuuna xusay Saacadda (Qiyaamaha), isagoo sheegay inay ka horreeyaan arrimo waaweyn. Kadibna wuxuu yiri:

"Qofkii doonaya inuu wax i weydiiyo, ha i weydiiyo. Wallaahi, waxba ima weydiin doontaan anigoo taagan meeshaydan aan joogo illaa aan idinka wargeliyo." Anas bin Maalik wuxuu yiri: Dadku aad bay u ooyeen markay taas ka maqleen Rasuulka Allah ﷺ, Rasuulkuna ﷺ wuxuu ku celceliyey: "I weydiiya." Markaasaa Cabdullaahi bin Xudhaafa istaagay oo yiri: "Aabbahay waa kuma, Rasuulka Allow?" Wuxuu yiri: "Aabbahaa waa Xudhaafa." Markii Rasuulka Allah ﷺ uu ku celceliyey "I weydiiya", Cumar baa jilba dhigtay oo yiri: "Waxaan raalli ku nahay Allah inuu Rabbigeenna yahay, Islaamkana diinteenna, Maxamedna Rasuulkeenna." Rasuulka Allah ﷺ wuu aamusay markii Cumar sidaas yiri. Kadibna Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Saacaddu way dhowdahay! Waxaan ku dhaartay Kan nafta Maxamed gacantiisa ku jirta, Jannada iyo Naarta ayaa hadda horteyda lagu soo bandhigay darbigaan dhiniciisa, mana arag maanta oo kale xagga khayrka iyo sharka." Ibnu Shihaab wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Cubaydullaahi bin Cabdullaahi bin Cutbah in hooyada Cabdullaahi bin Xudhaafa ay wiilkeeda ku tiri: "Waligay ma maqlin wiil adiga kaa caasi ah. Ma waxaad isku hallaysay in hooyadaa aysan samayn waxay samayn jireen dumarkii Jaahiliyada, oo aad ceebayso iyadoo dadku arkayaan?" Cabdullaahi bin Xudhaafa wuxuu yiri: "Wallaahi, haddii laygu daro addoon madow, waan qaadan lahaa."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu ku boorriyey dadka inay su’aalo weydiiyaan, halka Cumar uu bulshada ku hoggaamiyey qanaaco iyo raalli ahaansho.

Asalka iyo sababta

Salaaddii duhur ka dib, Nabigu ﷺ wuxuu minbarka kaga hadlay Saacadda iyo dhacdooyinka waaweyn ee ka horreeya. Wuxuu dadkii joogay ku martiqaaday inay su’aalo weydiiyaan; markaas ayuu Cumar muujiyey inuu ku qanacsan yahay Allah, Islaamka iyo Rasuulka ﷺ.

Erayada adag oo la sharxay
Saacadda

Maalinta Qiyaamaha iyo dhammaadka nolosha adduunka.

Minbar

Meel masaajidka dhexdiisa ka sarraysa oo Nabigu ﷺ dadka kala hadli jiray.

Xilligii jaahiliyadda

Xilligii Islaamka ka horreeyey, marka dad badan ay ku noolaayeen hanuunkii waxyiga la’aantiis.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay tilmaamaan in martiqaadka su’aalaha ee xaaladdan gaarka ahi aanu fasax u ahayn in la weydiiyo su’aalo dhaawac leh ama aan faa’iido lahayn. Su’aashii Cabdullaahi ibn Xudaafa waxay muujinaysaa in Nabigu ﷺ jawaabay, halka jawaabta Cumar ay muujinayso sida iimaanka iyo qanaacadu bulshada u dejin karaan. Qoraalkani sidoo kale wuxuu adkaynayaa muhiimadda akhlaaqda wanaagsan iyo inaan dadka ceebahooda la bannaanka keenin.

Casharrada maanta
  1. Su’aalo u weydii si aad aqoon iyo hanuun u raadiso, kana fogow su’aalaha dadka si aan sabab lahayn u dhaawici kara ama u ceebayn kara.
  2. Marka jahawareer yimaaddo, ku dhawaaq erayo muujinaya iimaan iyo tawakkul, kana caawi dadka inay degganaansho ku soo noqdaan.
  3. Ka fiirso Aakhiro, xusuustaana u adeegso inay hagaajiso doorashooyinkaaga iyo sida aad dadka ula dhaqanto.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.