Sahih Muslim, xadiiska 6395
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اهْجُوا قُرَيْشًا فَإِنَّهُ أَشَدُّ عَلَيْهَا مِنْ رَشْقٍ بِالنَّبْلِ " . فَأَرْسَلَ إِلَى ابْنِ رَوَاحَةَ فَقَالَ " اهْجُهُمْ " . فَهَجَاهُمْ فَلَمْ يُرْضِ فَأَرْسَلَ إِلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ حَسَّانُ قَدْ آنَ لَكُمْ أَنْ تُرْسِلُوا إِلَى هَذَا الأَسَدِ الضَّارِبِ بِذَنَبِهِ ثُمَّ أَدْلَعَ لِسَانَهُ فَجَعَلَ يُحَرِّكُهُ فَقَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لأَفْرِيَنَّهُمْ بِلِسَانِي فَرْىَ الأَدِيمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَعْجَلْ فَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ أَعْلَمُ قُرَيْشٍ بِأَنْسَابِهَا - وَإِنَّ لِي فِيهِمْ نَسَبًا - حَتَّى يُلَخِّصَ لَكَ نَسَبِي " . فَأَتَاهُ حَسَّانُ ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ لَخَّصَ لِي نَسَبَكَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لأَسُلَّنَّكَ مِنْهُمْ كَمَا تُسَلُّ الشَّعَرَةُ مِنَ الْعَجِينِ . قَالَتْ عَائِشَةُ فَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ لِحَسَّانَ " إِنَّ رُوحَ الْقُدُسِ لاَ يَزَالُ يُؤَيِّدُكَ مَا نَافَحْتَ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ " . وَقَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " هَجَاهُمْ حَسَّانُ فَشَفَى وَاشْتَفَى " . قَالَ حَسَّانُ هَجَوْتَ مُحَمَّدًا فَأَجَبْتُ عَنْهُ وَعِنْدَ اللَّهِ فِي ذَاكَ الْجَزَاءُ هَجَوْتَ مُحَمَّدًا بَرًّا تَقِيًّا رَسُولَ اللَّهِ شِيمَتُهُ الْوَفَاءُ فَإِنَّ أَبِي وَوَالِدَهُ وَعِرْضِي لِعِرْضِ مُحَمَّدٍ مِنْكُمْ وِقَاءُ ثَكِلْتُ بُنَيَّتِي إِنْ لَمْ تَرَوْهَا تُثِيرُ النَّقْعَ مِنْ كَنَفَىْ كَدَاءِ يُبَارِينَ الأَعِنَّةَ مُصْعِدَاتٍ عَلَى أَكْتَافِهَا الأَسَلُ الظِّمَاءُ تَظَلُّ جِيَادُنَا مُتَمَطِّرَاتٍ تُلَطِّمُهُنَّ بِالْخُمُرِ النِّسَاءُ فَإِنْ أَعْرَضْتُمُو عَنَّا اعْتَمَرْنَا وَكَانَ الْفَتْحُ وَانْكَشَفَ الْغِطَاءُ وَإِلاَّ فَاصْبِرُوا لِضِرَابِ يَوْمٍ يُعِزُّ اللَّهُ فِيهِ مَنْ يَشَاءُ وَقَالَ اللَّهُ قَدْ أَرْسَلْتُ عَبْدًا يَقُولُ الْحَقَّ لَيْسَ بِهِ خَفَاءُ وَقَالَ اللَّهُ قَدْ يَسَّرْتُ جُنْدًا هُمُ الأَنْصَارُ عُرْضَتُهَا اللِّقَاءُ لَنَا فِي كُلِّ يَوْمٍ مِنْ مَعَدٍّ سِبَابٌ أَوْ قِتَالٌ أَوْ هِجَاءُ فَمَنْ يَهْجُو رَسُولَ اللَّهِ مِنْكُمْ وَيَمْدَحُهُ وَيَنْصُرُهُ سَوَاءُ وَجِبْرِيلٌ رَسُولُ اللَّهِ فِينَا وَرُوحُ الْقُدْسِ لَيْسَ لَهُ كِفَاءُ
Waxaa nooga warramay Cabdul-Malik bin Shucayb bin Al-Layth, waxaa ii warramay aabbahay, oo ka weriyey awowgiis, waxaa ii warramay Khaalid bin Yaziid, waxaa ii warramay Saciid bin Abii Hilaal, oo ka weriyey Camaarah bin Ghaziyyah, oo ka weriyey Muxammad bin Ibraahiim, oo ka weriyey Abuu Salamah bin Cabdir-Raxmaan, oo ka weriyey Caa’ishah, in Rasuulka Allah ﷺ uu yiri:
"Ku majaajilooda Qureysh, waayo taasi way ka sii xanuun badan tahay marka loo eego ganashada fallaaraha." Markaas wuxuu u diray Ibnu Rawaaxah wuxuuna ku yiri: "Ku majaajilooda." Wuu ku majaajilooday laakiin ma uusan ka helin. Kadib wuxuu u diray Kacab bin Maalik, dabadeedna wuxuu u diray Xasaan bin Thaabit. Markii uu soo galay, Xasaan wuxuu yiri: "Hadda baad ii soo dirteen libaaxan dabadiisa wax ku dhufta." Kadib carrabkiisuu soo bixiyey oo dhaqdhaqaajiyey, wuxuuna yiri: "Wallaahiga xaqa kugu soo diray, carrabkaygaan ku jeexjeexi doonaa sida haragga loo jeexo." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Ha degdegin, maxaa yeelay Abuu Bakar ayaa ugu aqoon badan nasabyada Qureysh—annigana nasab baan ku leeyahay dhexdooda—si uu kuugu kala saaro nasabkayga." Xasaan baa u tagay Abuu Bakar, kadibna wuu soo noqday wuxuuna yiri: "Rasuulkii Allow, wuu ii kala saaray nasabkaaga. Wallaahiga xaqa kugu soo diray, waan kaa dhex saari doonaa iyaga sida timaha cajiinka looga dhex saaro." Caa’ishah waxay tiri: Waxaan maqlay Rasuulka Allah ﷺ oo Xasaan ku leh: "Ruuxul-Qudus wuu ku taageeri doonaa intaad difaacayso Allah iyo Rasuulkiisa." Waxayna tiri: Waxaan maqlay Rasuulka Allah ﷺ oo leh: "Xasaan wuu ku majaajilooday, wuuna bogsiyey [Muslimiinta] wuuna daaweeyey [quluubta mu’miniinta]." Xasaan wuxuu yiri: "Waxaad ku majaajilootay Muxammad, anniguna waan ka jawaabay, ajarkuna Allah agtiisuu yaallaa. Waxaad ku majaajilootay Muxammad oo ah nin wanaagsan, Alle-ka-cabsi badan, Rasuulka Allah, oo dabeecaddiisu tahay daacadnimo. Aabbahay, aabbihiis, iyo sharafteyduba waa gaashaan sharafta Muxammad ka ilaaliya idinka. Gabadhaydu ha dayowdo haddii aydaan arkin iyadoo boor ka kicinaysa labada dhinac ee Kada’, Xadhkaha jiiday, kor u socota; Garbahooda waxaa saaran waran ooman [dhiigga cadowga]; Faraskayagu way dhididsan yihiin—haweenku maro bay ku tirtiraan. Haddii aydaan naga hor istaagin, Cumro waan gudan lahayn, Guushuna way timid, mugdigina wuu iftiimay. Haddii kale, u sabra dagaalka maalintaas oo Allah uu sharfi doono cidduu doono. Allah wuxuu yiri: Waxaan diray addoon run sheegaya oo aan qarsoonayn; Allah wuxuu yiri: Waxaan diyaariyey ciidan—waa Ansaarta oo ujeeddadoodu tahay dagaal, Maalin kasta waxaa Macadd ka yimaada caay, ama dagaal, ama majaajilo; Qofkii Rasuulka ku majaajilooda idinka mid ah, ama ammaana oo u gargaaraa waa isku mid, Jibriil oo ah Rasuulka Allah waa nala joogaa, iyo Ruuxul-Qudus oo aan lahayn cid la mid ah."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Hassan wuxuu gabay ku difaacay Nebiga ﷺ, wuxuuna arrintaas ku helay taageero rabbaani ah.
Qoraalku wuxuu sheegayaa in dadkii Quraysh ee ka soo horjeeday ay Nebiga ﷺ ku jeesjeeseen. Wuxuu Hassan ibn Thaabit ka codsaday inuu gabay ugu jawaabo, wuxuuna Abu Bakr u diray inuu marka hore faahfaahiyo abtirsiinta.
Ruuxa Quduuska ah; macnaha halkan laga wado waa malaa’ig Jibriil.
Taageerayaashii reer Madiina ee u hiiliyey Nebiga ﷺ iyo Muslimiinta.
Magac meel u dhow Makka ah oo lagu xusay gabayga Hassan.
Culimadu waxay tan ka fahmeen in gabaygu bannaan noqon karo marka uu runta difaacayo oo uu dulmiga beeninayo. Ammaanta Hassan waxay la xiriirtaa dadaalkii uu ugu adeegayey Allaah iyo Rasuulkiisa ﷺ; mana aha oggolaansho guud oo been, cay ama aflagaaddo xaq-darro ah. Amarka ahaa in Abu Bakr loo diro si uu abtirsiinta u faahfaahiyo wuxuu muujinayaa in difaacu ahaado mid taxaddar leh oo xaqiiqo ku dhisan.
- Adeegso hadalka, fanka iyo xirfadaha kale si aad dulmiga ugu diiddo run iyo karaamo.
- Xaqiiqooyinka hubi ka hor intaadan qof difaacin, adigoo sidoo kale ilaalinaya sharafta dadka kale.
- Dhaliishu marmarsiiyo ha kaaga noqon been, sumcad-dil ama aflagaaddo aan la xakamayn.
Werintan isla mawduuca ah waxay ka warramaysaa gabaygii Hassan ee uu Nebiga ﷺ ku difaacayay.
Sahih Muslim · #6394 (Sahih)Waxay dhammaystiraysaa werinnada ka hadlaya Hassan iyo adeegsiga gabayga marka laga jawaabayo jeesjeeska dadka ka soo horjeeda.
Sahih al-Bukhari · #3531 (Sahih)Saxiix al-Bukhaari sidoo kale wuxuu xusay difaaca Hassan ee Nebiga ﷺ, sidaas darteedna waa werin arrintan la xiriirta.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.