Sahih Muslim, xadiiska 6401
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ - وَاللَّفْظُ لِعَمْرٍو - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ، عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَافِعٍ، - وَهُوَ كَاتِبُ عَلِيٍّ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا، رضى الله عنه وَهُوَ يَقُولُ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ فَقَالَ " ائْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ فَإِنَّ بِهَا ظَعِينَةً مَعَهَا كِتَابٌ فَخُذُوهُ مِنْهَا " . فَانْطَلَقْنَا تَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا فَإِذَا نَحْنُ بِالْمَرْأَةِ فَقُلْنَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ . فَقَالَتْ مَا مَعِي كِتَابٌ . فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَتُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ . فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا فَأَتَيْنَا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا فِيهِ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى نَاسٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا حَاطِبُ مَا هَذَا " . قَالَ لاَ تَعْجَلْ عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مُلْصَقًا فِي قُرَيْشٍ - قَالَ سُفْيَانُ كَانَ حَلِيفًا لَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهَا - وَكَانَ مِمَّنْ كَانَ مَعَكَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ لَهُمْ قَرَابَاتٌ يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي ذَلِكَ مِنَ النَّسَبِ فِيهِمْ أَنْ أَتَّخِذَ فِيهِمْ يَدًا يَحْمُونَ بِهَا قَرَابَتِي وَلَمْ أَفْعَلْهُ كُفْرًا وَلاَ ارْتِدَادًا عَنْ دِينِي وَلاَ رِضًا بِالْكُفْرِ بَعْدَ الإِسْلاَمِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " صَدَقَ " . فَقَالَ عُمَرُ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ . فَقَالَ " إِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ " . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ} وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ أَبِي بَكْرٍ وَزُهَيْرٍ ذِكْرُ الآيَةِ وَجَعَلَهَا إِسْحَاقُ فِي رِوَايَتِهِ مِنْ تِلاَوَةِ سُفْيَانَ .
Waxaa nooga warramay Abu Bakr bin Abi Shaybah, iyo Camr an-Naaqid, iyo Suhayr bin Xarb, iyo Isxaaq bin Ibraahiim, iyo Ibnu Abi Cumara — ereyaduna waa kuwa Camr — Isxaaq wuxuu yiri:
"Waa naloo warramay," halka kuwa kalena ay yiraahdeen: "Waxaa nooga warramay Sufyaan bin Cuyaynah, oo ka weriyey Camr, oo ka weriyey Al-Xasan bin Muxammad: Waxaa ii warramay Cubaydullaah bin Abi Raafic — oo ahaa qoraalkii Cali — wuxuu yiri: Waxaan maqlay Cali (Alla ha ka raalli noqdee) oo leh: 'Rasuulka Allaah ﷺ ayaa aniga, Subayr, iyo Miqdaad diray, wuxuuna yiri: "Taga Rowdat Khaakh, waxaadna halkaas ku arki doontaan haweeney safar ah oo wadata warqad; ka qaada." Markaas ayaan fardaha la cararnay, markii aan gaarnay haweeneydiina waxaan ku niri: "Soo saar warqadda!" Waxay tiri: "Warqad ma haysto." Waxaan ku niri: "Soo saar warqadda ama dharka ayaan kaa dhigi doonnaa!" Markaas ayay ka soo saartay timaheeda xiran. Waxaan u keenay Rasuulka Allaah ﷺ, waxaana ku qornaa in Xaatib bin Abi Balteca uu dad ka mid ah mushrikiinta Makka u sheegayo arrimo ku saabsan Rasuulka Allaah ﷺ. Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri: "Xaatibow, maxay tani tahay?" Wuxuu yiri: "Ha igu degdegin, Rasuulka Alloow. Anigu waxaan ahaa nin ku dhegan Qureysh" — Sufyaan wuxuu yiri: Wuxuu ahaa xulafooyinkooda mana ahayn qaraabadiisa — "Dadka Muhaajiriinta ah ee kula joogana waxay leeyihiin qaraabo iyaga difaacda. Aniguna maadaama aanan lahayn nasab iyaga igu xira, waxaan rabay inaan yeesho gacan aan ku difaaco ehelkayga. Mana aan samaynin arrintan gaalnimo ama diin ka bixid, mana aan raalli ka ahayn gaalnimo Islaamnimada kadib." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Run buu sheegay." Cumar baa yiri: "Rasuulka Alloow, ii ogolow inaan qoorta ka gooyo munaafaqan!" Laakiin wuxuu yiri: "Wuxuu ka qaybgalay Badar, maxaadse og tahay? Waxaa laga yaabaa in Allaah uu eegay dadkii Badar oo ku yiri: 'Sameeya waxaad doontaan, waan idin dhaafaye.'" Allaah (Cazza wa Jalla) wuxuu soo dejiyey: {Kuwa xaqa rumeeyow, ha ka dhiganina cadowgayga iyo cadowgiinna awliyo}. Aayaddan laguma xusin xadiiska Abu Bakr iyo Suhayr, laakiin Isxaaq ayaa riwaayadiisa ku daray in Sufyaan uu aayaddan akhriyey.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Xaatib wuxuu u dhaqmay isagoo u danaynaya qoyskiisa, ee ma ahayn gaalnimo darteed.
Xaatib ibn Abii Balta’ah wuxuu, xilligii loo diyaar garoobayay furashadii Maka, warqad u diray qaar ka mid ah mushrikiinta Maka, isagoo ku wargeliyay qorshayaasha Nebiga ﷺ. Wuxuu sharxay inuu sidaas u sameeyay si uu u sugo badbaadada qoyskiisa, ee aanu uga tagin diintiisa. Nebiga ﷺ wuu aqbalay sharraxaaddiisa, wuxuuna xusay ka qaybgalka Xaatib ee dagaalkii Badar.
Qof heshiis ama isbahaysi qabiil kula xiriirsan, isaga oo aan qabiilkaas ka tirsanayn.
Saxaabadii ka qaybgalay dagaalkii Badar, oo ahaa dagaal muhiim ah oo ka mid ah dhacdooyinkii hore ee taariikhda Islaamka.
Qof bannaanka ka muujiya iimaan, balse gudaha ka diida. Cumar eraygan wuxuu adeegsaday isagoo ka jawaabaya aragtidiisii ugu horraysay; Nebiga ﷺ se wuxuu xaqiijiyay sheegashada Xaatib ee iimaanka.
Culimo ay ka mid yihiin an-Nawawi waxay sharxeen in falka Xaatib uu ahaa mid culus, balse aan hadalkiisa iyo qirashadiisa iimaanka gaalnimo loogu xukumi karin caddayn la’aan. Nebiga ﷺ wuxuu baaray ujeeddadiisa, wuuna aqbalay sharraxaaddiisa. Werintani sidoo kale waxay adkaynaysaa fadliga gaarka ah ee dadkii Badar; hadalka ku saabsan dembidhaafku ma aha fasax guud oo dembiyo lagu galo. Fuqahadu waxay arrintan ka soo qaataan in la dagaallanka khiyaanada iyo qiimaynta iimaanka qofku u baahan yihiin taxaddar iyo awood sharci ah.
- Weydii qofka ujeeddadiisa iyo duruufihiisa ka hor intaadan eedayn culus u jeedin.
- Ilaali xogta sirta ah, hana la wadaagin dhinacyo waxyeello u geysan kara bulshada.
- Qofka kula xisaabtan fal khaldan, balse sidoo kale aqoonso toobadda, sharraxaadda daacadda ah iyo camalka wanaagsan ee la xaqiijiyay.
Werintan la xiriirta ee Muslim waxay sidoo kale iftiiminaysaa warqaddii Xaatib iyo jawaabtii Nebiga ﷺ, waxayna caawinaysaa in dhacdada si wadajir ah loo fahmo.
Sahih al-Bukhari · #3796 (Sahih)Werintani waxay sharraxaysaa geesinimada iyo dadaalkii gaarka ahaa ee saxaabadu muujiyeen dagaalkii Badar, dhacdadii uu Nebiga ﷺ ku xusay fadliga Xaatib.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.