Sahih Muslim, xadiiska 6410
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ الأَشْعَرِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ الْهَمْدَانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنِي بُرَيْدٌ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ بَلَغَنَا مَخْرَجُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ بِالْيَمَنِ فَخَرَجْنَا مُهَاجِرِينَ إِلَيْهِ أَنَا وَأَخَوَانِ لِي أَنَا أَصْغَرُهُمَا أَحَدُهُمَا أَبُو بُرْدَةَ وَالآخَرُ أَبُو رُهْمٍ - إِمَّا قَالَ بِضْعًا وَإِمَّا قَالَ ثَلاَثَةً وَخَمْسِينَ أَوِ اثْنَيْنِ وَخَمْسِينَ رَجُلاً مِنْ قَوْمِي - قَالَ فَرَكِبْنَا سَفِينَةً فَأَلْقَتْنَا سَفِينَتُنَا إِلَى النَّجَاشِيِّ بِالْحَبَشَةِ فَوَافَقْنَا جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأَصْحَابَهُ عِنْدَهُ فَقَالَ جَعْفَرٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنَا هَا هُنَا وَأَمَرَنَا بِالإِقَامَةِ فَأَقِيمُوا مَعَنَا . فَأَقَمْنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا جَمِيعًا - قَالَ - فَوَافَقْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ افْتَتَحَ خَيْبَرَ فَأَسْهَمَ لَنَا - أَوْ قَالَ أَعْطَانَا مِنْهَا - وَمَا قَسَمَ لأَحَدٍ غَابَ عَنْ فَتْحِ خَيْبَرَ مِنْهَا شَيْئًا إِلاَّ لِمَنْ شَهِدَ مَعَهُ إِلاَّ لأَصْحَابِ سَفِينَتِنَا مَعَ جَعْفَرٍ وَأَصْحَابِهِ قَسَمَ لَهُمْ مَعَهُمْ - قَالَ - فَكَانَ نَاسٌ مِنَ النَّاسِ يَقُولُونَ لَنَا - يَعْنِي لأَهْلِ السَّفِينَةِ - نَحْنُ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ . قَالَ فَدَخَلَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ - وَهِيَ مِمَّنْ قَدِمَ مَعَنَا - عَلَى حَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زَائِرَةً وَقَدْ كَانَتْ هَاجَرَتْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فِيمَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِ فَدَخَلَ عُمَرُ عَلَى حَفْصَةَ وَأَسْمَاءُ عِنْدَهَا فَقَالَ عُمَرُ حِينَ رَأَى أَسْمَاءَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ . قَالَ عُمَرُ الْحَبَشِيَّةُ هَذِهِ الْبَحْرِيَّةُ هَذِهِ فَقَالَتْ أَسْمَاءُ نَعَمْ . فَقَالَ عُمَرُ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ فَنَحْنُ أَحَقُّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْكُمْ . فَغَضِبَتْ وَقَالَتْ كَلِمَةً كَذَبْتَ يَا عُمَرُ كَلاَّ وَاللَّهِ كُنْتُمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُطْعِمُ جَائِعَكُمْ وَيَعِظُ جَاهِلَكُمْ وَكُنَّا فِي دَارِ أَوْ فِي أَرْضِ الْبُعَدَاءِ الْبُغَضَاءِ فِي الْحَبَشَةِ وَذَلِكَ فِي اللَّهِ وَفِي رَسُولِهِ وَايْمُ اللَّهِ لاَ أَطْعَمُ طَعَامًا وَلاَ أَشْرَبُ شَرَابًا حَتَّى أَذْكُرَ مَا قُلْتَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ كُنَّا نُؤْذَى وَنُخَافُ وَسَأَذْكُرُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَسْأَلُهُ وَوَاللَّهِ لاَ أَكْذِبُ وَلاَ أَزِيغُ وَلاَ أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ . قَالَ فَلَمَّا جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّ عُمَرَ قَالَ كَذَا وَكَذَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ بِأَحَقَّ بِي مِنْكُمْ وَلَهُ وَلأَصْحَابِهِ هِجْرَةٌ وَاحِدَةٌ وَلَكُمْ أَنْتُمْ أَهْلَ السَّفِينَةِ هِجْرَتَانِ " . قَالَتْ فَلَقَدْ رَأَيْتُ أَبَا مُوسَى وَأَصْحَابَ السَّفِينَةِ يَأْتُونِي أَرْسَالاً يَسْأَلُونِي عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ مَا مِنَ الدُّنْيَا شَىْءٌ هُمْ بِهِ أَفْرَحُ وَلاَ أَعْظَمُ فِي أَنْفُسِهِمْ مِمَّا قَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو بُرْدَةَ فَقَالَتْ أَسْمَاءُ فَلَقَدْ رَأَيْتُ أَبَا مُوسَى وَإِنَّهُ لَيَسْتَعِيدُ هَذَا الْحَدِيثَ مِنِّي .
Waxaa nooga sheekeeyay Cabdullaahi bin Barraad al-Ashcari iyo Muxammad bin al-Calaa' al-Hamdaani, waxayna yiraahdeen: Waxaa nooga sheekeeyay Abuu Usaamah; waxaa ii sheekeeyay Burayd, oo ka weriyay Abuu Burdah, oo ka weriyay Abuu Muusaa, kaasoo yiri: Waxaan maqalnay bixitaankii Rasuulka Allah ﷺ annagoo ku sugan Yaman, markaas ayaan u soo baxnay annagoo muhaajiriin ah oo xaggiisa u socda. Waxaa ila socday laba walaalahay ah, aniguna waxaan ahaa kan ugu yar; midkood wuxuu ahaa Abuu Burdah, kan kalena wuxuu ahaa Abuu Ruhm. Waxaa sidoo kale nala socday dad qabiilkayga ah — wuxuu yiri waxay ahaayeen saddex iyo konton ama laba iyo konton nin. Markab baan raacnay, markabkeenuna wuxuu noo geeyay an-Najaashi xaggii Xabashida. Halkaas waxaan kula kulannay Jacfar bin Abii Daalib iyo asxaabtiisii. Jacfar wuxuu yiri: 'Rasuulka Allah ﷺ wuxuu noo soo diray halkan wuxuuna na amray inaan degno, idinkuna nala dega.' Waan la degnay ilaa aan wada nimid. Wuxuu yiri: Waxaan la kulanay Rasuulka Allah ﷺ xilligii la furtay Khaybar, wuxuuna noo qoondeeyay saami — ama wuxuu yiri 'wuu nasiiyay'. Ma uusan siinin wax saami ah cid kasta oo ka maqneyd furashada Khaybar marka laga reebo kuwii goobjoogga ahaa, laakiin wuxuu ka reebay dadkii markabka ee la socday Jacfar iyo asxaabtiisii; wuxuu siiyay saami iyaga la mid ah. Wuxuu yiri: Dad baa waxay nagu yiraahdeen — macnaha dadkii markabka — 'Waan idinka horreynay hijrada.' Wuxuu yiri: Asmaa' bint Cumays — oo nala timid — ayaa booqatay Xafso, xaaskii Nabiga ﷺ. Iyadu horay bay u haajirtay xaggii an-Najaashi iyadoo la socota muhaajiriinta. Cumar baa soo galay guriga Xafso iyadoo Asmaa' joogto. Markii Cumar arkay Asmaa', wuxuu yiri: 'Tani waa ayo?' Xafso waxay tiri: 'Waa Asmaa' bint Cumays.' Cumar wuxuu yiri: 'Ma tii Xabashida? Ma tii badda?' Asmaa' waxay tiri: 'Haa.' Cumar wuxuu yiri: 'Waan idinka horreynay hijrada, sidaas darteed annagaa Rasuulka Allah ﷺ xaq ugu leh idinka.' Way carootay oo waxay tiri: 'Been baad sheegtay, Cumaroow! Maya, Wallaahi! Idinku waxaad la jirteen Rasuulka Allah ﷺ oo cunto siin jiray kuwiinna gaajaysnaa, baraaruji jirayna kuwiinna jaahilka ahaa, annaguse waxaan joognay dhul fog oo Xabashi ah, dhexda cadowga iyo kuwa neceb, taasina waxay ahayd dartii Allah iyo Rasuulkiisa. Wallaahi, cunto cuni maayo mana cabbi doono ilaa aan Rasuulka Allah ﷺ u sheego waxaad tiri. Halkaas waa nalagu dhibi jiray waana nalagu cabsiin jiray, arrintaasna waan u sheegi doonaa Rasuulka Allah ﷺ waanan weydiin doonaa. Wallaahi, been sheegi maayo, ka leexan maayo xaqqa, waxna ku dari maayo.' Wuxuu yiri: Markii Nabigu ﷺ yimid, waxay tiri: 'Nabiga Allow, Cumar wuxuu yiri sidaas iyo sidaas.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Idinka xaq uguma laha aniga. Isaga iyo asxaabtiisu waxay leeyihiin hal hijro, idinkuse, dadkii markabka, waxaad leedihiin laba hijro.' Waxay tiri: Waxaan arkay Abuu Muusaa iyo dadkii markabka oo koox-koox iigu imaanaya si ay iiga wareystaan xadiiskan, maxaa yeelay adduunyada waxba kuma farxiyaan mana weyneeyaan nafahooda sida eraygan uu Rasuulka Allah ﷺ ugu yiri. Abuu Burdah wuxuu yiri: Asmaa' waxay tiri: Waxaan arkay Abuu Muusaa oo marar badan iga codsanaya inaan u celiyo xadiiskan.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Muhaajiriintii ku safartay markabka waxaa loo aqoonsaday hijradoodii labanlaabnayd.
Abuu Muusa iyo saaxiibbadiis waxay ka soo ambabaxeen Yemen, iyagoo Xabashida sii maray oo u tagay Jacfar ibn Abii Daalib; waxayna Nabiga ﷺ gaareen ka dib qabsashadii Khaybar. Wadahadalku wuxuu dhacay markii Cumar hijradooda barbar dhigay tii muhaajiriintii ka horreeyay.
In meel looga tago diinta iyo adeecidda Alle dartood.
Magaca loo yaqaanay boqorkii Xabashida, halkaas oo Muslimiintu magan-gelyo ka raadsadeen.
Abuu Muusa iyo saaxiibbadii markab ku aaday Xabashida.
Culimadu waxay ka fahmeen in fadliga camalku ku xiran yahay dadaalka iyo imtixaanka la socda. Muhaajiriintii Xabashida waxay Alle dartii ugu adkaysteen kala-fogaansho, khatar iyo hubanti la’aan; sidaas darteed Nabigu ﷺ wuxuu u aqoonsaday laba hijro. Hadalku wuxuu qirayaa fadligooda gaarka ah, mana inkirayo fadliga muhaajiriintii ka horreeyay. Waxa kale oo uu muujinayaa in khilaaf si caddaalad ah loogu gudbin karay Nabiga ﷺ, isaga oo dadka ay khusayso si caddaalad leh u kala xukumayay.
- Dadaalkaaga si fudud ha ula barbar dhigin kan dadka kale; qaddari duruufaha iyo naf-hurnimada aadan adigu soo marin.
- Haddii aad dareento in xaqa lagaa duudsiiyay, arrinta si caddaalad leh u soo bandhig oo xaqiiqooyinka ku dhegganow.
- Ku adkayso camalka wanaagsan marka iimaanka iyo damiirku kaa dalbaan dadaal ama naf-hurid.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.