Sahih Muslim, xadiiska 6572
Waxaa weriyey Abu Dharr al-Ghifari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abdullah ibn Abd ar‑Rahman ibn Bahram ad‑Darimiwuxuu u sheegay Muslimعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بَهْرَامَ الدَّارِمِيُّ
- 2Marwanمَرْوَانُ
- 3Sa'id ibn Abd al‑Azizسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ
- 4Rabi'a ibn Yazidرَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ
- 5Abu Idris al‑Khawlaniأَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ
- 6Abu Dharrأَبِي ذَرٍّ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بَهْرَامَ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ الدِّمَشْقِيَّ - حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيمَا رَوَى عَنِ اللَّهِ، تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَنَّهُ قَالَ " يَا عِبَادِي إِنِّي حَرَّمْتُ الظُّلْمَ عَلَى نَفْسِي وَجَعَلْتُهُ بَيْنَكُمْ مُحَرَّمًا فَلاَ تَظَالَمُوا يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ ضَالٌّ إِلاَّ مَنْ هَدَيْتُهُ فَاسْتَهْدُونِي أَهْدِكُمْ يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ جَائِعٌ إِلاَّ مَنْ أَطْعَمْتُهُ فَاسْتَطْعِمُونِي أُطْعِمْكُمْ يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ عَارٍ إِلاَّ مَنْ كَسَوْتُهُ فَاسْتَكْسُونِي أَكْسُكُمْ يَا عِبَادِي إِنَّكُمْ تُخْطِئُونَ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَأَنَا أَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا فَاسْتَغْفِرُونِي أَغْفِرْ لَكُمْ يَا عِبَادِي إِنَّكُمْ لَنْ تَبْلُغُوا ضَرِّي فَتَضُرُّونِي وَلَنْ تَبْلُغُوا نَفْعِي فَتَنْفَعُونِي يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ كَانُوا عَلَى أَتْقَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مِنْكُمْ مَا زَادَ ذَلِكَ فِي مُلْكِي شَيْئًا يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ كَانُوا عَلَى أَفْجَرِ قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِنْ مُلْكِي شَيْئًا يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ قَامُوا فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَسَأَلُونِي فَأَعْطَيْتُ كُلَّ إِنْسَانٍ مَسْأَلَتَهُ مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِمَّا عِنْدِي إِلاَّ كَمَا يَنْقُصُ الْمِخْيَطُ إِذَا أُدْخِلَ الْبَحْرَ يَا عِبَادِي إِنَّمَا هِيَ أَعْمَالُكُمْ أُحْصِيهَا لَكُمْ ثُمَّ أُوَفِّيكُمْ إِيَّاهَا فَمَنْ وَجَدَ خَيْرًا فَلْيَحْمَدِ اللَّهَ وَمَنْ وَجَدَ غَيْرَ ذَلِكَ فَلاَ يَلُومَنَّ إِلاَّ نَفْسَهُ " . قَالَ سَعِيدٌ كَانَ أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ جَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ .
Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Cabdir-Raxmaan bin Bahraam Ad-Daarimiy, waxaa nooga warramay Marwaan — ibn Muxammad Ad-Dimishqiy — waxaa nooga warramay Saciid bin Cabdul-Casiis, laga soo xigtay Rabii'ah bin Yaziid, laga soo xigtay Abuu Idriis Al-Khawlaaniy, laga soo xigtay Abuu Darr, laga soo xigtay Nabiga ﷺ, wuxuuna ka wariyey Allah, Tabaraka wa Tacaaalaa, inuu yiri:
"Addoomadaydaay, anigu waxaan xaaraan ka dhigay dulmiga nafteyda, waxaana idinka dhex dhigay mid xaaraan ah, ee ha is-dulminina. Addoomadaydaay, dhammaantiin waad baadiyeysan tihiin marka laga reebo kuwa aan hanuuniyey, ee iga dalba hanuunka waan idin hanuunin doonaaye. Addoomadaydaay, dhammaantiin waad gaajaysan tihiin marka laga reebo kuwa aan quudiyey, ee iga dalba cunnada waan idin quudin doonaaye. Addoomadaydaay, dhammaantiin waad qaawan tihiin marka laga reebo kuwa aan u labbisay, ee iga dalba dhar waan idin dhar-xirin doonaaye. Addoomadaydaay, habeen iyo maalinba waad dembiileysaan, aniguna dhammaan dembiyada waan dhaafaa, ee iga dalba dambi-dhaafka waan idiin dhaafi doonaaye. Addoomadaydaay, weligiin ma awoodi doontaan inaad ii geysataan dhib si aad ii dhibtaan, mana awoodi doontaan inaad ii geysataan faa'iido si aad ii faa'iideysaan. Addoomadaydaay, haddii kuwiinna ugu horreeya iyo kuwiinna ugu dambeeya, insigiinna iyo jinnigiinnuba ay noqon lahaayeen sida qalbiga ugu taqwada badan ee hal nin oo idinka mid ah, taasi waxba kuma kordhin lahayn boqortooyadayda. Addoomadaydaay, haddii kuwiinna ugu horreeya iyo kuwiinna ugu dambeeya, insigiinna iyo jinnigiinnuba ay noqon lahaayeen sida qalbiga ugu fujurka badan ee hal nin, taasi waxba kama dhimin lahayn boqortooyadayda. Addoomadaydaay, haddii kuwiinna ugu horreeya iyo kuwiinna ugu dambeeya, insigiinna iyo jinnigiinnuba ay hal meel istaagaan oo ay wax iga weydiistaan, dabadeedna aan siiyo qof walba wuxuu weydiistay, taasi waxba kama dhinteen waxa aan haysto, sidii cirbad badda lagu geliyo oo kale mooyaane. Addoomadaydaay, waa camalladiinna kuwa aan idiin tirinayo, kadibna aan si buuxda idiinku abaalmarinayo. Markaa, kii hela khayr, ha u mahadceliyo Allah, kii helana wax aan taas ahayn, yaanu cidna canaananin nafdiisa mooyaane." Saciid wuxuu yiri: Marka Abuu Idriis Al-Khawlaaniy uu xadiiskan wariyo, wuxuu ku fadhiisan jiray jilbaha.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Allah wuxuu reebay dulmiga, addoomadiisana wuxuu ugu yeeray inay weydiistaan hanuun iyo dambi-dhaaf.
Ku xadgudubka xuquuqda qof ama wax aan la siin meeshiisa ku habboon.
Xadiis uu Nebiga ﷺ ku soo gudbinayo hadal ka yimid Allah, balse aan aayad Qur'aan ahayn.
Lahaanshaha iyo awoodda buuxda ee Allah u leeyahay wax walba; adeecidda dadka waxba kuma kordhiso.
Culimadu, oo uu ka mid yahay Imaam an-Nawawi marka uu sharxayo Saxiix Muslim, waxay adkeeyaan in Allah aanu cidna dulmin, dadkuna aanay iyaguna is dulmin. Baaqyada lagu weydiisanayo hanuun, cunto, dhar iyo dambi-dhaaf waxay ina barayaan in dadku Allah u baahan yihiin, halka Allah aanu u baahnayn wax ka mid ah makhluuqaadkiisa. Qaybta ka hadlaysa camalladu waxay xaqiijinaysaa in dadku la xisaabtami doonaan oo si buuxda loogu abaalmarin doono; qofkii wanaag fala Allah ayuu u mahadnaqaa, qofkii xumaan la kulmana isaga ayaa mas'uul ka ah. Xadiiskani ma caddaynayo kala duwanaansho gaar ah oo u dhexeeya afarta mad-hab ee sunniga ah.
- Maalin kasta Allah weydiiso hanuun iyo dambi-dhaaf, ducadaasna ku muuji doorashooyin daacad ah.
- Marka khilaaf yimaado, hubi inaad qof xuquuqdiisa ku xadgudubtay iyo in waxyeellada la sixi karo.
- Allah uga mahadnaq wanaagga aad samayso, hana ku eedayn gafafkaaga aad si kas ah u gashay.
Xadiiskani wuxuu xambaarsan yahay isla farriinta ku saabsan reebidda dulmiga, baahida dadku u qabaan Allah iyo abaalmarinta camallada.
Sahih Muslim · #6573 (Sahih)Noocan waxaa lagu soo weriyey silsilad kale oo werin, wuxuuna taageerayaa qoraalka iyo macnaha xadiiska.
Sahih Muslim · #6570 (Sahih)Xadiiskani sidoo kale wuxuu ka hadlayaa gudashada xuquuqda iyo ka fogaanshaha dulmiga dadka dhexdooda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.