Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 7512

Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)
صحيح مسلم

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، - وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ - وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالاَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَىِّ مِنَ الأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ غُلاَمٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيٌّ وَعَلَى غُلاَمِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيٌّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ ‏.‏ قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لاَ ‏.‏ فَخَرَجَ عَلَىَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي ‏.‏ فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَىَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ ‏.‏ فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنِ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لاَ أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا ‏.‏ قَالَ قُلْتُ آللَّهِ ‏.‏ قَالَ اللَّهِ ‏.‏ قُلْتُ آللَّهِ ‏.‏ قَالَ اللَّهِ ‏.‏ قُلْتُ آللَّهِ ‏.‏ قَالَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلاَّ أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَىَّ هَاتَيْنِ - وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ - وَسَمْعُ أُذُنَىَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا - وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ - رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَقُولُ ‏"‏ مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلاَمِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ ‏.‏ فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَىَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَىَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا - وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ - رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَقُولُ ‏"‏ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَىَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏.‏ ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلاً بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَىَّ الأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ ‏.‏ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ ‏"‏ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا لاَ أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلاَ يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلاَ عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ ‏"‏ أَرُونِي عَبِيرًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ فَتًى مِنَ الْحَىِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ ‏.‏ فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمُ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ ‏.‏ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْتَقِبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ هَذَا اللاَّعِنُ بَعِيرَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ انْزِلْ عَنْهُ فَلاَ تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لاَ تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلاَ تَدْعُوا عَلَى أَوْلاَدِكُمْ وَلاَ تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لاَ تُوَافِقُوا مِنَ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَىُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلاً أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَتَأْذَنَانِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَىَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمُقُنِي وَأَنَا لاَ أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَا جَابِرُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حِقْوِكَ ‏"‏ ‏.‏ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا ‏.‏ سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ ‏"‏ انْقَادِي عَلَىَّ بِإِذْنِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ ‏"‏ انْقَادِي عَلَىَّ بِإِذْنِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لأَمَ بَيْنَهُمَا - يَعْنِي جَمَعَهُمَا - فَقَالَ ‏"‏ الْتَئِمَا عَلَىَّ بِإِذْنِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ - وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ - فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُقْبِلاً وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدِ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا - وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَاعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالاً - ثُمَّ أَقْبَلَ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَىَّ قَالَ ‏"‏ يَا جَابِرُ هَلْ رَأَيْتَ مَقَامِي ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَانْطَلِقْ إِلَى الشَّجَرَتَيْنِ فَاقْطَعْ مِنْ كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا غُصْنًا فَأَقْبِلْ بِهِمَا حَتَّى إِذَا قُمْتَ مَقَامِي فَأَرْسِلْ غُصْنًا عَنْ يَمِينِكَ وَغُصْنًا عَنْ يَسَارِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَأَخَذْتُ حَجَرًا فَكَسَرْتُهُ وَحَسَرْتُهُ فَانْذَلَقَ لِي فَأَتَيْتُ الشَّجَرَتَيْنِ فَقَطَعْتُ مِنْ كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا غُصْنًا ثُمَّ أَقْبَلْتُ أَجُرُّهُمَا حَتَّى قُمْتُ مَقَامَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلْتُ غُصْنًا عَنْ يَمِينِي وَغُصْنًا عَنْ يَسَارِي ثُمَّ لَحِقْتُهُ فَقُلْتُ قَدْ فَعَلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَعَمَّ ذَاكَ قَالَ ‏"‏ إِنِّي مَرَرْتُ بِقَبْرَيْنِ يُعَذَّبَانِ فَأَحْبَبْتُ بِشَفَاعَتِي أَنْ يُرَفَّهَ عَنْهُمَا مَا دَامَ الْغُصْنَانِ رَطْبَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْنَا الْعَسْكَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا جَابِرُ نَادِ بِوَضُوءٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ أَلاَ وَضُوءَ أَلاَ وَضُوءَ أَلاَ وَضُوءَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا وَجَدْتُ فِي الرَّكْبِ مِنْ قَطْرَةٍ وَكَانَ ��َجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ يُبَرِّدُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَاءَ فِي أَشْجَابٍ لَهُ عَلَى حِمَارَةٍ مِنْ جَرِيدٍ قَالَ فَقَالَ لِيَ ‏"‏ انْطَلِقْ إِلَى فُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ الأَنْصَارِيِّ فَانْظُرْ هَلْ فِي أَشْجَابِهِ مِنْ شَىْءٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِ فَنَظَرْتُ فِيهَا فَلَمْ أَجِدْ فِيهَا إِلاَّ قَطْرَةً فِي عَزْلاَءِ شَجْبٍ مِنْهَا لَوْ أَنِّي أُفْرِغُهُ لَشَرِبَهُ يَابِسُهُ ‏.‏ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمْ أَجِدْ فِيهَا إِلاَّ قَطْرَةً فِي عَزْلاَءِ شَجْبٍ مِنْهَا لَوْ أَنِّي أُفْرِغُهُ لَشَرِبَهُ يَابِسُهُ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَأْتِنِي بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَيْتُهُ بِهِ فَأَخَذَهُ بِيَدِهِ فَجَعَلَ يَتَكَلَّمُ بِشَىْءٍ لاَ أَدْرِي مَا هُوَ وَيَغْمِزُهُ بِيَدَيْهِ ثُمَّ أَعْطَانِيهِ فَقَالَ ‏"‏ يَا جَابِرُ نَادِ بِجَفْنَةٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا جَفْنَةَ الرَّكْبِ ‏.‏ فَأُتِيتُ بِهَا تُحْمَلُ فَوَضَعْتُهَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ فِي الْجَفْنَةِ هَكَذَا فَبَسَطَهَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ ثُمَّ وَضَعَهَا فِي قَعْرِ الْجَفْنَةِ وَقَالَ ‏"‏ خُذْ يَا جَابِرُ فَصُبَّ عَلَىَّ وَقُلْ بِاسْمِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ وَقُلْتُ بِاسْمِ اللَّهِ ‏.‏ فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَتَفَوَّرُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ فَارَتِ الْجَفْنَةُ وَدَارَتْ حَتَّى امْتَلأَتْ فَقَالَ ‏"‏ يَا جَابِرُ نَادِ مَنْ كَانَ لَهُ حَاجَةٌ بِمَاءٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَتَى النَّاسُ فَاسْتَقَوْا حَتَّى رَوَوْا قَالَ فَقُلْتُ هَلْ بَقِيَ أَحَدٌ لَهُ حَاجَةٌ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ مِنَ الْجَفْنَةِ وَهِيَ مَلأَى ‏.‏ وَشَكَا النَّاسُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْجُوعَ فَقَالَ ‏"‏ عَسَى اللَّهُ أَنْ يُطْعِمَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَيْنَا سِيفَ الْبَحْرِ فَزَخَرَ الْبَحْرُ زَخْرَةً فَأَلْقَى دَابَّةً فَأَوْرَيْنَا عَلَى شِقِّهَا النَّارَ فَاطَّبَخْنَا وَاشْتَوَيْنَا وَأَكَلْنَا حَتَّى شَبِعْنَا ‏.‏ قَالَ جَابِرٌ فَدَخَلْتُ أَنَا وَفُلاَنٌ وَفُلاَنٌ حَتَّى عَدَّ خَمْسَةً فِي حِجَاجِ عَيْنِهَا مَا يَرَانَا أَحَدٌ حَتَّى خَرَجْنَا فَأَخَذْنَا ضِلَعًا مِنْ أَضْلاَعِهِ فَقَوَّسْنَاهُ ثُمَّ دَعَوْنَا بِأَعْظَمِ رَجُلٍ فِي الرَّكْبِ وَأَعْظَمِ جَمَلٍ فِي الرَّكْبِ وَأَعْظَمِ كِفْلٍ فِي الرَّكْبِ فَدَخَلَ تَحْتَهُ مَا يُطَأْطِئُ رَأْسَهُ ‏.‏

Tarjumaad

Ubadah b. Walid b. Samit sheegay: Aniga iyo aabbahay waxaan u baxnay raadin aqoon ah qabiil ka mid ah Ansar ka hor dhimashadooda (i. e. ka hor intii Saaxiibadii Prophet-ka aysan dunida ka tagin) waxaanan ahaa kii ugu horreeyay ee la kulma Abu Yasar, oo ahaa Saaxiibka Messenger of Allah ﷺ, waxaana la joogay wiil yar oo la socday oo haystay diiwaanka warqadaha, waxaana saaran ma'afir ah oo ay qabiilka Ma'afiri u diyaariyeen. Saaxibkiisuna wuxuu lahaa Ma'afiri ma'afir ah oo saaran. Aabbahay wuxuu u sheegay: Adeerkay, waxaan arkaa calaamadaha xanaaqa ama xanuunka wejigaaga. Wuxuu yiri: Haa, qofkii sidaas oo kale ahaa, oo ah wiilkii soona baxay, oo ka mid ahaa qabiilka Harami, ayaa ii lahaa deyn. Waxaan u tagay qoyskiisa, salaamna ku faanay, waxaanan weydiiyay: Xagee ayuu yahay? Waxay yiraahdeen: Halkan ma joogo. Kadib ayaa soo baxay wiilkiisii oo da'diisu ahayd dhallinyaro. Waxaan u sheegay: Aabehaaga xagee yahay? Wuxuu yiri: Markii uu maqlo codkaaga, ayuu qarsoomay oo ku dhuuntay sariirtiisa hooyadii. Waxaan u sheegay: I soo bax, waayo waxaan ogahay meesha aad joogto. Wuxuu soo baxay. Waxaan weydiiyay: Maxaa kugu riixay inaad is qariso? Wuxuu yiri: Ilaah baa ku ammaanay, wax aan kuu sheego ma noqon doono been. Ilaah baa ku ammaanay, waxaan ka baqayaa inaan kuu sheego been, iyo ballan aan kuu sameeyo inaan jebiyo, maadaama aad tahay Saaxiibka Messenger of Allah ﷺ. Runtii waxaan ku adkaaday lacag la'aan. Waxaan weydiiyay: Ma Ilaah baa ku ammaanay? Wuxuu yiri: Ilaah baa ku ammaanay. Waxaan mar kale weydiiyay: Ma Ilaah baa ku ammaanay? Wuxuu yiri: Ilaah baa ku ammaanay. Waxaan mar kale weydiiyay: Ma Ilaah baa ku ammaanay? Wuxuu yiri: Ilaah baa ku ammaanay. Kadib wuxuu keenay warqaddiisa deynta oo uu qorey, wuxuuna yidhi: Bixi markaad awooddo inaad lacagta dib u bixiso; haddii aadan awoodin, ma jirto wax masuuliyad ah oo kugu saaran. Labada indhoodayda ayaa arkay, oo isaga (Abu Yasar) ayuu faraha ku qabtay indhahayga, dhagahaygana maqal, qalbigeyguna wuu xafiday, wuxuuna tilmaamay qalbigeyga isagoo leh: Messenger of Allah ﷺ wuxuu yidhi: Kan siiyo waqti qofka lacagta ku dhibaataysan (deynta bixinta) ama qora deyntiisa, Ilaah ayaa siin doona hooskiisa hooska. Waxaan u sheegay: Adeerkay, haddii aad qaadato jaakada addoonkaaga oo aad siiso laba dhar, ama aad qaadato laba dhar oo Ma'afir ah oo aad siiso jaakadaada, markaas waxaa jiri doona hal dhar adiga iyo isaga. Wuxuu iga dhaqaajiyay madaxayga oo yiri: Ilaah baa barakeeyo wiilka walaalkay. Wiilka walaalkay, labadan indhoodayda ayaa arkay, dhagahaygana maqal, qalbigeyguna wuu xafiday, wuxuuna tilmaamay qalbigeyga isagoo leh: Cunto u siiya addoomadaada iyo dhar u siiya waxa aad xidhan tahay, haddii aan ku siiyo alaabta adduunka, waa sahlan tahay aniga in aan qaato wanaaggayga maalinta Qiyaame. Waxaan sii wadnay ilaa aan gaarnay Jabir b. Abdullah oo ku jiray masjidka, wuxuuna ku mashquulsanaa salaad isagoo xidhan dhar hal mar la isku xidhay. Waxaan dhex maray dadka ilaa aan fadhiistay dhexdiisa iyo Qibla, waxaanan u sheegay: Ilaah ha kuu naxariisto. Ma salaantaa adigoo hal dhar ku jirta, halka jaakadaada ay dhinacaaga taallo? Wuxuu tilmaamay gacantiisa isagoo u jeedinaya sidaan oo kale, wuxuuna kala furfuray farayaashiisa, wuxuuna u qaabiyey sida bow. Wuxuu yidhi: Waxaan u maleynayay in ninkaa foolka ah uu kuu yimaado si uu kuu arko sida aan u arko, kadibna uu sidoo kale sidaas sameeyo. Messenger of Allah ﷺ ayaa nagu soo baxay masjidka, isagoo haysta laanta geedka palm-ka, wuxuuna arkay saxmadda ku jirta jihada Qibla ee masjidka, wuxuuna tirtiray iyadoo la kaashanayo laanta. Kadib ayaa nagu soo noqday oo yidhi: Kan idinka mid ah ma jeclaan lahayd in Allah uu wejigiisa ka jeesto? Waxaan ka baqnay. Markaas ayuu mar kale yidhi: Kan idinka mid ah ma jeclaan lahayd in Allah uu wejigiisa ka jeesto? Waxaan ka baqnay. Mar kale ayuu yidhi: Kan idinka mid ah ma jeclaan lahayd in Allah uu wejigiisa ka jeesto? Waxaan ka jawaabnay: Messenger of Allah, midkeenna ma jeclaan lahaa. Wuxuu yidhi: Haddii midkiin istaago salaad, Ilaah, oo ah kan hortiisa ah, ha quusin hortiisa, ama dhinaciisa midig, laakiin quusato dhinaca bidix, hoosna ka dhig lugtiisa bidix, haddii si kedis ah uu ku qasbo, markaas quusato dharkaaga, oo qayb ka mid ah ku duub. (Wuxuu intaas ku daray): Soo qaado wax ur leh. Wiil yar oo ka tirsan qabiilkayaga ayaa istaagay, wuxuu keenay ur, gacantiisa ayuu ku qabtay. Messenger of Allah ﷺ ayaa qaaday, oo ku dabaqay dhamaadka laanta, kadibna taabtay meesha saxmadda ahayd. Jabir ayaa sheegay: Sababtaas awgeed ayaa loo isticmaalaa urinta masaajidka. Waxaa laga soo xigtay isla awooda: Waxaan u baxnay Messenger of Allah ﷺ safar Batn Buwat ah. Wuxuu raadinayay al-Majdi b. 'Amr al-Juhani. (Qalabkayagu waa yar yahay) in ka badan shan, lix, ama toddobo qof ayaa saaran geel hal mar ah, waxaanan ku wareegnay. Mar uu noqday qof ka mid ah Ansar inuu fuulo geel, wuxuu ka dhigay inuu jiido si uu ugu raaco, kadib markii uu fuulay, wuxuu isku dayay inuu kor u qaado, laakiin wuxuu ka waayay. Markaas ayuu yidhi: Qoraxda Ilaah ha ku cuno! Wuxuu yidhi Messenger of Allah: Yaa jirta in uu canaananayo geelkiisa? Wuxuu yidhi: Messenger of Allah, waa aniga. Wuxuu yidhi: Iska deji geelkaaga, ha ku darin cidda la canaananayo. Ha canaananin naftaada, carruurtaada, ama alaabtaada. Waxaa jirta suurto gal in ducooyinkaaga ay waqti la jaan qaadaan waqtiga Ilaah uu kuu siinayo waxa aad rabto, markaas ayaa si fudud loo jawaabi karaa. Waxaa laga soo xigtay isla awooda: Waxaan u baxnay safar Messenger of Allah ﷺ la socday ilaa ay noqotay galab, waxaanan ku dhowdhnayn biyo-dhismeed ka mid ah Carabta. Messenger of Allah ﷺ ayaa yidhi: Yaa qofka hore u tagi lahaa oo saxda biyo-dhismeedka u hagaajin lahaa, biyo naftiisa cabi lahaa, oo na siiya? Jabir ayaa yidhi: Anigu waa ii diyaar. Wuxuu yidhi Messenger of Allah: Yaa la socon lahaa Jabir? Kadib ayaa Jabbar b. Sakhr istaagay. Waxaanan u dhaqaaqnay biyo-dhismeedka, waxaan ku shubnay laba, saddex, ama afar weel oo biyo ah, waxaanan ku daboolnay dhagax, kadibna bilaawnay inaan buuxino ilaa ay ka buuxsanto. Messenger of Allah ﷺ ayaa ugu horreeyay in uu nagu soo baxo, wuxuuna yidhi: Ma ii oggolaysaa inaan biyo ka cabbo? Waxaan yidhaah: Haa, Messenger of Allah. Wuxuu geeyay geelkiisa si uu u cabbo, oo uu cabbo. Kadib ayuu jiiday, oo lugihiisa ayuu fidiyay, oo bilaabay inuu kaadsho. Wuxuu ka qaaday meel kale oo uu ku fadhiisto, kadibna wuxuu sameeyay wuduu, aniguna waxaan sameeyay sida wuduu ee Messenger of Allah ﷺ, Jabbar b. Sakhr ayaa tegey si uu u caddeeyo, Messenger of Allah ﷺ ayaa bilaabay inuu tukado, waxaana igu jiray jaakad. Waxaan isku dayay inaan beddelo dhamaanteed, laakiin way gaaban tahay si aan jirkeyga u daboolo. Waxaan beddelay jaakadda, waxaanan isku xidhay dhamaanteed, kadibna waxaan istaagay dhinaca bidix ee Messenger of Allah ﷺ. Wuxuu qabtay oo iga dhigay inaan ku wareego gadaashiisa, ilaa uu iga dhigay inaan taagan yahay dhinaciisa midig. Kadib Jabbar b. Sakhr ayaa yimid. Wuxuu sameeyay wuduu, kadibna wuxuu istaagay dhinaca bidix ee Messenger of Allah ﷺ. Markaas Messenger of Allah ﷺ ayaa qabtay gacmaheena oo wadajir ah, na riixay, oo na dhigay gadaashiisa. Kadib Messenger of Allah ﷺ ayaa eegayay aniga oo indho-furan, laakiin ma aanan dareemin. Kadib waxaan ogaaday, wuxuuna tilmaamay gacanta isagoo muujinaya inaan xidhayo suunka. Marka uu dhammeystiray salaadda, wuxuu yidhi: Jabir! Waxaan yidhi: Messenger of Allah, adiga ayaa ku baaqaya. Wuxuu yidhi: Marka dharkaaga ku filan yahay, markaas isku xidh dhamaantood, laakiin marka uu yar yahay, ku xidh dhulka hoose ee jirkaaga. Jabir ayaa sheegay: Waxaan u baxnay safar Messenger of Allah ﷺ la socday, oo keliya cunto maalintii ah oo ah hal timir, waxaanan cunay. Waxaan ku garaacnay caleemaha qoryadeena, waxaanan cunay ilaa afkayaga ay dhaawacmeen. Maalin ayaa dhacday in qof la dayacay oo aan la siin timir, waxaan qaadnay qofkaas, markaasna waxaan caddeynay in aan la siin, kadibna waxaa la siiyay, oo uu qaatey. Jabir ayaa sheegay: Waxaan u baxnay safar Messenger of Allah ﷺ la socday ilaa ay noqotay galab, waxaanan joognay meel biyo ah oo Carbeed ah. Messenger of Allah ﷺ ayaa yidhi: Yaa qofka hore u tagi lahaa oo saxda biyo-dhismeedka u hagaajin lahaa, biyo naftiisa cabi lahaa, oo na siiya? Jabir ayaa yidhi: Anigu waa ii diyaar. Wuxuu yidhi Messenger of Allah: Yaa la socon lahaa Jabir? Kadib ayaa Jabbar b. Sakhr istaagay. Waxaanan u dhaqaaqnay biyo-dhismeedka, waxaan ku shubnay laba, saddex, ama afar weel oo biyo ah, waxaanan ku daboolnay dhagax, kadibna bilaawnay inaan buuxino ilaa ay ka buuxsanto. Messenger of Allah ﷺ ayaa ugu horreeyay in uu nagu soo baxo, wuxuuna yidhi: Ma ii oggolaysaa inaan biyo ka cabbo? Waxaan yidhaah: Haa, Messenger of Allah. Wuxuu geeyay geelkiisa si uu u cabbo, oo uu cabbo. Kadib ayuu jiiday, oo lugihiisa ayuu fidiyay, oo bilaabay inuu kaadsho. Wuxuu ka qaaday meel kale oo uu ku fadhiisto, kadibna wuxuu sameeyay wuduu, aniguna waxaan sameeyay sida wuduu ee Messenger of Allah ﷺ, Jabbar b. Sakhr ayaa tegey si uu u caddeeyo, Messenger of Allah ﷺ ayaa bilaabay inuu tukado, waxaana igu jiray jaakad. Waxaan isku dayay inaan beddelo dhamaanteed, laakiin way gaaban tahay si aan jirkeyga u daboolo. Waxaan beddelay jaakadda, waxaanan isku xidhay dhamaanteed, kadibna waxaan istaagay dhinaca bidix ee Messenger of Allah ﷺ. Wuxuu qabtay oo iga dhigay inaan ku wareego gadaashiisa, ilaa uu iga dhigay inaan taagan yahay dhinaciisa midig. Kadib Jabbar b. Sakhr ayaa yimid. Wuxuu sameeyay wuduu, kadibna wuxuu istaagay dhinaca bidix ee Messenger of Allah ﷺ. Markaas Messenger of Allah ﷺ ayaa qabtay gacmaheena oo wadajir ah, na riixay, oo na dhigay gadaashiisa. Kadib Messenger of Allah ﷺ ayaa eegayay aniga oo indho-furan, laakiin ma aanan dareemin. Kadib waxaan ogaaday, wuxuuna tilmaamay gacanta isagoo muujinaya inaan xidhayo suunka. Marka uu dhammeystiray salaadda, wuxuu yidhi: Jabir! Waxaan yidhi: Messenger of Allah, adiga ayaa ku baaqaya. Wuxuu yidhi: Marka dharkaaga ku filan yahay, markaas isku xidh dhamaantood, laakiin marka uu yar yahay, ku xidh dhulka hoose ee jirkaaga. Jabir ayaa sheegay: Waxaan u baxnay safar Messenger of Allah ﷺ la socday, oo keliya cunto maalintii ah oo ah hal timir, waxaanan cunay. Waxaan ku garaacnay caleemaha qoryadeena, waxaanan cunay ilaa afkayaga ay dhaawacmeen. Maalin ayaa dhacday in qof la dayacay oo aan la siin timir, waxaan qaadnay qofkaas, markaasna waxaan caddeynay in aan la siin, kadibna waxaa la siiyay, oo uu qaatey. Jabir ayaa sheegay: Waxaan u baxnay safar Messenger of Allah ﷺ la socday ilaa ay noqotay galab, waxaanan joognay meel biyo ah oo Carbeed ah. Messenger of Allah ﷺ ayaa yidhi: Yaa qofka hore u tagi lahaa oo saxda biyo-dhismeedka u hagaajin lahaa, biyo naftiisa cabi lahaa, oo na siiya? Jabir ayaa yidhi: Anigu waa ii diyaar. Wuxuu yidhi Messenger of Allah: Yaa la socon lahaa Jabir? Kadib ayaa Jabbar b. Sakhr istaagay. Waxaanan u dhaqaaqnay biyo-dhismeedka, waxaan ku shubnay laba, saddex, ama afar weel oo biyo ah, waxaanan ku daboolnay dhagax, kadibna bilaawnay inaan buuxino ilaa ay ka buuxsanto. Messenger of Allah ﷺ ayaa ugu horreeyay in uu nagu soo baxo, wuxuuna yidhi: Ma ii oggolaysaa inaan biyo ka cabbo? Waxaan yidhaah: Haa, Messenger of Allah. Wuxuu geeyay geelkiisa si uu u cabbo, oo uu cabbo. Kadib ayuu jiiday, oo lugihiisa ayuu fidiyay, oo bilaabay inuu kaadsho. Wuxuu ka qaaday meel kale oo uu ku fadhiisto, kadibna wuxuu sameeyay wuduu, aniguna waxaan sameeyay sida wuduu ee Messenger of Allah ﷺ, Jabbar b. Sakhr ayaa tegey si uu u caddeeyo, Messenger of Allah ﷺ ayaa bilaabay inuu tukado, waxaana igu jiray jaakad. Waxaan isku dayay inaan beddelo dhamaanteed, laakiin way gaaban tahay si aan jirkeyga u daboolo. Waxaan beddelay jaakadda, waxaanan isku xidhay dhamaanteed, kadibna waxaan istaagay dhinaca bidix ee Messenger of Allah ﷺ. Wuxuu qabtay oo iga dhigay inaan ku wareego gadaashiisa, ilaa uu iga dhigay inaan taagan yahay dhinaciisa midig. Kadib Jabbar b. Sakhr ayaa yimid. Wuxuu sameeyay wuduu, kadibna wuxuu istaagay dhinaca bidix ee Messenger of Allah ﷺ. Markaas Messenger of Allah ﷺ ayaa qabtay gacmaheena oo wadajir ah, na riixay, oo na dhigay gadaashiisa. Kadib Messenger of Allah ﷺ ayaa eegayay aniga oo indho-furan, laakiin ma aanan dareemin. Kadib waxaan ogaaday, wuxuuna tilmaamay gacanta isagoo muujinaya inaan xidhayo suunka. Marka uu dhammeystiray salaadda, wuxuu yidhi: Jabir! Waxaan yidhi: Messenger of Allah, adiga ayaa ku baaqaya. Wuxuu yidhi: Marka dharkaaga ku filan yahay, markaas isku xidh dhamaantood, laakiin marka uu yar yahay, ku xidh dhulka hoose ee jirkaaga.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu baray naxariista marka deyn la leeyahay, salaadda iyo la macaamilka dadka.

Erayada adag oo la sharxay
Deyn-qabaha in loo sugo

In dib loo dhigo bixinta deynta marka qofku dhaqaale yari darteed u awoodi waayo inuu bixiyo.

Qibla

Jihada salaadda ee ku wajahan Kacbada Maka.

Dharka Ma’aafir

Dharka loogu magac daray Ma’aafir, oo ah deegaan ku yaal Yaman.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay ka fahmeen in qofka wax amaahiyey ay habboon tahay inuu u sugo deyn-qabe baahan, deynta oo laga cafiyaana ay tahay fadli weyn. Werintani sidoo kale waxay adkaynaysaa in si wanaagsan loola dhaqmo adeegayaasha, laga fogaado habaarka, lana ixtiraamo masaajidka xilliga salaadda. Marka hal maro lagu tukanayo, jirka waa in si habboon loo asturaa. Nabigu ﷺ wuxuu sidoo kale Jaabir saxay isaga oo agtiisa istaajiyey markii uu keligiis tukanayey, labadii nin ee kalena gadaashiisa markii ay wada tukanayeen.

Casharrada maanta
  1. Qofka ay ku adkaatay bixinta deynta sii waqti macquul ah, deyntana ka cafi haddii aad awooddo.
  2. Shaqaalaha iyo dadka masuuliyaddaada ku jira ula dhaqan karaamo, una xaqiiji baahiyahooda aasaasiga ah.
  3. Ka fogow habaarka, goobta salaaddana nadiifi oo si xushmad leh ula dhaqan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.