Sahih Muslim, xadiiska 7528
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ - قَالَ أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا وَقَالَ، حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا - ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ، { وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ، تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ} قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنَ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنَ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ . قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ هَذِهِ الآيَةِ فِيهِنَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللاَّتِي لاَ تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ} . قَالَتْ وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ تَعَالَى أَنَّهُ يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ الآيَةُ الأُولَى الَّتِي قَالَ اللَّهُ فِيهَا { وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ} . قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الآيَةِ الأُخْرَى { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ} رَغْبَةَ أَحَدِكُمْ عَنِ الْيَتِيمَةِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلاَّ بِالْقِسْطِ مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ .
Waxaa ii warramay Abuu Daahir, Axmad bin Camr bin Sarx iyo Xarmala bin Yaxya Al-Tujaybi — Abuu Daahir wuxuu yiri: 'Wuu noo warramay', Xarmalana wuxuu yiri: 'Wuu noo sheegay' — Ibnu Wahb, wuxuu ii sheegay Yuunis, kaas oo ka weriyey Ibnu Shihaab, kaas oo ii sheegay Curwa bin Az-Zubayr, inuu weydiiyey Caasha macnaha erayga Allah: {Haddaad ka cabsataan inaydnaan u caddaalad falin agoonta gabdhaha ah, guursada dumarka idiin wanaagsan laba, saddex ama afar.} Waxay tiri: 'Wiilka walaashay dhashow, tanu waa gabadha agoonta ah ee ku jirta gacanta waliigeeda, kuna darsata xoolihiisa; waxaa la dhaca xoolaheeda iyo quruxdeeda, markaasuu doonayaa inuu guursado isagoon siinin meherkeeda caddaaladda ah ee uu qof kale siin lahaa. Sidaas darteed waxaa laga reebay inay guursadaan iyaga ilaa ay u caddaalad falaan oo gaarsiiyaan heerka ugu sarreeya ee sunnada meherka, waxaana lagu amray inay guursadaan dumar kale oo aan iyaga ahayn oo ay jecel yihiin.' Curwa wuxuu yiri: Caasha waxay tiri: 'Kaddib dadku waxay fatwo weydiisteen Rasûlullah ﷺ markii aayaddan la soo dejiyey kaddib, markaasuu Allah Cazza wa Jalla soo dejiyey: {Waxay kaa fatwo weydiinayaan dumarka; dheh: Allah baa idinka fatwo siinaya iyaga iyo waxa Kitaabka idinku akhrinayo ee ku saabsan agoonta dumarka ah ee aydnaan siinaynin waxa loo qoray idinkoo doonaya inaad guursataan.} Waxay tiri: Erayga Allah ee 'waxa Kitaabka idinku akhrinayo' waa aayadda koowaad ee Allah ku yiri: {Haddaad ka cabsataan inaydnaan u caddaalad falin agoonta, guursada dumarka idiin wanaagsan.} Caasha waxay tiri: Erayga Allah ee aayadda dambe ee {idinkoo doonaya inaad guursataan} wuxuu ka hadlayaa rabitaanka qofkiinna ee ka leexashada gabadha agoonta ah ee gacantiisa ku jirta marka ay xoolo yar tahay quruxna liidato. Sidaas darteed waxaa laga reebay inay guursadaan agoonta dumarka ah iyagoo ku raacaya xoolahooda iyo quruxdooda mooyee haddii ay caddaalad sameeyaan, sababtoo ah ka leexashadooda awgeed.',
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Mas’uul ma guursan karo gabadh agoon ah oo uu masuul ka yahay ilaa uu si buuxda ugu caddaalad falo.
Curwa ayaa Caa’isha weydiiyey macnaha Qur’aanka 4:3. Waxay sharaxday in mararka qaarkood masuulladu doonayeen inay guursadaan gabadh agoon ah oo ay daryeelaan iyaga oo aan siin meherka ku habboon. Markii dambe dadku waxay Nebiga ﷺ weydiiyeen xukunka haweenka agoonta ah; markaas ayaa Qur’aanka 4:127 la soo dejiyey.
Mas’uul ama ilaaliye sharci ah oo xil iska saara qofka daryeelkiisa ku jira.
Hadiyadda guurka ee ninku ku waajibayo inuu siiyo aroosadda.
In xuquuqdeeda si buuxda loo dhowro oo aan lagu dulmin ku-tiirsanaanteeda darteed.
Fasiriyeennada Qur’aanka ee hore, oo ay ka mid yihiin al-Tabari iyo Ibnu Kathiir, waxay fasirka Caa’isha ku xidhiidhiyaan ilaalinta xuquuqda gabdhaha agoonta ah. Mas’uul doonaya inuu guursado gabadh agoon ah oo uu daryeelo ma siin karo meher ama xuquuq kale oo ka yar inta ay xaqa u leedahay; haddii uusan si caddaalad ah ula dhaqmi karin, waa inuusan guursan. Afarta mad-habood ee Sunnigu waxay meherka u aqoonsan yihiin xuquuqda aroosadda, waxayna adkeeyaan inaan mas’uulku danihiisa awgood waxyeellayn karin danteeda.
- Khabiir madax-bannaan ha qiimeeyo meherka iyo shuruudaha guurka haddii mas’uulku doonayo inuu guursado agoon uu daryeelo.
- Ilaali hantida iyo xuquuqda guur ee gabadha agoonka ah; ku-tiirsanaanteeda marnaba yaanay noqon wax laga faa’iidaysto.
- Haddii aadan si buuxda u dammaanad qaadi karin xuquuqdeeda, ka tanaasul guurka oo u daa inay danteeda si xor ah u ilaaliso.
Werintani sidoo kale waxay soo gudbinaysaa fasirka Caa’isha ee aayadaha ku saabsan haweenka agoonta ah iyo mas’uuliyadda ilaaliyayaashooda.
Sahih Muslim · #7530 (Sahih)Werintan la xidhiidha waxay ka hadlaysaa fasirka Caa’isha ee gabdhaha agoonta ah ee ku jira daryeelka mas’uulka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.