Sunan an-Nasa'i, xadiiska 2447
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Anas ibn Malik
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُظَفَّرُ بْنُ مُدْرِكٍ أَبُو كَامِلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فَمَنْ سُئِلَهَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِ وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلاَ يُعْطِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الإِبِلِ فِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلاَثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ بِنْتُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَثَلاَثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ حِقَّةٌ وَعِنْدَهُ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلاَّ ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَىْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلاَّ أَرْبَعٌ مِنَ الإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلاَثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلاَ يُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلاَ ذَاتُ عَوَارٍ وَلاَ تَيْسُ الْغَنَمِ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ الْمُصَّدِّقُ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ فَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةٌ وَاحِدَةٌ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبُعُ الْعُشْرِ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ إِلاَّ تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا " .
Waxaa nooga warramay Maxamed bin Cabdullaahi bin Al-Mubaarak, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Al-Mudhaffar bin Mudrik Abuu Kaamil, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Xammaad bin Salamah, wuxuu yiri: Kitaabkan waxaan ka qaatay Thumaamah bin Cabdullaahi bin Anas bin Maalik, oo ka weriyey Anas bin Maalik, in Abuu Bakar u qoray iyaga:
"Kani waa waajibka Sakada ee uu Rasuulullah ﷺ ku faray Muslimiinta, siduu Allah Cazza Wajalla ugu amray Rasuulkiisa ﷺ. Qofkii lagu weydiiyo si waafaqsan sharcigan ha bixiyo, qofkii wax ka badan la weydiiyana yaanu bixin. Marka geelu ka yar yahay labaatan iyo shan, shan walba waxaa laga rabaa adhi. Hadduu gaaro labaatan iyo shan, waxaa laga rabaa Bintu Makhad (geel jirta sanad) ilaa soddon iyo shan. Haddaan Bintu Makhad la helin, waxaa la qaadanayaa Ibnu Labuun (labo sano jir lab ah). Hadduu gaaro soddon iyo lix, waxaa laga rabaa Bintu Labuun (labo sano jir dhedig ah) ilaa afartan iyo shan. Hadduu gaaro afartan iyo lix, waxaa laga rabaa Xiqqah (saddex sano jir dhedig ah oo dhashay) ilaa lixdan. Hadduu gaaro lixdan iyo kow, waxaa laga rabaa Jadhcrah (afar sano jir dhedig ah) ilaa toddobaatan iyo shan. Hadduu gaaro toddobaatan iyo lix, waxaa laga rabaa laba Bintu Labuun ilaa sagaashan. Hadduu gaaro sagaashan iyo kow, waxaa laga rabaa laba Xiqqah ilaa boqol iyo labaatan. Hadduu ka bato boqol iyo labaatan, afartan walba waxaa laga rabaa Bintu Labuun, konton walbana Xiqqah. Hadday da'da geela sakada ku kala duwanaato, oo qofka laga rabo Jadhcrah balse uusan haysan oo uu haysto Xiqqah, waa laga aqbalayaa Xiqqada isagoo raacinaya laba adhi hadday u fududahay ama labaatan dirham. Haddii laga rabo Xiqqah balse uusan haysan oo uu haysto Jadhcrah, waa laga aqbalayaa, shaqaalaha sakaduna wuxuu siinayaa labaatan dirham ama laba adhi hadday u fududahay. Haddii laga rabo Xiqqah balse uusan haysan oo uu haysto Bintu Labuun, waa laga aqbalayaa isagoo raacinaya laba adhi hadday u fududahay ama labaatan dirham. Haddii laga rabo Bintu Labuun balse uu haysto Xiqqah oo kaliya, waa laga aqbalayaa, shaqaalaha sakaduna wuxuu siinayaa labaatan dirham ama laba adhi. Haddii laga rabo Bintu Labuun balse uusan haysan oo uu haysto Bintu Makhad, waa laga aqbalayaa isagoo raacinaya laba adhi hadday u fududahay ama labaatan dirham. Haddii laga rabo Bintu Makhad balse uu haysto Ibnu Labuun (lab) oo kaliya, waa laga aqbalayaa mana raacinayo wax kale. Qofka haysta afar geel ah oo kaliya waxba kama bixinayo ilaa uu rabbihiis doono mooyaane. Sakada adhiga daaqa: hadduu gaaro afartan, waxaa laga rabaa adhi ilaa boqol iyo labaatan. Hadduu mid ku darsamo, waxaa laga rabaa laba adhi ilaa laba boqol. Hadduu mid ku darsamo, waxaa laga rabaa saddex adhi ilaa saddex boqol. Hadduu ka bato, boqol walba waxaa laga rabaa adhi. Sakada lagama qaado xoolo duq ah, mid cillad leh, ama orgi, ilaa uu shaqaalaha sakadu doono mooyaane. Lama isku daro xoolo kala gooni ah, lamana kala fogeeyo xoolo isku jira cabsida sakada darteed. Labada qof ee xoolo wadaagga ah waxay isugu celinayaan si siman. Hadduu adhiga ninku ka naaqus yahay afartan hal neef, waxba kama bixinayo ilaa uu rabbihiis doono mooyaane. Lacagta qalinka ah, rubucul-cushri (2.5%) ayaa laga rabaa. Hadday tahay boqol iyo sagaashan dirham oo kaliya, waxba kama bixinayo ilaa uu rabbihiis doono mooyaane."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Abuu Bakr wuxuu dejinayaa xuduudaha go’an ee sakada xoolaha iyo lacagta qalinka ah.
Hal geel dheddig ah oo galay sannadkiisii labaad.
Xoolo daaqa iyagoo xor ah inta badan sannadka.
Rubuc meelood meel tobanle ah, taas oo ah 2.5 boqolkiiba.
Culimadu waxay qoraalkan ka fahmeen in sakada xooluhu leedahay xaddi ugu yar oo go’an iyo noocyo xoolo oo si gaar ah loo cayimay, halka lacagta qalinka ah laga bixiyo rubuc meelood meel tobanle ah marka shuruudaha la buuxiyo. Xeerarkani waxay ilaalinayaan dadka xaqa u leh sakada iyo milkiilaha labadaba: ururiyuhu ma dalban karo wax ka badan inta la cayimay, mana qaadan karo xoolo cilladaysan. Sidoo kale waa mamnuuc in xoolo la isku daro ama la kala qaybiyo si sakada looga dhuunto ama loo yareeyo. Mad-habyadu waxay ka doodaan faahfaahinta sida shuruudaha xoolaha daaqa iyo xisaabinta xoolaha wada daaqa; si loogu dabaqo hantida qofka, waxaa habboon in lala tashado khabiir fiqhi ah.
- Sakada xoolaha iyo lacagta si taxaddar leh ugu xisaabi xuduudaha iyo shuruudaha khuseeya.
- Marka sakada la ururinayo, dalbo oo keliya qadarka la faray, hana oggolaan in xoolaha si macmal ah la isugu daro ama loo kala qaybiyo.
- Xoolaha la wada leeyahay u hay diiwaan cad, si milkiile kasta u bixiyo saamigiisa ku habboon.
Werintan saxiixa ah waxay sidoo kale ka hadlaysaa xuduudaha go’an ee sakada hantida, waxayna ka caawinaysaa in xeerarka warqaddan ku jira macnahooda lagu fahmo.
Sunan an-Nasa'i · #2446 (Sahih)Werintan saxiixa ah ee isla mawduuca ku saabsan waxay xoojinaysaa faahfaahinta waajibaadka sakada iyo xuduudaha go’an ee ay leedahay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.