Sunan an-Nasa'i, xadiiska 2454
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo an‑Nasa'i dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Wasil ibn Abd al‑A'lawuxuu u sheegay an‑Nasa'iوَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى
- 2Ibn Fudaylابْنِ فُضَيْلٍ
- 3Abd al‑Malik ibn Abu Sulaymanعَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ
- 4Abu az‑Zubayrأَبِي الزُّبَيْرِ
- 5Jabir ibn Abdullahجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ وَلاَ بَقَرٍ وَلاَ غَنَمٍ لاَ يُؤَدِّي حَقَّهَا إِلاَّ وُقِفَ لَهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِقَاعٍ قَرْقَرٍ تَطَؤُهُ ذَاتُ الأَظْلاَفِ بِأَظْلاَفِهَا وَتَنْطَحُهُ ذَاتُ الْقُرُونِ بِقُرُونِهَا لَيْسَ فِيهَا يَوْمَئِذٍ جَمَّاءُ وَلاَ مَكْسُورَةُ الْقَرْنِ " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَاذَا حَقُّهَا قَالَ " إِطْرَاقُ فَحْلِهَا وَإِعَارَةُ دَلْوِهَا وَحَمْلٌ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلاَ صَاحِبِ مَالٍ لاَ يُؤَدِّي حَقَّهُ إِلاَّ يُخَيَّلُ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعٌ أَقْرَعُ يَفِرُّ مِنْهُ صَاحِبُهُ وَهُوَ يَتْبَعُهُ يَقُولُ لَهُ هَذَا كَنْزُكَ الَّذِي كُنْتَ تَبْخَلُ بِهِ فَإِذَا رَأَى أَنَّهُ لاَ بُدَّ لَهُ مِنْهُ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي فِيهِ فَجَعَلَ يَقْضَمُهَا كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ " .
Waxaa nooga warramay Waasil bin Cabdul-Acla, oo ka weriyey Ibn Fudayl, oo ka weriyey Cabdul-Malik bin Abii Sulaymaan, oo ka weriyey Abuu Zubayr, oo ka weriyey Jaabir bin Cabdillaah, oo yidhi: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yidhi:
"Ma jiro qof leh geel, lo', ama ido oo aan gudan xaqa ku waajibay xoolahaas, illaa maalinta Qiyaame waxaa loo taagin doonaa meel bannaan oo siman. Kuwa raafka leh waxay ku tuman doonaan raafkooda, kuwa geeska lehna waxay ku mudan doonaan geeskooda. Maalintaas ma jiri doono xoolo aan gees lahayn ama gees jabban leh." Waxaan nidhi: "Rasuulkii Allow, maxaa ah xaqa xoolahaas?" Wuxuu yidhi: "In la amaahiyo labkooda taranka, in la amaahiyo weelkooda biyaha lagu dhaansado, iyo in lagu qaado jidka Allah. Sidoo kale, ma jiro qof leh maal oo aan gudan xaqa ku waajibay, illaa maalinta Qiyaame waxaa u muuqan doona mas calaacal ah oo sun leh; qofka iska leh wuu ka carari doonaa, maskuna wuu daba socon doonaa isagoo leh: 'Kani waa khasnaddaadii aad bakhaylinaysay.' Markuu arko inaanu ka baxsan karin, wuxuu gelin doonaa gacantiisa afka maska, kaas oo qaniini doona sida fardaha labka ah uu u qaniino."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qofka qariya xuquuqda maaliyadeed waxaa lagula xisaabtami doonaa maalinta Qiyaame.
Zakada waajibka ah iyo xuquuqaha kale ee la aqoonsan yahay, sida in xoolaha loo adeegsado caawinta dadka.
Meel furan oo siman oo xoolaha lagu soo ururin doono Maalinta Qiyaame.
Abeeso aan timo ku lahayn madaxa; tusaalahani wuxuu muujinayaa ciqaabta hantida la urursado iyadoo laga reebay xuquuqdii ku waajib ahayd.
Culimada waxay halkan ka fahmeen in zakadu tahay xaq waajib ku ah hantida, si ula kac ahna looga gaabiyo ay tahay dembi weyn. Qoraalku sidoo kale wuxuu xusayaa noocyo deeqsinimo oo xoolaha la xiriira, sida in neef lab ah loo diyaariyo riminta, baaldi la amaahiyo iyo gaadiid loo diyaariyo jidka Alle; caawimadaasi lama mid aha zakada waajibka ah. Xadiisku wuxuu adkaynayaa in hantidu masuuliyad wadata, milkiilaheedana lagula xisaabtami doono xuquuqda la xiriirta.
- Zakadaada si taxaddar leh u xisaabi, waqtigeedana sii dadka xaqa u leh.
- La soco hantidaada, haddii aad ka shakisana zakada lagugu leeyahay talo ka raadso khabiir.
- Hantidaada dadka kale ku caawi, adigoo aan isku khaldin caawimada ikhtiyaariga ah iyo zakada waajibka ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.