Sunan an-Nasa'i, xadiiska 2455
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo an‑Nasa'i dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ubaydullah ibn Fadala ibn Ibrahim an‑Nasaiwuxuu u sheegay an‑Nasa'iعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ النَّسَائِيُّ
- 2Shurayh ibn an‑Nu'manشُرَيْحُ بْنُ النُّعْمَانِ
- 3Hammad ibn Salamaحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
- 4Thumama ibn Abdullah ibn Anas ibn Malikثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
- 5Anas ibn Malikأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ النَّسَائِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُرَيْحُ بْنُ النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، رضى الله عنه كَتَبَ لَهُ أَنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ بِهَا رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فَمَنْ سُئِلَهَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَهَا فَلاَ يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الإِبِلِ فِي خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلاَثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلاَثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونِ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسَةٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ بِنْتِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ بِنْتِ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ مَخَاضٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَىْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلاَّ أَرْبَعَةٌ مِنَ الإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلاَثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلاَ تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلاَ ذَاتُ عَوَارٍ وَلاَ تَيْسُ الْغَنَمِ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ الْمُصَّدِّقُ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةٌ وَاحِدَةٌ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبُعُ الْعُشْرِ فَإِنْ لَمْ يَكُنِ الْمَالُ إِلاَّ تِسْعِينَ وَمِائَةً فَلَيْسَ فِيهِ شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا .
Waxaa nooga warramay Cubeydullaahi bin Fadaala bin Ibraahiim an-Nasaa’i, wuxuu yiri: Waxaa noo sheegay Shureyx bin an-Nucmaan, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Xammaad bin Salama, ka soo xigtay Thumaama bin Cabdullaahi bin Anas bin Maalik, ka soo xigtay Anas bin Maalik, in Abuu Bakar, Allaha ka raalli noqdee, uu u soo qoray:
"Kani waa waajibka Sadaqada ee uu Rasuulka Alle ﷺ ku waajibiyey Muslimiinta, siduu Alle amray Rasuulkiisa ﷺ. Qofkii lagu weydiiyo sida saxda ah ha bixiyo, qofkii wax ka badan lagu weydiiyana yaanu bixin. Marka geelu ka yar yahay labaatan iyo shan, shan walba waxaa ku waajiba ri’. Hadday gaaraan labaatan iyo shan, waxaa ku waajiba Bintu Makhad (hashi jir ah oo sanad jirta) ilaa soddon iyo shan. Haddaan la helin Bintu Makhad, waxaa beddelkeeda ah Ibnu Laboon oo lab ah. Hadday gaaraan soddon iyo lix, waxaa ku waajiba Bintu Laboon ilaa afartan iyo shan. Hadday gaaraan afartan iyo lix, waxaa ku waajiba Xiqqa taran gashay ilaa lixdan. Hadday gaaraan lixdan iyo kow, waxaa ku waajiba Jadca ilaa toddobaatan iyo shan. Hadday gaaraan toddobaatan iyo lix, waxaa ku waajiba laba Bintu Laboon ilaa sagaashan. Hadday gaaraan sagaashan iyo kow, waxaa ku waajiba laba Xiqqa oo taran gashay ilaa boqol iyo labaatan. Hadday ka bataan boqol iyo labaatan, afartan walba waxaa ku waajiba Bintu Laboon, konton walbana Xiqqa. Hadday da’da geela kala duwanaato xagga waajibaadka Sadaqada, qofkii ku waajibtay Jadca balse aan haysan Jadca oo haysta Xiqqa, waa laga aqbalayaa Xiqqada isagoo raacinaya laba ri’ hadday u fududahay ama labaatan dirham. Qofkii ku waajibtay Xiqqa balse aan haysan wax aan Jadca ahayn, waa laga aqbalayaa, zakaha ururiyuhuna wuxuu siinayaa labaatan dirham ama laba ri’. Qofkii ku waajibtay Xiqqa balse aan haysan oo haysta Bintu Laboon, waa laga aqbalayaa isagoo raacinaya laba ri’ hadday u fududahay ama labaatan dirham. Qofkii ku waajibtay Bintu Laboon balse aan haysan wax aan Xiqqa ahayn, waa laga aqbalayaa, zakaha ururiyuhuna wuxuu siinayaa labaatan dirham ama laba ri’. Qofkii ku waajibtay Bintu Laboon balse haysta Bintu Makhad, waa laga aqbalayaa isagoo raacinaya laba ri’ hadday u fududahay ama labaatan dirham. Qofkii ku waajibtay Bintu Makhad balse aan haysan wax aan Ibnu Laboon lab ah ahayn, waa laga aqbalayaa iyadoon wax kale lala bixinayn. Qofkii haysta afar geel oo kaliya, waxba kuma waajibaan illaa uu rabbo mulkiiluhu. Xagga Sadaqada idaha daaqsinka ah, hadday yihiin afartan, waxaa ku waajiba ri’ ilaa boqol iyo labaatan. Hadday hal ku darsamaan, waxaa ku waajiba laba ri’ ilaa laba boqol. Hadday hal ku darsamaan, waxaa ku waajiba saddex ri’ ilaa saddex boqol. Hadday hal ku darsamaan, boqol walba waxaa ku waajiba ri’. Sadaqada lagama qaado xoolo gabowday, mid cilladaysan, ama orgi, illaa uu rabbo zakaha ururiyuhu. Yaan la isku darin xoolo kala gooni ah, yaana la kala fogeyn xoolo isku jira cabsida Sadaqada awgeed. Labada qof ee xoolo wadaagga ah waxay isugu celinayaan si siman. Hadday idaha daaqsinka ah ee ninku leeyahay ka naqsaan afartan hal ri’, waxba kuma waajibaan illaa uu rabbo mulkiiluhu. Xagga lacagta qalinka ah, waxaa ku waajiba rubucul-cushri (2.5%). Hadduu maalku yahay sagaashan iyo toban oo kaliya, waxba kuma waajibaan illaa uu rabbo mulkiiluhu."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Abuu Bakr wuxuu si faahfaahsan u sharxayaa sakada waajibka ah ee xoolaha iyo lacagta qalinka ah.
Hasha geel ah oo hal sano jirsatay.
Hasha geel ah oo laba sano jirsatay.
Rubuc meel-meel ah, taas oo ah 2.5 boqolkiiba.
Culimada hore waxay tirada la xusay ka fahmeen in sakada xooluhu leedahay nisaabyo go’an iyo da’ si gaar ah loo cayimay. Xeerka dhigaya in cashuur-ururiyuhu aanu dalban karin wax ka badan inta waajibka ah wuxuu milkiilaha ka ilaaliyaa dulmi; xeerarku sidoo kale waxay reebayaan in xoolo la isku daro ama la kala qaybiyo si sakada looga baxsado. Madh-habyadu waxay ka hadlaan faahfaahin ay ka mid yihiin shuruudaha xoolaha daaqa iyo xisaabinta marka xooluhu isku jiraan, hase yeeshee waxay aqoonsan yihiin mabaadi’da aasaasiga ah ee sakada waajibka ah iyo ururin caddaalad ah.
- Sakada xoolaha iyo lacagta ku xisaabi xeerar lagu kalsoon yahay iyo nisaabyada saxda ah.
- Bixi oo keliya inta waajibka ah, hana aqbalin in ururiye kaa dalbado wax ka badan sakada la faray.
- Si daacad ah ula soco hantidaada, hana beddelin isku-dhafka xoolaha si aad sakada uga baxsato.
Werintani waxay buugga sakada kaga dhowdahay qoraalkan, waxayna xeerarka waajibka sakada xoolaha gelinaysaa macne guud.
Sunan an-Nasa'i · #2457 (Hasan Sahih)Qoraalku wuxuu kaloo ka hadlayaa sida ururiyaha sakadu ula dhaqmo xoolaha, wuxuuna waafaqsan yahay mabda’a ah in ururintu raacdo xeerarka la dejiyey.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.