Sunan an-Nasa'i, xadiiska 4680
Waxaa weriyey Usaid ibn Hudayr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Usaid ibn Hudayr
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ ذُؤَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، وَلَقَدْ، أَخْبَرَنِي عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ، أَنَّ أُسَيْدَ بْنَ حُضَيْرٍ الأَنْصَارِيَّ، ثُمَّ أَحَدَ بَنِي حَارِثَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، كَانَ عَامِلاً عَلَى الْيَمَامَةِ وَأَنَّ مَرْوَانَ كَتَبَ إِلَيْهِ أَنَّ مُعَاوِيَةَ كَتَبَ إِلَيْهِ أَنَّ أَيُّمَا رَجُلٍ سُرِقَ مِنْهُ سَرِقَةٌ فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا حَيْثُ وَجَدَهَا . ثُمَّ كَتَبَ بِذَلِكَ مَرْوَانُ إِلَىَّ فَكَتَبْتُ إِلَى مَرْوَانَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِأَنَّهُ إِذَا كَانَ الَّذِي ابْتَاعَهَا مِنَ الَّذِي سَرَقَهَا غَيْرُ مُتَّهَمٍ يُخَيَّرُ سَيِّدُهَا فَإِنْ شَاءَ أَخَذَ الَّذِي سُرِقَ مِنْهُ بِثَمَنِهَا وَإِنْ شَاءَ اتَّبَعَ سَارِقَهُ ثُمَّ قَضَى بِذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ فَبَعَثَ مَرْوَانُ بِكِتَابِي إِلَى مُعَاوِيَةَ وَكَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى مَرْوَانَ إِنَّكَ لَسْتَ أَنْتَ وَلاَ أُسَيْدٌ تَقْضِيَانِ عَلَىَّ وَلَكِنِّي أَقْضِي فِيمَا وُلِّيتُ عَلَيْكُمَا فَأَنْفِذْ لِمَا أَمَرْتُكَ بِهِ . فَبَعَثَ مَرْوَانُ بِكِتَابِ مُعَاوِيَةَ فَقُلْتُ لاَ أَقْضِي بِهِ مَا وُلِّيتُ بِمَا قَالَ مُعَاوِيَةُ .
Waxaa nooga warramay Camar ibnu Mansuur, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Saciid ibnu Thu’ayb, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Cabdirrazzaaq, oo ka weriyey Ibnu Jurayj, runtiina waxaa ii warramay Cikramah ibnu Khaalid in Usaayd ibnu Xudayr al-Ansaari, oo ka mid ahaa Banii Xaarithah, uu u sheegay inuu ahaa guddoomiyaha Al-Yamaamah, uuna Marwaan u soo qoray in Mucawiyah u soo qoray isagoo leh: 'Nin kasta oo wax laga xado, isagaa ugu xaq badan meel kasta oo uu ka helo.' Kadibna Marwaan arrintaas wuu ii soo qoray, markaasaan u jawaabay Marwaan anigoo leh: Nebigu ﷺ wuxuu xukumay in haddii qofka ka iibsaday tuugga uusan eedaysne ahayn (uuna ogeyn in la xaday), milkiilaha asalka ah la dooransiinayo: Hadduu doono wuxuu ka iibsan karaa qofka ka iibsaday tuugga qiimihiisa, hadduu doonana wuxuu raadsan karaa tuugga si uu magdhow uga helo. Sidaas oo kale waxaa xukumay Abuu Bakar, Cumar iyo Cusmaan. Markaas Marwaan warqaddaydii wuxuu u diray Mucawiyah, Mucawiyahna wuxuu u soo qoray Marwaan: 'Adiga iyo Usaayd midkiinna iguma xukumi karo, anigaa idinku xukumaya maxaa yeelay anigaa idinka darajo sareeya, ee fuli waxaan ku amray.' Marwaan wuxuu ii soo diray warqaddii Mucawiyah, markaasaan iri: 'Kuma xukumi doono ra'yiga Mucawiyah intaan anigu mas'uulka ka ahay halkan.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Iibsade aan waxba ka ogeyn wuxuu leeyahay ilaalin; mulkiiluhuna tuugga ayuu dacweyn karaa.
Iibsaduhu ma ogeyn in hantidu la xaday, mana jirin sabab uu taas uga shakiyo.
Sida ku cad xukunka la soo weriyay, mulkiiluhu hantida wuu kala soo noqon karaa iibsadaha aan waxba ka ogeyn isaga oo u celinaya qiimihii uu ku iibsaday, ama tuugga ayuu dacweyn karaa.
Usayd wuxuu diiday inuu maamule ahaan fuliyo amar uu u arkayay inuu ka hor imanayo xukunkii Nebiga ﷺ.
Culimada waxay arrintan ka fahmeen in iibsade aan waxba ka ogeyn uusan khasab ku ahayn inuu iibsigii ku waayo magdhow la'aan: mulkiilihii hore wuxuu hantida dib ula wareegi karaa isaga oo iibsadaha u celinaya qiimihii iibka, ama tuugga ayuu magdhaw ka raadsan karaa. Sida saxda ah ee loo dabaqo iyo faahfaahinteedu waa arrin fiqhi ah; werintuna waxay sidoo kale adkaynaysaa in madaxdu aysan xukunka u beddeli karin amar ka hor imanaya xukunka Nabiga. Usayd oo daliishaday dhaqankii Abuu Bakr, Cumar iyo Cuthmaan waxay xoojinaysaa awoodda xariiqdan xukun.
- Markaad iibsanayso hanti qiimo leh, hubi halka ay ka timid oo hayso caddaynta macaamilka.
- Haddii aad ogaato inaad iibsatay shay la xaday, la shaqee sidii xal caddaalad ah loo heli lahaa, mulkiilaha iyo iibiyahana isku xiriiri.
- Qofka garsoorka haya ama awood maamul leh waa inuu raaco caddaynta iyo caddaaladda, kana fogaadaa fulinta amar aan caddaalad ahayn.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.