Kitaabka Qasaamaha, Qisaasta iyo Diyada · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i, xadiiska 4710

Waxaa weriyey Sahl ibn Abi Hathmah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Qasaamaha, Qisaasta iyo Diyada
سنن النسائي
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Sahl ibn Abi Hathmah

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ سَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمَا فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ ‏.‏ فَقَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَحُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَخُوهُ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ لِيَتَكَلَّمَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏ ‏.‏ وَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذَنُوا بِحَرْبٍ ‏"‏ ‏.‏ فَكَتَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏"‏ تَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لَيْسُوا مُسْلِمِينَ ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ بِمِائَةِ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ لَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Axmed bin Camr bin as-Sarx, wuxuu yiri: Waxaa noo warramay Ibnu Wahb, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Maalik bin Anas, oo ka weriyey Abuu Leylaa bin Cabdullaahi bin Cabdirraxmaan Al-Ansaari, in Saxal bin Abii Xathmah uu u sheegay in Cabdullaahi bin Saxal iyo Muxaysah ay u baxeen Khaybar dhibaato soo gaartay awgeed. Markaas ayaa Muxaysah loo yimid oo loo sheegay in Cabdullaahi bin Saxal la dilay laguna tuuray god ama ceel. Wuxuu u tagay Yuhuudda wuxuuna ku yiri:

"Allaah baan ku dhaartaye, idinkaa dilay isaga." Waxay yiraahdeen: "Allaah baan ku dhaartaye, ma aanan dilin isaga." Kadib wuu soo laabtay ilaa uu ka yimid Rasuulka Allaah ﷺ, arrintaasna wuu u sheegay. Kadib waxaa yimid isaga, Xuwaysah oo ah walaalkiis ka weyn, iyo Cabdirraxmaan bin Saxal. Muxaysah oo ahaa kii joogay Khaybar ayaa bilaabay inuu hadlo, laakiin Rasuulka Allaah ﷺ ayaa yiri: "Ka weyn ha hadlo, ka weyn ha hadlo." Markaas Xuwaysah ayaa hor hadlay, kadibna Muxaysah ayaa hadlay. Rasuulka Allaah ﷺ ayaa yiri: "Ama way bixinayaan magta saaxiibkiin, ama dagaal baa lagu dhawaaqayaa." Nabigu ﷺ warqad buu arrintaas ka qoray, iyaguna waxay ku jawaabeen: "Allaah baan ku dhaartaye, ma aanan dilin isaga." Rasuulka Allaah ﷺ ayaa ku yiri Xuwaysah, Muxaysah iyo Cabdirraxmaan: "Ma dhaaranaysaan si aad u xaq yeelataan dhiigga saaxiibkiin?" Waxay yiraahdeen: "Maya." Wuxuu yiri: "Yuhuudda ma idiin dhaaranaysaa?" Waxay yiraahdeen: "Muslimiin ma ahan." Markaas Rasuulka Allaah ﷺ ayaa magta ka bixiyey xaggiisa, wuxuuna u diray boqol halaad oo geel ah ilaa laga geliyey guryahooda. Saxal wuxuu yiri: "Hal cas oo ka mid ah ayaa i laatay."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Marka dil aan weli la xallin jiro, Nebigu ﷺ wuxuu ilaaliyay caddaaladda iyo nolosha.

Asalka iyo sababta

Cabdullaahi ibn Sahl ayaa meydkiisa laga helay intii uu safar ku joogay Khaybar. Ehelkiisu waxay Yuhuuddii Khaybar ku eedeeyeen dilka, balse iyagu way diideen. Nebigu ﷺ wuxuu arrinta u maareeyey si waafaqsan xeerarka caddaynta iyo dhaarta, ugu dambayna diyada ayuu ka bixiyey hantidiisa gaarka ah.

Erayada adag oo la sharxay
Qasaama

Habraac sharci ah oo dhaaro loo maro marka caddaynta dilku aanay caddayn.

Diya

Magdhow lacageed oo la siiyo ehelka qof si xaqdarro ah loo dilay.

Dhiig-bixinta

Magdhowga qof la dilay; ma beddelayso baahida loo qabo in mas’uuliyadda si taxaddar leh loo xaqiijiyo.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay arrintan ka fahmeen in eed keli ahi aanay caddayn dembi ahayn, isla markaana qasaamada ay leedahay xeerar sugan oo la xidhiidha dhaarta iyo caddaynta. Werintani waxay sidoo kale muujinaysaa in qofka ugu da’da weyn koox dhexdeeda mudnaan u yeelan karo inuu hadalka ku bilaabo. Madhhabyadu siyaabo kala duwan ayay uga hadlaan faahfaahinta ku dhaqanka qasaamada, balse waxay aqoonsan yihiin muhiimadda caddaynta, caddaaladda habraaca iyo ilaalinta nolosha dadka. Nebigu ﷺ inuu diyada ka bixiyey hantidiisa gaarka ah waxaa loo arkaa masuuliyad uu qaaday si aanu dulmigu uga jawaab la’aan ugu hadhin ehelka dhibbanaha.

Casharrada maanta
  1. Qofna ha ku eedayn dembi adigoon caddayn haysan; tuhunka ku gudbi habraac sharci ah oo taxaddar leh.
  2. Marka dad badan wada hadlayaan, dadka waayeelka ah sii fursad ku habboon inay hadalka ku horreeyaan.
  3. Hubi inaan dhibbanayaasha iyo ehelkoodu cidlo ku hadhin marka arrin aan la xallin ay jirto.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.