Kitaabka Qasaamaha, Qisaasta iyo Diyada · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i, xadiiska 4711

Waxaa weriyey Sahl ibn Abi Hathmah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Qasaamaha, Qisaasta iyo Diyada
سنن النسائي
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Sahl ibn Abi Hathmah

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ وَرِجَالٌ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ، اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ فَأَتَى يَهُودَ وَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ قَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ فَأَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ لِيَتَكَلَّمَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏ ‏.‏ يُرِيدُ السِّنَّ فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذَنُوا بِحَرْبٍ ‏"‏ ‏.‏ فَكَتَبَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏"‏ أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ بِمِائَةِ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ لَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Muxammad bin Salama, wuxuu yiri: Waxaa noo warramay Ibnu Al-Qaasim, wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Maalik, laga soo bilaabo Abuu Laylaa bin Cabdullaahi bin Cabdirraxmaan bin Sahl, laga soo bilaabo Sahl bin Abii Xathma, inuu u warramay isaga iyo rag ka mid ah odayaasha qoomkiisa, in Cabdullaahi bin Sahl iyo Muxayyiisa ay u baxeen Khaybar dhibaato haysatay awgeed. Markaas ayaa la yimid Muxayyiisa waxaana loo sheegay in Cabdullaahi bin Sahl la dilay oo lagu tuuray god ama ceel. Wuxuu u tagay Yuhuudda wuxuuna ku yiri:

"Wallahi, idinkaa dilay isaga." Waxay yiraahdeen: "Wallahi, ma aanan dilin isaga." Kadib wuxuu ku soo laabtay qoomkiisii wuuna u sheegay arrintaas. Kadibna waxaa yimid isaga iyo walaalkiis Xuwayyiisa oo ka weynaa, iyo Cabdirraxmaan bin Sahl. Muxayyiisa ayaa damcay inuu hadlo, isagoo ahaa kii joogay Khaybar, laakiin Rasuulka Allah ﷺ ayaa ku yiri Muxayyiisa: "Ka weynka hor mari, ka weynka hor mari," isagoo ula jeeda da'da. Markaas waxaa hadlay Xuwayyiisa, kadibna waxaa hadlay Muxayyiisa. Rasuulka Allah ﷺ ayaa yiri: "Ama way bixinayaan magta saaxiibkiin, ama dagaal baa lagaga dhawaaqayaa iyaga." Rasuulka Allah ﷺ warqad buu ugu qoray arrintaas, iyaguna waxay ku jawaabeen qoraal: "Wallahi, ma aanan dilin isaga." Rasuulka Allah ﷺ ayaa ku yiri Xuwayyiisa, Muxayyiisa iyo Cabdirraxmaan: "Ma dhaaranaysaan oo ma xaq yeelanaysaan dhiigga saaxiibkiin?" Waxay yiraahdeen: "Maya." Wuxuu yiri: "Yuhuudda ma idiin dhaaranaysaa?" Waxay yiraahdeen: "Muslimiin ma ahan." Markaas Rasuulka Allah ﷺ ayaa magta ka bixiyay agtiisa, wuxuuna u diray boqol geel ah oo rakaab ah ilaa laga geliyay guryahooda. Sahl wuxuu yiri: "Geel cas oo ka mid ah ayaa i laatay."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Markii dil aan la xallin, Nebigu ﷺ ayaa isagu bixiyey boqol geel ah.

Asalka iyo sababta

Cabdullaahi ibn Sahl ayaa meydkiisa laga helay Khaybar. Ehelkiisu waxay Yuhuudda Khaybar ku eedeeyeen dilka, balse iyagu way diideen. Markii ehelku dhaar qaadi waayeen, Nebigu ﷺ wuxuu boqol geel ah uga bixiyey hantidiisa gaarka ah.

Erayada adag oo la sharxay
Qasaamah

Hab dhaarood oo loo adeegsado kiis dil marka caddaymaha jira aysan go’aan ka gaarin kiiska.

Diyah

Magdhow lacageed oo la siiyo ehelka qof la dilay.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay riwaayaddan ka hadlaan xeerarka qasaamaha iyo doorka dhaarta marka dil la isku khilaafsan yahay. Ehelku dhaar ma qaadin, eedaysanayaashuna way diideen; markaas Nebigu ﷺ iyaga lacag kuma waajibin, balse ehelka ayuu uga magdhaw bixiyey hantidiisa gaarka ah. Hadalka ah ‘kan ugu weyn ha hadlo’ wuxuu sidoo kale muujinayaa ixtiraamka da’da iyo in wada hadalka loo maareeyo si nidaamsan. Sida saxda ah ee qasaamaha loo adeegsado way ku kala duwan tahay mad-habyada fiqiga.

Casharrada maanta
  1. Qofna ha ku eedayn dembi culus adigoon kiiska u marin habraac caddaalad ah oo lagu baaro.
  2. Wadahadalka, qofka ugu weyn u daa inuu hadlo marka ay taasi ku habboon tahay ixtiraamka iyo wada tashiga nidaamsan.
  3. Marka khilaaf aan la xallin jiro, raadi xal caddaalad ah oo caawi ehelka marxuumka inta aad awooddo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.