Sunan an-Nasa'i, xadiiska 5397
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، هُوَ ابْنُ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ أَكْثَرُوا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ ذَاتَ يَوْمٍ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِنَّهُ قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ وَلَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدَّرَ عَلَيْنَا أَنْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ مِنْكُمْ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ جَاءَ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ نَبِيُّهُ صلى الله عليه وسلم فَإِنْ جَاءَ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلاَ قَضَى بِهِ نَبِيُّهُ صلى الله عليه وسلم فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ فَإِنْ جَاءَ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلاَ قَضَى بِهِ نَبِيُّهُ صلى الله عليه وسلم وَلاَ قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ فَلْيَجْتَهِدْ رَأْيَهُ وَلاَ يَقُولُ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أَخَافُ فَإِنَّ الْحَلاَلَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَاتٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لاَ يَرِيبُكَ. قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا الْحَدِيثُ جَيِّدٌ جَيِّدٌ.
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Al-Calaa, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Abuu Mucaawiyah, oo ka weriyey Al-Acmash, oo ka weriyey Cumaarah bin Cumayr, oo ka weriyey Cabdiraxmaan bin Yaziid, wuxuu yiri:
"Maalin maalmaha ka mid ah ayaa dadku su'aalo badan ku weydiiyeen Cabdullaahi, markaasuu Cabdullaahi wuxuu yiri: 'Waxaa nagu soo maray waqti aan xukunno badan ridi jirin, mana aanayn joogin halkaas. Kadibna Allah, Cazza Wajalla, wuxuu noo qadaray inaan gaarno heerka aad arkaysaan. Haddaba, qofkii idinka mid ah oo xukun loo bandhigo maanta kadib, ha ku xukumo waxa ku jira Kitaabka Allah. Haddii ay timaado arrin aan ku jirin Kitaabka Allah, ha ku xukumo siduu u xukumay Nabigiisa ﷺ. Haddii ay timaado arrin aan ku jirin Kitaabka Allah uuna Nabigiisu ﷺ xukumin, ha ku xukumo siday u xukumeen dadka suubban. Haddii ay timaado arrin aan ku jirin Kitaabka Allah, uuna Nabigiisu ﷺ xukumin, ayna xukumin dadka suubban, ha sameeyo ijtihaadkiisa oo yaanu oran 'Waan ka cabsanayaa, waan ka cabsanayaa.' Waayo, xalaasha waa caddahay, xaaraantana waa caddahay, inta u dhaxeysana waa arrimo isku eg (shubo). Markaa ka tag waxa ku gelinaya shakiga una leexo waxa aan shakiga kugu dhalinayn.'" Abuu Cabdiraxmaan wuxuu yiri: Xadiiskani waa wanaagsan yahay, waa wanaagsan yahay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Garsoore wuxuu marka hore hanuun ka raadiyaa waxyiga, dabadeedna si taxaddar leh ayuu ijtihad u sameeyaa.
Go’aan laga gaaro khilaaf ama su’aal sharci.
Dadaal aqooneed oo taxaddar leh oo lagu soo saarayo xukun Islaami ah marka arrin aan si toos ah loogu xusin ilaha.
Arrimo aan xukunkooda sharci markiiba caddayn oo u baahan miisaamid taxaddar leh.
Culimadu waxay tan ka soo dheegtaan kala horrayn lagu hago qiimaynta sharci: marka hore Qur’aanka ayaa la tixraacaa, dabadeed hanuunka iyo xukunnada Nebiga ﷺ, ka dibna xukunnada salafkii suubanaa. Haddii arrintu sidaas ku xallismi weydo, caalim u qalma ayaa ijtihad samaynaya; dhiirrigelintani fasax uma aha qof aan aqoon u lahayn inuu iskiis xukun u bixiyo. Qoraalku waa hadal uu yiri Ibnu Mascuud, mana aha keligiis hadal nebinnimo. Afarta mad-hab ee Sunnigu waxay aqoonsan yihiin ijtihadka ay sameeyaan fuqahada u qalma, iyagoo ku kala duwan hababka iyo ilaha dheeraadka ah ee daliilka ay adeegsadaan.
- Su’aal sharci oo adag u gudbi caalim u qalma, halkii aad adigu ka bixin lahayd xukun dadka ku waajibaya.
- Ka hor intaadan gunaanad gaarin, baar qoraallada khuseeya iyo tusaalooyinkii hore ee lagu kalsoon yahay.
- Haddii daliilku aanu go’aan kama dambays ah bixin, taxaddar muuji oo ka fogow hadallo keeni kara shaki ama waxyeello aan loo baahnayn.
Werintani sidoo kale waxay xambaarsan tahay oraah uu yiri caalim hore oo ku saabsan bixinta xukunnada garsoorka, waxayna la xiriirtaa mawduuca mas’uuliyadda garsoorka.
Sunan an-Nasa'i · #5396 (Sahih Isnaad)Werinta isla kitaabka ku jirta waxay ka hadlaysaa su’aal sharci oo gaar ah, sidaas darteedna waxay tusaale la xiriira u tahay qiimaynta taxaddarka leh ee arrimaha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.