40 Hadith Nawawi, xadiiska 6
Waxaa weriyey an-Nu'man ibn Bashir. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey an-Nu'man ibn Bashir
Riwaayadda
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: سَمِعْت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم يَقُولُ: إنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ، وَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ، وَبَيْنَهُمَا أُمُورٌ مُشْتَبِهَاتٌ لَا يَعْلَمُهُنَّ كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ، فَمَنْ اتَّقَى الشُّبُهَاتِ فَقْد اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ، وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ وَقَعَ فِي الْحَرَامِ، كَالرَّاعِي يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يَرْتَعَ فِيهِ، أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى، أَلَا وَإِنَّ حِمَى اللَّهِ مَحَارِمُهُ، أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، وَإذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ .<br>[رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ]، [وَمُسْلِمٌ]
Waxaa laga wariyey Abuu Cabdillaahi An-Nucmaan ibn Bashiir (RC) inuu yiri: Waxaan maqlay Rasuulka Alle ﷺ oo leh:
“Xalaashu waa caddahay, xaaraantuna waa caddahay, waxaana u dhexeeya arrimo shubho ah oo aanay dad badani aqoon. Qofkii ka fogaada shubhooyinka wuxuu daahiriyeen diintiisa iyo sharafkiisa, qofkii ku dhacana wuxuu ku dhacay xaaraan, sida adhijirka xoolaha ku daajiya agagaarka xero boqor oo uu ku dhow yahay inuu galo. Ogaada, boqor kastaa wuxuu leeyahay xero ilaalin ah, ogaadana xerada Alle waa mamnuucyadiisa. Ogaada, jirka waxaa ku jira xubin yar oo haddii ay hagaagto jirka oo dhammu hagaago, haddii ay xumaatona jirka oo dhammu xumaado; ogaada, taasi waa qalbiga.” [Bukhaari iyo Muslim]
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ka fogow arrimaha shakiga leh, kana ilaali qalbigaaga daahirnimadiisa.
Arrimo aan dad badan si cad ugu muuqan inay bannaan yihiin ama xaaraan yihiin, tusaale ahaan marka lahaanshuhu isku qasan yahay ama shuruuduhu aan caddayn.
Dhul daaqsimeed xaddidan oo uu taliye ilaashado, oo aan xoolaha dadka kale loo oggolayn inay daaqaan; Nebigu ﷺ wuxuu tusaalahan ugu adeegsaday xuduudaha xaaraanta ah ee Allah.
Macne ahaan waa cad hilib ah oo le’eg qaniinyo la calalin karo; waxaa loola jeedaa qalbiga oo ah xudunta ruuxiga iyo akhlaaqda ee qofka.
Culimada waxay xadiiskan ku daraan afarta xadiis ee ay ku dhisan tahay fiqiga Islaamku oo dhan. Imaam an-Nawawi wuxuu sharxayaa in arrimuhu u qaybsamaan saddex qaybood: (1) xalaal cad, (2) xaaraan cad, iyo (3) arrimaha shakiga leh ee u dhexeeya. Culimada aqoonta leh badanaa waxay daliillada ka go’aamin karaan xukunka arrin shaki leh, balse qofka arrintu aanay u caddayn, ka fogaanshaheedu waa astaan Alle-ka-cabsi (wara’). Sidaas ayaa looga hortagaa in la qabsiga xaaladaha xuduudda ah ee shakiga leh uu tallaabo-tallaabo ugu horseedo ku xadgudubka xaaraan cad.
- Go’aannada maaliyadeed iyo caadooyinka maalinlaha ah, ka fogow xadka ugu dambeeya ee waxa la oggol yahay ama aan la oggolayn.
- Ku dadaal hagaajinta gudahaaga—towbad dhab ah, dikri iyo dakhli xalaal ah—waayo dhaqanka muuqda mar walba wuxuu raacaa xaaladda qalbiga.
Macnaha xadiiskani leeyahay laga bilaabo qofka gudihiisa ilaa bulshada — taabo goob si aad u furto.
Werinta oo dhammaystiran iyo silsiladdeeda weriyeyaasha waxay ku jirtaa Kitaabka Iimaanka.
40 Hadith van an-Nawawi · #11 (Sahih)Oraahdii Al-Hasan ibn Cali: ‘Ka tag waxa ku shakigelinaya, una dooro waxa aan ku shakigelinayn.’
Jami' at-Tirmidhi · #2518 (Sahih)Meesha saxiixa ah ee laga helayo Jami’ at-Tirmidhi, kuna saabsan ka tegista shakiga si loo doorto waxa la hubo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.