Ekspeditat Ushtarake të Profetit ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadithi 4141

Transmetuar nga Aisha. Teksti arabisht me përkthimin dhe shpjegimin tonë.

Sahih (i besueshëm)Libri: Ekspeditat Ushtarake të Profetit ﷺ
صحيح البخاري
Kush e transmetoi?

Transmetuar nga Aisha

Sahih (i besueshëm)

Sahih al-Bukhari konsiderohet në tërësi si i besueshëm.

Transmetimi

Teksti arabisht

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا، وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا، وَبَعْضُهُمْ كَانَ أَوْعَى لِحَدِيثِهَا مِنْ بَعْضٍ وَأَثْبَتَ لَهُ اقْتِصَاصًا، وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمُ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي عَنْ عَائِشَةَ، وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا، وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ، قَالُوا قَالَتْ عَائِشَةُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ، فَأَيُّهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا، خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ، قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ فِيهَا سَهْمِي، فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ، فَكُنْتُ أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ، فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ، دَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ، آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ، فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ، فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي، فَلَمَسْتُ صَدْرِي، فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدِ انْقَطَعَ، فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي، فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ، قَالَتْ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يُرَحِّلُونِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي، فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ عَلَيْهِ، وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ، وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يَهْبُلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ، إِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنَ الطَّعَامِ، فَلَمْ يَسْتَنْكِرِ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ وَحَمَلُوهُ، وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ، فَبَعَثُوا الْجَمَلَ فَسَارُوا، وَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ، فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا مِنْهُمْ دَاعٍ وَلاَ مُجِيبٌ، فَتَيَمَّمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ، وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَىَّ، فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ، وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ، فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ، فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي، وَكَانَ رَآنِي قَبْلَ الْحِجَابِ، فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي، فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي، وَاللَّهِ مَا تَكَلَّمْنَا بِكَلِمَةٍ وَلاَ سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ، وَهَوَى حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ، فَوَطِئَ عَلَى يَدِهَا، فَقُمْتُ إِلَيْهَا فَرَكِبْتُهَا، فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ، وَهُمْ نُزُولٌ ـ قَالَتْ ـ فَهَلَكَ ‏{‏فِيَّ‏}‏ مَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَ الإِفْكِ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ابْنَ سَلُولَ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ أُخْبِرْتُ أَنَّهُ كَانَ يُشَاعُ وَيُتَحَدَّثُ بِهِ عِنْدَهُ، فَيُقِرُّهُ وَيَسْتَمِعُهُ وَيَسْتَوْشِيهِ‏.‏ وَقَالَ عُرْوَةُ أَيْضًا لَمْ يُسَمَّ مِنْ أَهْلِ الإِفْكِ أَيْضًا إِلاَّ حَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ، وَمِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ، وَحَمْنَةُ بِنْتُ جَحْشٍ فِي نَاسٍ آخَرِينَ، لاَ عِلْمَ لِي بِهِمْ، غَيْرَ أَنَّهُمْ عُصْبَةٌ ـ كَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ـ وَإِنَّ كُبْرَ ذَلِكَ يُقَالُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ كَانَتْ عَائِشَةُ تَكْرَهُ أَنْ يُسَبَّ عِنْدَهَا حَسَّانُ، وَتَقُولُ إِنَّهُ الَّذِي قَالَ: فَإِنَّ أَبِي وَوَالِدَهُ وَعِرْضِي لِعِرْضِ مُحَمَّدٍ مِنْكُمْ وِقَاءُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا، وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الإِفْكِ، لاَ أَشْعُرُ بِشَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ، وَهْوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لاَ أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي، إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ كَيْفَ تِيكُمْ ‏"‏ ثُمَّ يَنْصَرِفُ، فَذَلِكَ يَرِيبُنِي وَلاَ أَشْعُرُ بِالشَّرِّ، حَتَّى خَرَجْتُ حِينَ نَقَهْتُ، فَخَرَجْتُ مَعَ أُمِّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ، وَكَانَ مُتَبَرَّزَنَا، وَكُنَّا لاَ نَخْرُجُ إِلاَّ لَيْلاً إِلَى لَيْلٍ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا‏.‏ قَالَتْ وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الأُوَلِ فِي الْبَرِّيَّةِ قِبَلَ الْغَائِطِ، وَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا، قَالَتْ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهْىَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ، وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ بْنِ عَبَّادِ بْنِ الْمُطَّلِبِ، فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي، حِينَ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا، فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ‏.‏ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ، أَتَسُبِّينَ رَجُلاً شَهِدَ بَدْرًا فَقَالَتْ أَىْ هَنْتَاهْ وَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ وَقُلْتُ مَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ ـ قَالَتْ ـ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي، فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ كَيْفَ تِيكُمْ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَىَّ قَالَتْ وَأُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا، قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقُلْتُ لأُمِّي يَا أُمَّتَاهُ مَاذَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ، فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةً عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا لَهَا ضَرَائِرُ إِلاَّ كَثَّرْنَ عَلَيْهَا‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ أَوَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ، حَتَّى أَصْبَحْتُ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، ثُمَّ أَصْبَحْتُ أَبْكِي ـ قَالَتْ ـ وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ يَسْأَلُهُمَا وَيَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ ـ قَالَتْ ـ فَأَمَّا أُسَامَةُ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ، وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ، فَقَالَ أُسَامَةُ أَهْلَكَ وَلاَ نَعْلَمُ إِلاَّ خَيْرًا‏.‏ وَأَمَّا عَلِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ، وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ، وَسَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ‏.‏ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِيرَةَ فَقَالَ ‏"‏ أَىْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ لَهُ بَرِيرَةُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا قَطُّ أَغْمِصُهُ، غَيْرَ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا، فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ ـ قَالَتْ ـ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ يَوْمِهِ، فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ وَهْوَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَنِي عَنْهُ أَذَاهُ فِي أَهْلِي، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا، وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلاً مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا، وَمَا يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ مَعِي ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ فَقَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْذِرُكَ، فَإِنْ كَانَ مِنَ الأَوْسِ ضَرَبْتُ عُنُقَهُ، وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنَ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ‏.‏ قَالَتْ فَقَامَ رَجُلٌ مِنَ الْخَزْرَجِ، وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ بِنْتَ عَمِّهِ مِنْ فَخِذِهِ، وَهْوَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ، وَهْوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ ـ قَالَتْ ـ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلاً صَالِحًا، وَلَكِنِ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لاَ تَقْتُلُهُ، وَلاَ تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ، وَلَوْ كَانَ مِنْ رَهْطِكَ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ يُقْتَلَ‏.‏ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ ـ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدٍ ـ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ، فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنِ الْمُنَافِقِينَ‏.‏ قَالَتْ فَثَارَ الْحَيَّانِ الأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ ـ قَالَتْ ـ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ ـ قَالَتْ ـ فَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ كُلَّهُ، لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ـ قَالَتْ ـ وَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي، وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا، لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، حَتَّى إِنِّي لأَظُنُّ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي، فَبَيْنَا أَبَوَاىَ جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَأَذِنْتُ لَهَا، فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي ـ قَالَتْ ـ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْنَا، فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ ـ قَالَتْ ـ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا، وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لاَ يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي بِشَىْءٍ ـ قَالَتْ ـ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، يَا عَائِشَةُ إِنَّهُ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا، فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً، فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ، وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ، فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ ثُمَّ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً، فَقُلْتُ لأَبِي أَجِبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِّي فِيمَا قَالَ‏.‏ فَقَالَ أَبِي وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ لأُمِّي أَجِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا قَالَ‏.‏ قَالَتْ أُمِّي وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لاَ أَقْرَأُ مِنَ الْقُرْآنِ كَثِيرًا إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَقَدْ سَمِعْتُمْ هَذَا الْحَدِيثَ حَتَّى اسْتَقَرَّ فِي أَنْفُسِكُمْ وَصَدَّقْتُمْ بِهِ، فَلَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ لاَ تُصَدِّقُونِي، وَلَئِنِ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي مِنْهُ بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُنِّي، فَوَاللَّهِ لاَ أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً إِلاَّ أَبَا يُوسُفَ حِينَ قَالَ ‏{‏فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ‏}‏ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ وَاضْطَجَعْتُ عَلَى فِرَاشِي، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي حِينَئِذٍ بَرِيئَةٌ، وَأَنَّ اللَّهَ مُبَرِّئِي بِبَرَاءَتِي وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ مُنْزِلٌ فِي شَأْنِي وَحْيًا يُتْلَى، لَشَأْنِي فِي نَفْسِي كَانَ أَحْقَرَ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ فِيَّ بِأَمْرٍ، وَلَكِنْ كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ بِهَا، فَوَاللَّهِ مَا رَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَجْلِسَهُ، وَلاَ خَرَجَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ، حَتَّى أُنْزِلَ عَلَيْهِ، فَأَخَذَهُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ مِنَ الْبُرَحَاءِ، حَتَّى إِنَّهُ لَيَتَحَدَّرُ مِنْهُ مِنَ الْعَرَقِ مِثْلُ الْجُمَانِ وَهْوَ فِي يَوْمٍ شَاتٍ، مِنْ ثِقَلِ الْقَوْلِ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَيْهِ ـ قَالَتْ ـ فَسُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يَضْحَكُ، فَكَانَتْ أَوَّلَ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا أَنْ قَالَ ‏"‏ يَا عَائِشَةُ أَمَّا اللَّهُ فَقَدْ بَرَّأَكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَقَالَتْ لِي أُمِّي قُومِي إِلَيْهِ‏.‏ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، فَإِنِّي لاَ أَحْمَدُ إِلاَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ـ قَالَتْ ـ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ‏}‏ الْعَشْرَ الآيَاتِ، ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ هَذَا فِي بَرَاءَتِي‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ ـ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحِ بْنِ أُثَاثَةَ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ وَفَقْرِهِ ـ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ شَيْئًا أَبَدًا بَعْدَ الَّذِي قَالَ لِعَائِشَةَ مَا قَالَ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏ وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏غَفُورٌ رَحِيمٌ‏}‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ بَلَى وَاللَّهِ إِنِّي لأُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ النَّفَقَةَ الَّتِي كَانَ يُنْفِقُ عَلَيْهِ وَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَنْزِعُهَا مِنْهُ أَبَدًا قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ عَنْ أَمْرِي فَقَالَ لِزَيْنَبَ مَاذَا عَلِمْتِ أَوْ رَأَيْتِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحْمِي سَمْعِي وَبَصَرِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ إِلَّا خَيْرًا قَالَتْ عَائِشَةُ وَهِيَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِالْوَرَعِ قَالَتْ وَطَفِقَتْ أُخْتُهَا حَمْنَةُ تُحَارِبُ لَهَا فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنِي مِنْ حَدِيثِ هَؤُلَاءِ الرَّهْطِ ثُمَّ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ وَاللَّهِ إِنَّ الرَّجُلَ الَّذِي قِيلَ لَهُ مَا قِيلَ لَيَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا كَشَفْتُ مِنْ كَنَفِ أُنْثَى قَطُّ قَالَتْ ثُمَّ قُتِلَ بَعْدَ ذَلِكَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ

Përkthimi

Narrated `Aisha: SaWhenever Allah's Messenger (ﷺ) kishte ndërmend të shkonte në një udhëtim, ai zakonisht e vendoste me short ndërmjet grave të tij, dhe Allah's Messenger (ﷺ) merrte me vete atë tek e cila shorti binte. Ai e kishte vendosur me short ndër ne gjatë një nga Ghaizat në të cilat luftoi. Shorti ra mbi mua dhe kështu unë vazhdova me Allah's Messenger (ﷺ) pas urdhrit të Allah's për mbulimin (të grave) që u shpall. Unë u mbajt (në shpinë të një deveje) në howdah-un tim dhe u ul ndërsa isha akoma në të (kur ndaluam). Kështu vazhduam deri sa Allah's Messenger (ﷺ) përfundoi atë Ghaiz të tij dhe u kthye. Kur arritëm në qytetin e Medinës, ai njoftoi natën se ishte koha për nisje. Kur u shpall lajmi i nisjes, unë u ngrita dhe u largova nga kampet e ushtrisë, dhe pasi përfundova me nevojën, u ktheva te kafsha ime për të hipur. Prekja kraharorin tim më bëri të kuptoj se unë kisha humbur byzylykun tim që ishte bërë nga qerçe Zifar (qerçe jemene, pjesërisht e zezë dhe pjesërisht e bardhë). Kështu, u ktheva për të kërkuar byzylykun tim dhe kërkimi më mbajti peng. (Ndërkohë) njerëzit që më mbartnin në deve, erdhën dhe morën howdah-un tim dhe e vendosën në shpinë të devees sime, në të cilën unë zakonisht ngisja, duke menduar se unë isha brenda tij. Në ato ditë, gratë ishin të lehta në peshë, sepse nuk shtonin peshë, dhe mishi nuk mbulonte trupin e tyre në shumicë, pasi që hanin vetëm pak ushqim. Këta njerëz, pra, injoruan lehtësinë e howdah-ut ndërsa e ngrinin dhe e mbartnin; dhe në atë kohë unë isha ende një vajzë e re. Ata e ngritën deveën dhe të gjithë u larguan (bashkë me të). Gjeta byzylykun tim pasi u largua ushtria. Pastaj shkova në vendin e tyre të kampimit për të gjetur asnjë njeri që bënte thirrje, asnjë që të përgjigjej në thirrje. Kështu, vendosa të shkoja në vendin ku zakonisht qëndroja, duke menduar se ata do të më mungonin dhe do të ktheheshin tek unë (në kërkim). Ndërsa po qëndroja në vendpushimin tim, u mbulova nga gjumi dhe fjetta. Safwan bin Al-Muattal As-Sulami ishte pas ushtrisë. Kur arriti vendin tim në mëngjes, pa figurën e një personi të fjetur dhe më njohu duke parë mua, pasi kishte parë më përpara urdhrin e mbulimit të detyrueshëm (u shpall). Kështu, u zgjova kur ai recitoi Istirja' (dmth.

"Inna li l-lahi wa inna ilayhi raji'un") sapo më njohu. Unë mbulova fytyrën time me mbulesën e kokës menjëherë, dhe me Allah, nuk folëm asnjë fjalë, dhe nuk dëgjova asnjë fjalë nga ai përveç Istirja'-së së tij. Ai zbriti nga deveja e tij dhe e bëri të ulej në gjunjë, duke vendosur këmbën e tij mbi këmbët e para të saj dhe pastaj u ngrita dhe u ngjita në të. Pastaj ai e udhëhoqi deveun që më mbante mua deri sa na kaloi ushtria në vapën e mesditës ndërsa ishin në ndalesë (duke pushuar). (Për shkak të ngjarjes) disa njerëz i sollën vetes shkatërrim, dhe ai që përhapte më shumë Ifk (dmth. fjalë të kota, shpifje) ishte `Abdullah bin Ubai Ibn Salul." (Urwa tha, "Njerëzit përhapën shpifjen dhe folën për të në prani të tij (dmth. `Abdullah) dhe ai e konfirmoi atë dhe e dëgjoi atë dhe e pyeti për ta për ta bërë atë të përhapet." `Urwa gjithashtu shtoi, "Asnjëri nuk u përmend si anëtar i grupit shpifës përveç (`Abdullah) përveç Hassan bin Thabit dhe Mistah bin Uthatha dhe Hamna bint Jahsh së bashku me të tjerë për të cilët nuk kam njohuri, por ata ishin një grup siç tha Allahu. Thuhet se ai që mbante shumicën e shpifjes ishte `Abdullah bin Ubai bin Salul." `Urwa shtoi, "`Aisha nuk donte që të përmendej emri i Hassan në prani të saj dhe zakonisht thoshte, 'Ai ishte ai që tha: Babai im dhe ai (dmth. babai i babait tim) dhe nderi im janë të gjithë për mbrojtjen e nderit të Muhamedit nga ju."). `Aisha shtoi, "Pas kthimit tonë në Medinë, unë u sëmura për një muaj. Njerëzit po përhapnin deklaratat e shpifjes së shpifësve ndërsa unë nuk isha në dijeni të asgjëje të asaj, por ndjehesha se në sëmundjen time, nuk po merrja të njëjtën dashuri nga Allah's Messenger (ﷺ) siç merrja kur sëmuresha. (Por tani) Allah's Messenger (ﷺ) vetëm vinte, më përshëndeste dhe thoshte, 'Si është ajo (zonjë)?' dhe largohej. Kjo më ngjalli dyshime, por nuk zbuluar të keqen (dmth. shpifjen) derisa dola pas shërimit tim, dola me Um Mistah në Al-Manasi' ku zakonisht përgjigjeshim në nevojë dhe nuk dilnim jashtë (për të përgjigjur në nevojë) përveç natën, dhe kjo ishte para se të kishim tualete pranë shtëpive tona. Dhe kjo zakon i ynë për të shkuar për të kryer nevojat, ishte i ngjashëm me zakonet e arabëve të vjetër që jetonin në shkretëtirë, sepse do të ishte e vështirë për ne të kishim tualete pranë shtëpive tona. Kështu, unë dhe Um Mistah, e bija e Abu Ruhm bin Al-Muttalib bin `Abd Manaf, e cila ishte nëna e Sakhr bin 'Amir dhe tezes së Abu Bakr As-Siddiq, dhe biji i saj ishte Mistah bin Uthatha bin `Abbas bin Al-Muttalib, dolëm jashtë. Unë dhe Um Mistah u kthyem në shtëpinë time pasi përfunduam me nevojën. Um Mistah u rrëzua duke u kapur me këmbën e saj në mbulesën e saj dhe tha, 'Le të shkatërrohet Mistah!' Unë i thashë, 'Sa fjalë e ashpër ke thënë. A ke fyer një njeri që mori pjesë në betejën e Badr?' Ajo tha, 'O Hantah! Nuk dëgjove çfarë tha ai (dmth. Mistah)?' Unë i thashë, 'Çfarë tha ai?' Pastaj ajo më tregoi shpifjen e njerëzve të Ifk. Kështu, sëmundja ime u përkeqësua, dhe kur arrita në shtëpinë time, Allah's Messenger (ﷺ) më erdhi, dhe pasi më përshëndeti, tha, 'Si është ajo (zonjë)?' Unë i thashë, 'A do të lejoni të shkoj te prindërit e mi?' sepse dëshiroja të sigurohesha për lajmet prej tyre. Allah's Apostle më lejoi (dhe shkova te prindërit e mi) dhe i pyeta nënën time, 'O nënë! Çfarë po flasin njerëzit?' Ajo tha, 'O vajza ime! Mos u merzit, sepse rrallë ndodh që një grua të jetë e bukur dhe e dashur nga burri i saj dhe që burri i saj të ketë gra të tjera përveç saj që ato të gjejnë faj në të.' Unë i thashë, 'Subhan-Allah! (Unë dëshmoj për veçantinë e Allahut). A po flasin vërtet njerëzit kështu?' Unë vazhdova të qaja atë natë deri në agim, nuk mund ta ndalja lotin as të fle, dhe në mëngjes përsëri vazhdova të qaja. Kur u vonua Inspirimi Hyjnor. Allah's Messenger (ﷺ) thirri `Ali bin Abi Talib dhe Usama bin Zaid për t'u këshilluar për divorcimin tim. Usama bin Zaid tha atë që dinte për pafajësinë time, dhe respektin që mbante për mua. Usama tha, '(O Allah's Messenger (ﷺ)!) Ajo është gruaja jote dhe ne nuk dimë për të gjë tjetër veçse të mirën.' `Ali bin Abi Talib tha, 'O Allah's Messenger (ﷺ)! Allah nuk të vë në vështirësi dhe ka shumë gra përveç saj, por kërkoje shërbëtoren që do të të tregojë të vërtetën.' Atëherë, Allah's Messenger (ﷺ) thirri Barira (dmth. shërbëtoren) dhe tha, 'O Barira! A ke parë ndonjë gjë që të ketë ngjallur dyshimin tënd?' Barira i tha, 'Nga Ai që të dërgoi me të Vërtetën. Unë kurrë nuk kam parë diçka tek ajo (dmth. `Aisha) që ta fsheh, përveçse se është një vajzë e re që fle duke lënë brirët e familjes së saj të ekspozuar, në mënyrë që dhitë e shtëpisë të vijnë dhe ta hanë atë.' Pra, atë ditë, Allah's Messenger (ﷺ) u ngrit në pulpiti dhe u ankua për `Abdullah bin Ubai (bin Salul) para shokëve të tij, duke thënë, 'O ju myslimanë! Kush do të më ndihmojë kundër atij që më ka dëmtuar me fjalën e tij të keqe për familjen time? Për Allah, unë di vetëm të mirën për familjen time dhe ata kanë akuzuar një njeri për të cilin unë di vetëm të mirën dhe ai kurrë nuk kishte hyrë në shtëpinë time përveç me mua.' Sa`d bin Mu`adh, vëllai i Banu `Abd Al-Ashhal, u ngrit dhe tha, 'O Allah's Messenger (ﷺ)! Unë do t'ju ndihmoj kundër tij; nëse ai është nga tribu e Al-Aus, atëherë do ta pres kokën e tij, dhe nëse është nga vëllezërit tanë, pra, Al-Khazraj, atëherë na jep urdhër dhe ne do ta përmbushim urdhërin tënd.' Atëherë, një njeri nga Al-Khazraj u ngrit. Kushëriri i tij, Um Hassan, ishte nga degë e tij tribale, dhe ai ishte Sa`d bin Ubada, kryetari i Al-Khazraj. Para kësaj ngjarjeje, ai ishte një njeri i devotshëm, por dashuria për triben e tij e shtyri ta thoshte për Sa`d (bin Mu`adh). 'Për Allah, ti ke gënjyer; nuk do të vish dhe nuk do të mund ta vrasësh atë. Nëse ai i përkette popullit tënd, nuk do të dëshiroje ta vrisje atë.' Në këtë moment, Usaid bin Hudair, kushëriri i Sa`d (bin Mu`adh), u ngrit dhe tha për Sa`d bin Ubada, 'Për Allah, ti je gënjeshtar! Ne do ta vrasim atë me siguri, dhe ti je një hipokrit duke u mbrojtur përmes hipokritëve.' Kështu, dy tribet e Al-Aus dhe Al-Khazraj u nxitën aq shumë sa që po përlesheshin, ndërsa Allah's Messenger (ﷺ) qëndronte duke i qetësuar deri sa u heshtën dhe ai gjithashtu. Gjatë gjithë asaj dite, unë vazhdova të qaja me lotët që nuk pushonin, dhe nuk mund ta merrja gjumë. Në mëngjes, prindërit e mi ishin me mua dhe unë qava dy net dhe një ditë me lotët që nuk pushonin, dhe nuk mund ta merrja gjumë deri sa mendova se mëlçia ime do të shpërthente nga lotët. Pra, ndërsa prindërit e mi ishin ulur me mua dhe unë po qaja, një grua nga Ansarët kërkoi të më lejonte të hynja. E lejoja të vinte brenda, dhe kur ajo hyri, u ul dhe filloi të qajë me mua. Ndërsa ishim në këtë gjendje, Allah's Messenger (ﷺ) erdhi, na përshëndeti dhe u ul. Ai nuk kishte ulur kurrë me mua që nga dita e shpifjes. Një muaj kishte kaluar dhe asnjë Inspirim Hyjnor nuk i kishte ardhur për rastin tim. Allah's Apostle pastaj recitoi Tashah-hud dhe tha, 'Amma Badu, O `Aisha! Më është njoftuar diçka për ty; nëse je e pafajshme, atëherë së shpejti Allah do të zbulojë pafajësinë tënde, dhe nëse ke bërë një mëkat, atëherë pendohu tek Allahu dhe kërkoji falje Atij, sepse kur një skllevër pendohet për mëkatet e tij dhe kërkon falje tek Allahu, Allahu pranon pendimin e tij.' Kur Allah's Messenger (ﷺ) përfundoi fjalimin e tij, lotët e mi ndalën plotësisht dhe nuk ndjeja më asnjë pikë loti që të rridhte. I thashë babait tim, 'Përgjigju Allah's Messenger (ﷺ) në emrin tim për atë që ai tha.' Babai im tha, 'Për Allah, nuk di çfarë të them për Allah's Messenger (ﷺ).' Pastaj i thashë nënës time, 'Përgjigju Allah's Messenger (ﷺ) në emrin tim për atë që ai tha.' Ajo tha, 'Për Allah, nuk di çfarë të them për Allah's Messenger (ﷺ).' Edhe pse isha një vajzë e re dhe kisha pak njohuri të Kur'anit, thashë, 'Për Allah, pa dyshim e di se ju dëgjuat këtë (fjalë shpifëse) dhe e keni vendosur në zemrat tuaja dhe e keni marrë si të vërtetë. Tani, nëse ju them se jam e pafajshme, nuk do të më besoni, dhe nëse pranoj për atë, dhe Allahu di se jam e pafajshme, do të më besoni me siguri. Përdorja e shembullit të Josephit, kur tha, '(Për mua) durimi është më i përshtatshmi kundër asaj që po pohoni; është vetëm Allahu (i Vetmi) që mund të kërkohet ndihmë.' Pastaj u shtriva në shtrat dhe Allahu e dinte atëherë se isha e pafajshme dhe shpresoja që Allahu do të zbulojë pafajësinë time. Por, për të qenë e sinqertë, nuk mendoja kurrë se Allahu do të zbulojë për rastin tim, Inspirimin Hyjnor, që do të recitohej (përjetë), sepse e konsideroja veten shumë të papërfillshme për t'u folur për mua nga Allahu me diçka që më përket, por shpresoja që Allah's Messenger (ﷺ) mund të kishte një ëndërr në të cilën Allahu do të provonte pafajësinë time. Por, për të qenë e sinqertë, para se Allah's Messenger (ﷺ) të largohej nga ulësja e tij dhe para se të largohej ndonjë nga familja, Inspirimi Hyjnor erdhi tek Allah's Messenger (ﷺ). Kështu, ai u kap nga ajo gjendje e rëndë që zakonisht e kapte kur ishte i inspiruar Hyjnorisht. Djersa i rridhte nga trupi i tij si perla, edhe pse ishte një ditë dimri, dhe kjo për shkak të peshës së fjalës së rëndë që po zbulohej për të. Kur kjo gjendje e Allah's Messenger (ﷺ) përfundoi, ai u ngrit duke qeshur, dhe fjala e parë që tha ishte, 'O `Aisha! Allahu të ka shpallur pafajësinë!' Pastaj nëna ime më tha, 'Ngrihu dhe shko tek ai (dmth. Allah's Messenger (ﷺ)).' Unë i thashë, 'Për Allah, nuk do të shkoj tek ai, dhe nuk lavdëroj askënd përveç Allahut.' Kështu, Allahu zbriti dhjetë ajetet: - "Vërtet! Ata që përhapën shpifjen janë një bandë, ndër ju............." (24.11-20) Allahu zbriti ato ajetet kuranore për të shpallur pafajësinë time. Abu Bakr As-Siddiq, i cili zakonisht jepte para për Mistah bin Uthatha për shkak të lidhjes së tij me të dhe varfërisë së tij, tha, 'Për Allah, unë kurrë nuk do t'i jap Mistah bin Uthatha asgjë pas asaj që tha për `Aishën.' Pastaj, Allahu zbriti: -- "Dhe mos u betoni ju, që jeni të mirë dhe të pasur, se nuk do t'u jepni ndihmë fare fare të afërmve, atyre në nevojë, dhe atyre që kanë lënë shtëpitë e tyre për shkak të Allahut, le t'i falin dhe le t'i falin. A nuk doni që Allahu t'ju falë? Dhe Allahu është Falës dhe Mëshirues i Madh." (24.22) Abu Bakr As-Siddiq tha, 'Po, për Allah, unë do të doja që Allahu të më falë.' Dhe vazhdoi të jepte para për Mistah, ashtu siç e kishte bërë më parë. Ai gjithashtu shtoi, 'Për Allah, nuk do ta mohoj atë kurrë.' `Aisha gjithashtu tha: "Allah's Messenger (ﷺ) gjithashtu pyeti Zainab bint Jahsh (dmth. gruan e tij) për rastin tim. Ai i tha Zainab, 'Çfarë di dhe çfarë ke parë?' Ajo u përgjigj, "O Allah's Messenger (ﷺ)! Unë shmangem nga të pretenduarit gënjeshtare se kam dëgjuar ose parë diçka. Për Allah, nuk di asgjë tjetër veçse të mirë (për `Aishën). Nga gratë e Profetit (ﷺ), Zainab ishte e barasvlefshme me mua (në bukuri dhe në dashurinë që i kishte marrë nga Profeti), por Allah e shpëtoi atë nga e keqja për shkak të devotshmërisë së saj. Motra e saj Hamna, filloi të luftonte për të dhe u shkatërrua së bashku me ata që u shkatërruan. Njeriu që u akuzua tha, 'Subhan-Allah! Për atë që është në Dorën e Tij shpirti im, unë kurrë nuk kam zbuluar mbulesën (dmth. hijen) e ndonjë femre.' Më vonë, ai u martirizua në Shërbimin e Allahut.

Përkthimi dhe shpjegimi nga Khutba World, të përkthyera nga arabishtja.

Mesazhi kryesor

Pafajësia e Aishes u shpall nga Allahu pas një fushate të dhimbshme shpifjesh.

Sfondi dhe arsyeja

Hadithi përshkruan fushatën e shpifjeve kundër Aishes pas një ekspedite dhe mbetjen e saj pas ushtrisë. Ajetet kuranore nga surja en-Nur (24:11–20) shpallën pafajësinë e saj; ajeti 24:22 e nxiti Ebu Bekrin të rifillonte ndihmën financiare për Mistahun dhe ta falte atë.

Shpjegimi i fjalëve të vështira
al-ifk

Një akuzë e rëndë dhe e sajuar ose shpifje.

istirja'

Fjalët „Ne i përkasim Allahut dhe tek Ai kthehemi”, që thuhen kur ndodh një fatkeqësi.

howdah

Një mbajtëse e mbuluar që vendosej mbi deve.

Çfarë nxjerrin dijetarët prej saj

Komentuesit klasikë theksojnë se Kurani e vërteton shprehimisht pafajësinë e Aishes dhe se përhapja e akuzave të pambështetura në prova është mëkat i rëndë. Ata nxjerrin gjithashtu se muslimani duhet t’i verifikojë thashethemet, të mbrojë dëlirësinë dhe nderin, dhe të mos gjykojë për një akuzë pa prova. Shembulli i Ebu Bekrit tregon se, kur dëshirohet falja e Allahut, është më e preferueshme të falësh dhe të rifillosh ndihmën për një të afërm në nevojë.

Mësime për sot
  1. Mos e përhap një akuzë pa i verifikuar me kujdes faktet.
  2. Mbështete atë që po i bëhet padrejtësi dhe mbroje emrin e mirë nga thashethemet.
  3. Pas një gabimi të dhimbshëm, shqyrto mundësinë e faljes dhe mos ua ndërprit ndihmën atyre që janë në nevojë.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Çdo ditë një hadith, në gjuhën tënde

Aplikacioni të sjell çdo ditë një hadith me shpjegim, edhe si miniaplikacion në telefonin tënd. Përdorimi është falas.