Sahih al-Bukhari, hadithi 1386
Imepokelewa na Samurah ibn Jundub. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Kutoka kwa al‑Bukhari hadi kwa Mtume ﷺ
- 1Musa ibn Isma'ilalimhadithia al‑Bukhariمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ
- 2Jarir ibn Hazimجَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ
- 3Abu Rajaأَبُو رَجَاءٍ
- 4Samura ibn Jundabسَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ
- 5Mtume wa Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Mpangilio ni kama ulivyo katika maandishi ya Kiarabu ya riwaya hii. Majina yamehamishwa kutoka Kiarabu hadi maandishi ya Kilatini. Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ " مَنْ رَأَى مِنْكُمُ اللَّيْلَةَ رُؤْيَا ". قَالَ فَإِنْ رَأَى أَحَدٌ قَصَّهَا، فَيَقُولُ مَا شَاءَ اللَّهُ، فَسَأَلَنَا يَوْمًا، فَقَالَ " هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمْ رُؤْيَا ". قُلْنَا لاَ. قَالَ " لَكِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ رَجُلَيْنِ أَتَيَانِي فَأَخَذَا بِيَدِي، فَأَخْرَجَانِي إِلَى الأَرْضِ الْمُقَدَّسَةِ، فَإِذَا رَجُلٌ جَالِسٌ، وَرَجُلٌ قَائِمٌ بِيَدِهِ كَلُّوبٌ مِنْ حَدِيدٍ ـ قَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا عَنْ مُوسَى إِنَّهُ ـ يُدْخِلُ ذَلِكَ الْكَلُّوبَ فِي شِدْقِهِ، حَتَّى يَبْلُغَ قَفَاهُ، ثُمَّ يَفْعَلُ بِشِدْقِهِ الآخَرِ مِثْلَ ذَلِكَ، وَيَلْتَئِمُ شِدْقُهُ هَذَا، فَيَعُودُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ. قُلْتُ مَا هَذَا قَالاَ انْطَلِقْ. فَانْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُضْطَجِعٍ عَلَى قَفَاهُ، وَرَجُلٌ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِهِ بِفِهْرٍ أَوْ صَخْرَةٍ، فَيَشْدَخُ بِهِ رَأْسَهُ، فَإِذَا ضَرَبَهُ تَدَهْدَهَ الْحَجَرُ، فَانْطَلَقَ إِلَيْهِ لِيَأْخُذَهُ، فَلاَ يَرْجِعُ إِلَى هَذَا حَتَّى يَلْتَئِمَ رَأْسُهُ، وَعَادَ رَأْسُهُ كَمَا هُوَ، فَعَادَ إِلَيْهِ فَضَرَبَهُ، قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالاَ انْطَلِقْ. فَانْطَلَقْنَا إِلَى ثَقْبٍ مِثْلِ التَّنُّورِ، أَعْلاَهُ ضَيِّقٌ وَأَسْفَلُهُ وَاسِعٌ، يَتَوَقَّدُ تَحْتَهُ نَارًا، فَإِذَا اقْتَرَبَ ارْتَفَعُوا حَتَّى كَادَ أَنْ يَخْرُجُوا، فَإِذَا خَمَدَتْ رَجَعُوا فِيهَا، وَفِيهَا رِجَالٌ وَنِسَاءٌ عُرَاةٌ. فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالاَ انْطَلِقْ. فَانْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى نَهَرٍ مِنْ دَمٍ، فِيهِ رَجُلٌ قَائِمٌ عَلَى وَسَطِ النَّهَرِ رَجُلٌ بَيْنَ يَدَيْهِ حِجَارَةٌ، فَأَقْبَلَ الرَّجُلُ الَّذِي فِي النَّهَرِ، فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ رَمَى الرَّجُلُ بِحَجَرٍ فِي فِيهِ، فَرَدَّهُ حَيْثُ كَانَ، فَجَعَلَ كُلَّمَا جَاءَ لِيَخْرُجَ رَمَى فِي فِيهِ بِحَجَرٍ، فَيَرْجِعُ كَمَا كَانَ. فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالاَ انْطَلِقْ. فَانْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى رَوْضَةٍ خَضْرَاءَ، فِيهَا شَجَرَةٌ عَظِيمَةٌ، وَفِي أَصْلِهَا شَيْخٌ وَصِبْيَانٌ، وَإِذَا رَجُلٌ قَرِيبٌ مِنَ الشَّجَرَةِ بَيْنَ يَدَيْهِ نَارٌ يُوقِدُهَا، فَصَعِدَا بِي فِي الشَّجَرَةِ، وَأَدْخَلاَنِي دَارًا لَمْ أَرَ قَطُّ أَحْسَنَ مِنْهَا، فِيهَا رِجَالٌ شُيُوخٌ وَشَبَابٌ، وَنِسَاءٌ وَصِبْيَانٌ، ثُمَّ أَخْرَجَانِي مِنْهَا فَصَعِدَا بِي الشَّجَرَةَ فَأَدْخَلاَنِي دَارًا هِيَ أَحْسَنُ وَأَفْضَلُ، فِيهَا شُيُوخٌ وَشَبَابٌ. قُلْتُ طَوَّفْتُمَانِي اللَّيْلَةَ، فَأَخْبِرَانِي عَمَّا رَأَيْتُ. قَالاَ نَعَمْ، أَمَّا الَّذِي رَأَيْتَهُ يُشَقُّ شِدْقُهُ فَكَذَّابٌ يُحَدِّثُ بِالْكَذْبَةِ، فَتُحْمَلُ عَنْهُ حَتَّى تَبْلُغَ الآفَاقَ، فَيُصْنَعُ بِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ. وَالَّذِي رَأَيْتَهُ يُشْدَخُ رَأْسُهُ فَرَجُلٌ عَلَّمَهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ، فَنَامَ عَنْهُ بِاللَّيْلِ، وَلَمْ يَعْمَلْ فِيهِ بِالنَّهَارِ، يُفْعَلُ بِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ. وَالَّذِي رَأَيْتَهُ فِي الثَّقْبِ فَهُمُ الزُّنَاةُ. وَالَّذِي رَأَيْتَهُ فِي النَّهَرِ آكِلُو الرِّبَا. وَالشَّيْخُ فِي أَصْلِ الشَّجَرَةِ إِبْرَاهِيمُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ وَالصِّبْيَانُ حَوْلَهُ فَأَوْلاَدُ النَّاسِ، وَالَّذِي يُوقِدُ النَّارَ مَالِكٌ خَازِنُ النَّارِ. وَالدَّارُ الأُولَى الَّتِي دَخَلْتَ دَارُ عَامَّةِ الْمُؤْمِنِينَ، وَأَمَّا هَذِهِ الدَّارُ فَدَارُ الشُّهَدَاءِ، وَأَنَا جِبْرِيلُ، وَهَذَا مِيكَائِيلُ، فَارْفَعْ رَأْسَكَ، فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا فَوْقِي مِثْلُ السَّحَابِ. قَالاَ ذَاكَ مَنْزِلُكَ. قُلْتُ دَعَانِي أَدْخُلْ مَنْزِلِي. قَالاَ إِنَّهُ بَقِيَ لَكَ عُمْرٌ لَمْ تَسْتَكْمِلْهُ، فَلَوِ اسْتَكْمَلْتَ أَتَيْتَ مَنْزِلَكَ ".
Samura bin Jundab amesimulia: Mtume ﷺ alipomaliza sala, aligeuka kutuelekea kwa uso wake na kuuliza,
"Nani miongoni mwenu ameota ndoto usiku wa leo?" Kwa hiyo, ikiwa mtu yeyote alikuwa ameona ndoto, aliisimulia. Mtume ﷺ angesema: "Masha-Allah." Siku moja, alituuliza kama kuna yeyote miongoni mwetu aliyekuwa ameota ndoto. Tulijibu hapana. Mtume ﷺ akasema, "Lakini mimi nimeota ndoto usiku wa leo kwamba wanaume wawili walikuja kwangu, wakanishika mkono, na kunipeleka hadi Ardhi Takatifu (Jerusalem). Huko, niliona mtu mmoja ameketi na mwingine amesimama akiwa na ndoano ya chuma mkononi, akiingiza ndoano hiyo ndani ya kinywa cha yule aliyeketi hadi ikafika taya, kisha akachanua shavu lake upande mmoja, kisha akafanya vivyo hivyo kwa upande mwingine; wakati huo huo shavu la kwanza likarudi kuwa kawaida tena, naye akarudia tendo lilelile. Nikasema, 'Hii ni nini?' Wakanambia niendelee, tukaendelea hadi tukafika kwa mtu aliyelala mgongoni, na mtu mwingine amesimama kichwani pake akiwa na jiwe au mwamba, akiliponda kichwa cha yule aliyelala kwa jiwe hilo. Kila alipompiga, jiwe lilivingirika mbali. Yule mtu akaenda kulichukua, na kabla hajarejea, kichwa kilichopondwa kilikuwa kimerudi katika hali yake ya kawaida, naye akarudi na kumpiga tena. Nikasema, 'Huyu ni nani?' Wakanambia niendelee; tukaendelea hadi tukapita kwenye shimo kama tanuru; lenye mlango mwembamba juu na pana chini, na moto ukiwaka chini ya shimo hilo. Kila miale ya moto ilipoinuka, watu walipandishwa juu kiasi kwamba walikaribia kutoka nje, na kila moto ulipotulia, watu walishuka ndani yake, na ndani yake kulikuwa na wanaume na wanawake waliokuwa uchi. Nikasema, 'Hawa ni nani?' Wakanambia niendelee. Tukaendelea hadi tukafika kwenye mto wa damu, na ndani yake kulikuwa na mtu amesimama, na mtu mwingine amesimama ukingoni mwa mto huo akiwa na mawe mbele yake, akimkabili yule aliyekuwa ndani ya mto. Kila yule aliye ndani ya mto alipotaka kutoka nje, yule mwingine alimtupia jiwe mdomoni na kumrudisha mahali pake pa awali; na hivyo kila alipotaka kutoka nje, yule mwingine alimtupia jiwe mdomoni, naye akarudi kama alivyokuwa awali. Nikaomba, 'Hii ni nini?' Wakanambia niendelee, tukaendelea hadi tukafika kwenye bustani yenye majani mabichi, yenye mti mkubwa, na karibu na mzizi wake palikuwa na mzee ameketi pamoja na watoto wadogo. Pia niliona mtu mwingine karibu na mti huo akiwa na moto mbele yake na akiuwasha. Kisha wale marafiki zangu wawili walinipandisha mti huo na kuniingiza katika nyumba ambayo sijawahi kuona nzuri zaidi yake. Ndani yake kulikuwa na wazee na vijana, wanawake na watoto. Kisha waliniondoa katika nyumba hii na kunipandisha mti tena na kuniingiza katika nyumba nyingine iliyo bora na nzuri zaidi kuliko ya kwanza, ikiwa na wazee na vijana. Nikawaambia, 'Memenizungusha usiku kucha. Niambieni kuhusu yote niliyoyaona.' Wakasema, 'Ndiyo. Kuhusu yule ambaye uliona shavu lake likichanuliwa, alikuwa muongo na alikuwa akisema uwongo, na watu walikuwa wakieneza uwongo huo kwa niaba yake hadi ulienea duniani kote. Kwa hiyo, ataadhibiwa hivyo hadi Siku ya Kiyama. Na yule ambaye uliona kichwa chake kikilipondwa ni yule ambaye Allah alimpa elimu ya Kur'an (yaani, kuihifadhi) lakini alikuwa akilala usiku (yaani, hakuisoma) na hakuitumia (yaani, kutekeleza maagizo yake) mchana; na hivyo adhabu hii itaendelea hadi Siku ya Kiyama. Na wale uliowaona kwenye shimo (kama tanuru) walikuwa wazinzi (wanaume na wanawake wanaofanya zinaa). Na wale uliowaona kwenye mto wa damu walikuwa wale wanaojihusisha na Riba (riba/ushuru). Na yule mzee aliyekuwa ameketi chini ya mti alikuwa Ibrahim – Amani iwe juu yake – na watoto wadogo waliozunguka walikuwa watoto wa watu. Na yule aliyekuwa akiwasha moto alikuwa Malik, mlinzi wa Moto wa Jahannam. Na nyumba ya kwanza uliyoingia ilikuwa nyumba ya waumini wa kawaida, na nyumba ya pili ilikuwa ya mashahidi. Mimi ni Jibril na huyu ni Mika'il. Inua kichwa chako.' Nikaainua kichwa changu na kuona kitu kama wingu juu yangu. Wakasema, 'Hiyo ndiyo makazi yako.' Nikasema, 'Niacheni niingie makazi yangu.' Wakasema, 'Bado una umri ambao haujautimiza, na ukikutimiza (sehemu hiyo iliyobaki ya maisha yako), ndipo utaingia makazi yako.'
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Ndoto hii inaonyesha matokeo ya uongo, kuipuuzia Qur’ani, uzinzi na riba.
Riba au ongezeko lililokatazwa katika baadhi ya miamala ya kifedha.
Kufanya ngono nje ya ndoa halali.
Waumini ambao, kwa mujibu wa vyanzo vya Kiislamu, wana daraja la shahidi.
Wanazuoni wa kale wanasisitiza kuwa ndoto hii ina maonyo ya wazi: kueneza uongo, kupuuza elimu ya Qur’ani, kutoifuata, kufanya uzinzi na kutumia riba ni mambo mazito. Kutajwa kwa kuacha kisomo cha usiku kunapaswa kueleweka pamoja na kutoifuata Qur’ani; somo si kwamba kila anayelala anatenda dhambi. Mandhari haya ni miongoni mwa mambo ya ghaibu kama yalivyoelezwa na wahyi, na asili yake kamili haipaswi kubuniwa kwa maoni ya mtu binafsi. Wanazuoni pia wamehitimisha kuwa ndoto ya Mtume ﷺ inaweza kuwa na maana ya kweli, na kwamba kufundisha kwa mifano yenye kugusa kunaweza kuimarisha ufahamu.
- Thibitisha habari kabla ya kuzisambaza, na usieneze madai yasiyothibitishwa.
- Tenga muda wa Qur’ani kila siku na ujaribu kutumia mafundisho yake katika maamuzi yako.
- Epuka riba na mahusiano ya nje ya ndoa; ukihitaji ushauri, tafuta mwongozo wa kidini unaoaminika.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.