Sahih al-Bukhari, hadithi 3365
Imepokelewa na Abdullah ibn Abbas. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Imesimuliwa na Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ، خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ، وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ، فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنَ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ، فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ، ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ، فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ، حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ. قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ. قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنَ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا، حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا. قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتِ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا، فَلَمَّا بَلَغَتِ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتِ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا، ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ ـ تَعْنِي الصَّبِيَّ ـ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ، فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ، فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا، فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا، فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتِ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا، حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا، ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ، فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ. فَإِذَا جِبْرِيلُ، قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا، وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الأَرْضِ، قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ، فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ. قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا ". قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنَ الْمَاءِ، وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا ـ قَالَ ـ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي، فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ، كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ، وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلاَّ عَلَى مَاءٍ. فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ، فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ، فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا، فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ، أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمُ امْرَأَةً، قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي. قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتِ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ. قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ. فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ. قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي. قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتِ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ، فَقَالَتْ أَلاَ تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ، وَشَرَابُنَا الْمَاءُ. قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ. قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم " بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ ". قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي. فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ، يُصْلِحُ نَبْلاً لَهُ، فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ، إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا. قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ. قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ. قَالَ إِذًا أَفْعَلَ. أَوْ كَمَا قَالَ. قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي، وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ، وَيَقُولاَنِ {رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ} قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَلَى نَقْلِ الْحِجَارَةِ، فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ، فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ، وَيَقُولاَنِ {رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }.
Imetuhabiriwa na Abdullah bin Muhammad, imetuhabiriwa na Abu Amir Abdul Malik bin Amr, alisema: Imetuhabiriwa na Ibrahim bin Nafi', kutoka kwa Kathir bin Kathir, kutoka kwa Sa'id bin Jubair, kutoka kwa Ibn Abbas — Allah awaridhie — alisema: Wakati ulipokuwepo mzozo kati ya Ibrahim na familia yake, alitoka pamoja na Ismail na mama yake, nao walikuwa na kiriba cha maji. Mama ya Ismail alikuwa akinywa maji kutoka kwenye kiriba ili maziwa yake yamwagike kwa ajili ya mtoto wake, hadi walipofika Makka. Akamweka chini ya mti, kisha Ibrahim akarudi kwa familia yake. Mama ya Ismail akamfuata, hadi walipofika Kada', akamwita kutoka nyuma,
"Ewe Ibrahim! Unatuacha kwa nani?" Akasema, "Kwa Allah." Akasema, "Nimeridhika na Allah." Akarudi na kunywa tena kutoka kwenye kiriba, na maziwa yake yakamwagikia mtoto wake. Maji yalipoisha, akasema, "Lau ningekwenda kuangalia labda ningeona mtu." Akaenda na kupanda safi ya Safa akaangalia lakini hakumwona mtu yeyote. Aliposhuka bondeni, alikimbia hadi Marwa. Akafanya hivyo mara kadhaa. Kisha akasema, "Lau ningekwenda kuangalia hali ya mtoto." Akaenda na kumtazama, akamkuta yuko hali ya kuelekea kufa. Roho yake haikutulia, akasema, "Lau ningekwenda kuangalia labda ningeona mtu." Akaenda na kupanda Safa akaangalia lakini hakumwona mtu, hadi alipokamilisha mizunguko saba. Kisha akasema, "Lau ningekwenda kuangalia hali yake." Ghafla akasikia sauti, akasema, "Tuokoe ikiwa una kheri." Na tazama, ni Jibril. Akapiga kisigino chake ardhini hivi (mwandishi alionyesha kwa kisigino chake), na maji yakabubujika. Mama ya Ismail akastaajabu na kuanza kuchimba. Abu al-Qasim ﷺ alisema, "Lau angeyaacha, maji yangekuwa yanatembea juu ya ardhi." Akaanza kunywa maji na maziwa yake yakamwagikia mtoto wake. Baadaye watu wa kabila la Jurhum walipita chini ya bonde, wakaona ndege, wakastaajabu na kusema, "Ndege hawezi kuwepo isipokuwa penye maji." Wakatuma mjumbe, akaangalia na kukuta maji, akarudi kuwataarifu. Wakaja kwake na kusema, "Ewe mama ya Ismail! Je, unaturuhusu tuwe nawe au tuishi nawe?" Mtoto wake alipokua, akaoa mwanamke kutoka kwao. Kisha Ibrahim akawaza kuwatembelea waliowacha. Akaenda na kusalamu, akasema, "Yuko wapi Ismail?" Mkewe akasema, "Amekwenda kuwinda." Akasema, "Mwambie akija abadilishe kiwango cha mlango wake." Alipokuja, mkewe akamwambia. Akasema, "Wewe ndiye kiwango hicho, basi rudi kwa familia yako (umeachwa)." Kisha Ibrahim akawaza tena kuwatembelea. Akaenda na kusema, "Yuko wapi Ismail?" Mkewe akasema, "Amekwenda kuwinda," akaongeza, "Je, hutashuka ukale na kunywa?" Akasema, "Chakula chenu ni nini na kinywaji chenu ni nini?" Akasema, "Chakula chetu ni nyama, na kinywaji chetu ni maji." Akasema, "Ewe Allah! Bariki chakula chao na kinywaji chao." Abu al-Qasim ﷺ alisema, "Hiyo ni baraka kutokana na dua ya Ibrahim." Kisha Ibrahim akawaza tena kuwatembelea. Akaenda na kumkuta Ismail nyuma ya Zamzam akirekebisha mishale yake. Akasema, "Ewe Ismail, Mola wako ameniamuru nimjengee nyumba." Ismail akasema, "Tii amri ya Mola wako." Ibrahim akasema, "Ameniamuru pia unisaidie katika hilo." Ismail akasema, "Basi nitafanya hivyo." Wakaondoka, Ibrahim akajenga na Ismail akampatia mawe, wakisema: {Mola wetu, tupokelee. Hakika Wewe ni Msikiaji, Mjuzi.} Ujenzi ulipopanda juu na mzee akashindwa kubeba mawe, akasimama juu ya jiwe la Maqam, na Ismail akampatia mawe, wakisema: {Mola wetu, tupokelee. Hakika Wewe ni Msikiaji, Mjuzi.}
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Allah aliwapa Hajar na Ismail riziki na akawawezesha kujenga pamoja Nyumba Takatifu.
Ni vilima viwili vilivyoko Makka, ambavyo Hajar alitembea baina yake akitafuta msaada na maji. Sa'i ya Hija na Umra hukumbusha safari yake.
Ni chemchemi iliyoko Makka ambayo, kwa mujibu wa riwaya, ilichipuka kimiujiza karibu na Ismail.
Ni jiwe ambalo Ibrahim alisimama juu yake alipokuwa akilijenga Kaaba juu zaidi.
Wanazuoni wa kale wameelewa kutokana na simulizi hili kwamba tawakkul huenda pamoja na kuchukua hatua: Hajar alimtegemea Allah huku akitafuta msaada kwa bidii, na Ibrahim na Ismail walishirikiana kujenga Kaaba. Sa'i baina ya Safa na Marwa ni sehemu ya kudumu ya Hija na Umra. Dua ya Ibrahim inawafundisha waumini kukabidhi matendo yao kwa Allah na kumuomba ayakubali. Wanazuoni pia huona sehemu inayomhusu mke wa kwanza wa Ismail kuwa dalili kwamba wenzi wa ndoa wanapaswa kutendeana kwa wema na shukrani.
- Mtegemee Allah na wakati huohuo chukua hatua halisi unapokabiliwa na tatizo.
- Unapofanya wema, muombe Allah aukubali badala ya kutegemea juhudi zako pekee.
- Itendee familia yako kwa shukrani na kuthamini; tabia njema huchangia utulivu na baraka nyumbani.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.