Sheria za Urithi · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadithi 6728

Imepokelewa na Umar ibn al-Khattab. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.

Sahih (ya kuaminika)Kitabu: Sheria za Urithi
صحيح البخاري
Nani aliisimulia?

Imesimuliwa na Umar ibn al-Khattab

Sahih (ya kuaminika)

Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.

Riwaya

Maandishi ya Kiarabu

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ،، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي مِنْ حَدِيثِهِ ذَلِكَ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيْهِ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ فَأَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَأُ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ، ثُمَّ قَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا‏.‏ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ‏.‏ فَقَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ قَالاَ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ قَدْ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، فَقَالَ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏قَدِيرٌ‏}‏ فَكَانَتْ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهُ وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، فَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ مِنْ هَذَا الْمَالِ نَفَقَةَ سَنَتِهِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ فَتَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضَهَا فَعَمِلَ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ وَلِيِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا مَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ، وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، فَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا‏.‏

Tafsiri

Malik bin Aus alisimulia: 'Nilienda na kuingia kwa Umar, mlinda mlango wake Yarfa akaja akisema Uthman, Abdur-Rahman, Az-Zubair na Saad wanaomba ruhusa (ya kukuona). Je, niwaingize?' Umar akasema, 'Ndiyo.' Hivyo akawaingiza. Kisha akarudi tena akasema, 'Je, niwaingize Ali na Abbas?' Akasema, 'Ndiyo.' Abbas akasema, 'Ewe Amir wa Waumini! Hukumuni kati yangu na mtu huyu (Ali).' Umar akasema, 'Nawapa kiapo kwa Allah ambaye kwa idhini Yake mbingu na ardhi zimesimama, je, mnajua kwamba Mtume wa Allah ﷺ alisema,

"Sisi (Manabii) hatuachi urithi, na chochote tunachoacha ni sadaka"? Na kwa hayo Mtume wa Allah ﷺ alimaanisha nafsi yake.' Kundi hilo likasema, '(Bila shaka), alisema hivyo.' Kisha Umar akageukia Ali na Abbas akasema, 'Je, mnajua kwamba Mtume wa Allah ﷺ alisema hivyo?' Wakajibu, '(Bila shaka), alisema hivyo.' Umar akasema, 'Basi ngojeni niwaelezeni kuhusu suala hili. Allah alimpa Mtume Wake ﷺ fadhila katika Fai' hii (yaani, nyara za vita zilizopatikana bila kupigana) kitu ambacho hakumpa mtu mwingine yeyote; Allah Mwenyezi na Tukufu alisema: {Na alichompa Allah Mtume Wake...} hadi kauli Yake {...Mwenye uwezo}. Hivyo mali hiyo ilikuwa maalumu kwa ajili ya Mtume wa Allah ﷺ pekee. Wallahi, hakukusanya mali hiyo kwa ajili yake mwenyewe wala kuwazuia ninyi, bali aliwapa mapato yake na kuigawanya miongoni mwenu hadi ikabaki mali hii ya sasa ambayo Mtume ﷺ alitumia kutoka humo gharama za mwaka mzima kwa familia yake, na kilichobaki alikitumia pale mali ya Allah inapotumiwa (yaani, katika sadaka n.k.). Mtume wa Allah ﷺ alifanya hivyo maisha yake yote. Sasa nawapa kiapo kwa Allah, je, mnajua hayo yote?' Wakasema, 'Ndiyo.' Kisha Umar akawaambia Ali na Abbas, 'Nawapa kiapo kwa Allah, je, mnajua hayo?' Wote wawili wakasema, 'Ndiyo.' Umar akaongeza, 'Na alipofariki Mtume ﷺ, Abu Bakr akasema, "Mimi ni mrithi wa Mtume wa Allah ﷺ," akashika mali hiyo na kuiendesha kama vile Mtume wa Allah ﷺ alivyofanya. Kisha Allah akamwita Abu Bakr, nikasema mimi ni mrithi wa mrithi wa Mtume wa Allah ﷺ, nikaishika kwa miaka miwili nikiendesha kama vile Mtume wa Allah ﷺ na Abu Bakr walivyofanya. Kisha mlikuja kwangu nanyi mkiwa na madai sawa na kesi moja. (Ewe Abbas!) Ulikuja kwangu ukitaka sehemu yako kutoka kwa mali ya mpwa wako, na mtu huyu (Ali) alikuja kwangu akitaka sehemu ya mkewe kutoka kwa mali ya baba yake. Nikasema, 'Ikiwa mnataka, nitawapa hiyo kwa sharti hilo (kwamba mtafuata njia ya Mtume ﷺ na Abu Bakr na kama mimi (Umar) nilivyofanya katika kuiendesha).' Sasa ninyi wawili mnatafuta kutoka kwangu hukumu tofauti na hiyo? Lo! Wallahi, Ambaye kwa idhini Yake mbingu na ardhi zimesimama, sitatoa hukumu nyingine isipokuwa hiyo hadi Saa iweke. Ikiwa hamuwezi kuiendesha, basi irudisheni kwangu, na mimi nitatosheleza kuiendesha kwa niaba yenu.'

Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.

Ujumbe mkuu

Urithi wa Mtume ﷺ ulisimamiwa kama mali ya sadaka.

Usuli na sababu

ʿAbbās na ʿAlī waliwasilisha kwa ʿUmar mgogoro kuhusu usimamizi wa mali iliyohusishwa na Mtume ﷺ. ʿUmar aliwaomba mashahidi wathibitishe yale waliyoyajua, kisha akaeleza jinsi mali hiyo ilivyosimamiwa hapo awali.

Maelezo ya maneno magumu
fayʾ

Mali iliyoingia mikononi mwa jamii ya Waislamu bila vita.

ṣadaqah

Sadaka; hapa inamaanisha mali isiyogawanywa kama urithi wa kawaida.

msimamizi

Mtu anayehifadhi mali na kuitumia kulingana na kusudi lake lililowekwa, bila kuifanya mali yake binafsi.

Maoni ya wanazuoni

Wanazuoni wa kale wanatoa hitimisho kutokana na riwaya hii kwamba manabii hawaachi urithi wa kawaida: wanachoacha hutumika kwa sadaka na ustawi wa jamii. Riwaya hii pia inatofautisha mali binafsi na mali ya fayʾ inayosimamiwa kwa uwajibikaji. Madhehebu manne ya Sunni yanakubali kanuni kwamba urithi wa manabii haugawanywi kwa mafungu ya kawaida ya urithi; athari mahususi za kisheria kuhusu usimamizi na matumizi yake hujadiliwa katika fiqhi.

Mafunzo kwa maisha ya leo
  1. Simamia mali ya pamoja kulingana na kusudi lililo wazi, na uwajibike kwa jinsi inavyotumika.
  2. Mgogoro ukitokea, tafuta kwanza ushahidi wa kuaminika na mambo ya msingi yanayokubaliwa kabla ya kutoa hukumu.
  3. Tofautisha urithi binafsi na mali iliyotengwa kwa manufaa ya umma au sadaka.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadithi kila siku, katika lugha yako

Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.