Sahih Muslim, hadithi 4577
Imepokelewa na Umar ibn al-Khattab. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Imesimuliwa na Umar ibn al-Khattab
Sahih Muslim kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ مَالِكَ بْنَ أَوْسٍ، حَدَّثَهُ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَجِئْتُهُ حِينَ تَعَالَى النَّهَارُ - قَالَ - فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِهِ جَالِسًا عَلَى سَرِيرٍ مُفْضِيًا إِلَى رِمَالِهِ مُتَّكِئًا عَلَى وِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ . فَقَالَ لِي يَا مَالُ إِنَّهُ قَدْ دَفَّ أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْ قَوْمِكَ وَقَدْ أَمَرْتُ فِيهِمْ بِرَضْخٍ فَخُذْهُ فَاقْسِمْهُ بَيْنَهُمْ - قَالَ - قُلْتُ لَوْ أَمَرْتَ بِهَذَا غَيْرِي قَالَ خُذْهُ يَا مَالُ . قَالَ فَجَاءَ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ فَقَالَ عُمَرُ نَعَمْ . فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا ثُمَّ جَاءَ . فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ قَالَ نَعَمْ . فَأَذِنَ لَهُمَا فَقَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا الْكَاذِبِ الآثِمِ الْغَادِرِ الْخَائِنِ . فَقَالَ الْقَوْمُ أَجَلْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَاقْضِ بَيْنَهُمْ وَأَرِحْهُمْ . فَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ يُخَيَّلُ إِلَىَّ أَنَّهُمْ قَدْ كَانُوا قَدَّمُوهُمْ لِذَلِكَ - فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدَا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ " . قَالُوا نَعَمْ . ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ أَتَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ " . قَالاَ نَعَمْ . فَقَالَ عُمَرُ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَعَزَّ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم بِخَاصَّةٍ لَمْ يُخَصِّصْ بِهَا أَحَدًا غَيْرَهُ قَالَ { مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ} مَا أَدْرِي هَلْ قَرَأَ الآيَةَ الَّتِي قَبْلَهَا أَمْ لاَ . قَالَ فَقَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَكُمْ أَمْوَالَ بَنِي النَّضِيرِ فَوَاللَّهِ مَا اسْتَأْثَرَ عَلَيْكُمْ وَلاَ أَخَذَهَا دُونَكُمْ حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْخُذُ مِنْهُ نَفَقَةَ سَنَةٍ ثُمَّ يَجْعَلُ مَا بَقِيَ أُسْوَةَ الْمَالِ . ثُمَّ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ أَتَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ . ثُمَّ نَشَدَ عَبَّاسًا وَعَلِيًّا بِمِثْلِ مَا نَشَدَ بِهِ الْقَوْمَ أَتَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ . قَالَ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَكَ مِنَ ابْنِ أَخِيكَ وَيَطْلُبُ هَذَا مِيرَاثَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ " . فَرَأَيْتُمَاهُ كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تُوُفِّيَ أَبُو بَكْرٍ وَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَوَلِيُّ أَبِي بَكْرٍ فَرَأَيْتُمَانِي كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ فَوَلِيتُهَا ثُمَّ جِئْتَنِي أَنْتَ وَهَذَا وَأَنْتُمَا جَمِيعٌ وَأَمْرُكُمَا وَاحِدٌ فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ أَنْ تَعْمَلاَ فِيهَا بِالَّذِي كَانَ يَعْمَلُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذْتُمَاهَا بِذَلِكَ قَالَ أَكَذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ . قَالَ ثُمَّ جِئْتُمَانِي لأَقْضِيَ بَيْنَكُمَا وَلاَ وَاللَّهِ لاَ أَقْضِي بَيْنَكُمَا بِغَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَرُدَّاهَا إِلَىَّ .
Na amenisimulia Abdullah bin Muhammad bin Asmaa ad-Duba'i, akasema: Alitusimulia Juwairiya, kutoka kwa Malik, kutoka kwa Az-Zuhri, kwamba Malik bin Aus alimsimulia akisema: Umar bin Al-Khattab alinituma ujumbe, nikamjia wakati mchana ulipokuwa umepanda. Akasema: Nikamkuta nyumbani kwake ameketi kwenye kitanda chake bila godoro, akiwa ameegea mto wa ngozi. Akaniambia: Ewe Malik, watu kadhaa wa kabila lako wamekuja haraka (wakiomba msaada), na nimeamuru wapewe kiasi cha fedha; chukua na uwagawie. Akasema: Nikamwambia, 'Laiti ungeamuru mtu mwingine afanye hili.' Akasema: 'Chukua, ewe Malik!' Akasema: Kisha Yarfah akaingia na kusema: 'Je, una maoni gani, Ewe Amiri wa Waumini, kuhusu Uthman, Abdurrahman bin Auf, Az-Zubair na Sa'd (waliofika kuomba idhini ya kukutana nawe)?' Umar akasema: 'Ndiyo,' na akawaruhusu wakaingia. Kisha akarudi tena na kusema: 'Je, una maoni gani kuhusu Abbas na Ali?' Akasema: 'Ndiyo,' na akawaruhusu wakaingia. Abbas akasema: 'Ewe Amiri wa Waumini, hukumu baina yangu na huyu mwongo, mwenye dhambi, msaliti na msaliti!' Watu waliokuwepo wakasema: 'Ndiyo, Ewe Amiri wa Waumini, toa hukumu baina yao na uwapunguzie mzigo.' Malik bin Aus akasema: Nilidhani kwamba walikuwa wamewatanguliza kwa ajili ya jambo hilo. Umar akasema: 'Tulieni! Nawaapisheni kwa Allah ambaye kwa idhini Yake mbingu na ardhi zimesimama, je, hamjui kwamba Mtume wa Allah ﷺ alisema:
"Sisi hatuachi urithi; tunachoacha ni sadaka"?' Wakasema: 'Ndiyo.' Kisha akageukia Abbas na Ali na kusema: 'Nawaapisheni nyinyi wawili kwa Allah ambaye kwa idhini Yake mbingu na ardhi zimesimama, je, hamjui kwamba Mtume wa Allah ﷺ alisema: "Sisi hatuachi urithi; tunachoacha ni sadaka"?' Wakasema: 'Ndiyo.' Umar akasema: 'Hakika Allah, Utukufu na Ukuu wake, alimkhasusi Mtume Wake ﷺ kwa sifa ambayo hakumkhasusia yeyote isipokuwa yeye.' Akataja aya ya Qur'an: "Vile Allah alivyomrudishia Mtume Wake kutoka kwa watu wa vijiji ni vya Allah na Mtume." Msimuliaji akasema: Sijui kama alisoma aya iliyotangulia au la. Akasema: 'Mtume wa Allah ﷺ aliwagawieni mali za Bani Nadhir. Kwa Allah, hakujipendelea juu yenu wala hakuzichukua bila ya nyinyi hadi ikabaki mali hii. Mtume wa Allah ﷺ alikuwa anachukua kutoka humo matumizi ya mwaka mzima, kisha kilichobaki alikiweka pamoja na mali nyingine za umma.' Kisha akasema: 'Nawaapisheni kwa Allah ambaye kwa idhini Yake mbingu na ardhi zimesimama, je, mnajua hayo?' Wakasema: 'Ndiyo.' Kisha akamuapisha Abbas na Ali kama alivyowaapisha wengine, akiuliza: 'Je, mnajua hayo?' Wakasema: 'Ndiyo.' Akasema: 'Mtume wa Allah ﷺ alipofariki, Abu Bakr alisema: "Mimi ni mlinzi wa Mtume wa Allah ﷺ." Nyinyi wawili mkaja mkitaka urithi wako kutoka kwa mwana wa ndugu yako, na huyu (Ali) akataka urithi wa mke wake kutoka kwa baba yake. Abu Bakr akasema: Mtume wa Allah ﷺ alisema: "Sisi hatuachi urithi; tunachoacha ni sadaka." Mkamdhania kuwa ni mwongo, mwenye dhambi, msaliti na msaliti, lakini Allah anajua kwamba alikuwa mwaminifu, mwema, mwenye uongofu na mfuasi wa haki. Kisha Abu Bakr akafariki, na mimi nikawa mlinzi wa Mtume wa Allah ﷺ na mlinzi wa Abu Bakr. Mkanidhania kuwa ni mwongo, mwenye dhambi, msaliti na msaliti, lakini Allah anajua kwamba mimi ni mwaminifu, mwema, mwenye uongofu na mfuasi wa haki. Nikashika uongozi wa mali hiyo. Kisha ukaja wewe na huyu, nyinyi wawili pamoja na madai yenu yakiwa moja. Mkasema: 'Ipeleke kwetu.' Nikasema: 'Mkipenda nitawapelekea kwa sharti kwamba mtaapa ahadi kwa Allah kwamba mtaitumia kama vile Mtume wa Allah ﷺ alivyokuwa akiitumia.' Mkachukua kwa sharti hilo.' Akasema: 'Je, haikuwa hivyo?' Wakasema: 'Ndiyo.' Akasema: 'Kisha mkaja kwangu ili nihukumu baina yenu. Hapana, kwa Allah! Sitahukumu baina yenu kwa chochote kingine isipokuwa hicho hadi Saa ya Kiama itakaposimama. Ikiwa mnashindwa kuihudumia, irudisheni kwangu.'
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Urithi wa Mtume ﷺ unaendelea kutengwa kwa ajili ya sadaka.
Umar ibn al-Khattab alitatua mzozo kati ya Ali na Abbas kuhusu usimamizi wa mali aliyoiacha Mtume ﷺ. Aliwakumbusha waliokuwepo kauli kwamba urithi wa Mitume husimamiwa kama sadaka.
Sadaka au mali inayotengwa kwa manufaa ya umma.
Kundi kutoka Madina ambalo mali zake ziliwekwa chini ya usimamizi wa jamii ya Waislamu baada ya kuondoka kwao.
Mali inayopatikana kwa jamii ya Waislamu bila vita.
Wanazuoni wa kale wanahitimisha kutokana na riwaya hii kwamba Mtume ﷺ hakuacha urithi wa kibinafsi: mali aliyoiacha ilisimamiwa kama sadaka, na posho yake ya maisha ya kila mwaka ingeweza kulipwa kutoka humo. Madhehebu manne ya Sunni yanatambua kanuni hii maalumu kwa Mitume. Umar alisisitiza pia kwamba usimamizi ufuate mwenendo wa Mtume ﷺ na kwamba viongozi wawajibike kuhusu mali iliyotengwa kwa manufaa ya umma.
- Simamia mali ya umma au ya sadaka kulingana na madhumuni yaliyowekwa, na uwajibike kuhusu usimamizi wake.
- Tatua migogoro ya kifedha kwa kuwasikiliza wahusika na kuweka wazi makubaliano na ushahidi unaohusika.
- Usikabidhi majukumu kwa uzembe: weka masharti yaliyo wazi mapema na uyafuate.
Inahusu mzozo huohuo kuhusu mali aliyoiacha Mtume ﷺ na kauli kwamba isimamiwe kama sadaka.
Sahih Muslim · #4576 (Sahih)Linathibitisha simulizi kuhusu Umar, Ali na Abbas na kufafanua usimamizi wa mali iliyoachwa.
Sahih Muslim · #4579 (Sahih)Aisha anasimulia ombi la warithi baada ya kifo cha Mtume ﷺ na linaendana na kanuni kuhusu mali aliyoiacha.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.