Sunan Abi Dawud, 507. hadis
Mu'adh ibn Jabal rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Mu'adh ibn Jabal tarafından rivayet edildi
Rivayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، ح وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ الْمُهَاجِرِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ أُحِيلَتِ الصَّلاَةُ ثَلاَثَةَ أَحْوَالٍ وَأُحِيلَ الصِّيَامُ ثَلاَثَةَ أَحْوَالٍ وَسَاقَ نَصْرٌ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ وَاقْتَصَّ ابْنُ الْمُثَنَّى مِنْهُ قِصَّةَ صَلاَتِهِمْ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ قَطُّ قَالَ الْحَالُ الثَّالِثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَصَلَّى - يَعْنِي نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ - ثَلاَثَةَ عَشَرَ شَهْرًا فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى هَذِهِ الآيَةَ { قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ } فَوَجَّهَهُ اللَّهُ تَعَالَى إِلَى الْكَعْبَةِ . وَتَمَّ حَدِيثُهُ وَسَمَّى نَصْرٌ صَاحِبَ الرُّؤْيَا قَالَ فَجَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ وَقَالَ فِيهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ مَرَّتَيْنِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ مَرَّتَيْنِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ثُمَّ أَمْهَلَ هُنَيَّةً ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مِثْلَهَا إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ زَادَ بَعْدَ مَا قَالَ " حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ " . قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَقِّنْهَا بِلاَلاً " . فَأَذَّنَ بِهَا بِلاَلٌ وَقَالَ فِي الصَّوْمِ قَالَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَصُومُ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَيَصُومُ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنَ قَبْلِكُمْ } إِلَى قَوْلِهِ { طَعَامُ مِسْكِينٍ } فَكَانَ مَنْ شَاءَ أَنْ يَصُومَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَنْ يُفْطِرَ وَيُطْعِمَ كُلَّ يَوْمٍ مِسْكِينًا أَجْزَأَهُ ذَلِكَ وَهَذَا حَوْلٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ } إِلَى { أَيَّامٍ أُخَرَ } فَثَبَتَ الصِّيَامُ عَلَى مَنْ شَهِدَ الشَّهْرَ وَعَلَى الْمُسَافِرِ أَنْ يَقْضِيَ وَثَبَتَ الطَّعَامُ لِلشَّيْخِ الْكَبِيرِ وَالْعَجُوزِ اللَّذَيْنِ لاَ يَسْتَطِيعَانِ الصَّوْمَ وَجَاءَ صِرْمَةُ وَقَدْ عَمِلَ يَوْمَهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Muhammed b. el-Müsennâ bize Ebû Dâvûd'dan rivayet etti. Nesr b. el-Muhâcir bize rivayet etti; Yezîd b. Hârûn bize Mes'ûdî'den, o da Amr b. Mürre'den, o da İbn Ebî Leylâ'dan, o da Muâz b. Cebel'den rivayet etti. Muâz şöyle dedi:
"Namaz üç aşamadan geçti, oruç da üç aşamadan geçti." Nesr hadisi uzunca nakletti, İbn el-Müsennâ ise sadece Kudüs'e doğru namaz kılmalarını kısaca anlattı ve şöyle dedi: "Üçüncü aşama şuydu: Resûlullah ﷺ Medine'ye geldiğinde on üç ay boyunca Beytü'l-Makdis'e doğru namaz kıldı. Sonra Allah Teâlâ şu âyeti indirdi: {Yüzünün semaya çevrildiğini görüyoruz; elbette seni razı olacağın bir kıbleye döndüreceğiz. Artık yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir. Nerede olursanız olun yüzlerinizi o tarafa çevirin.} Böylece Allah Teâlâ onu Kâbe'ye yöneltti." Hadisini tamamladı. Nesr, rüyayı gören kişinin adını zikrederek dedi ki: "Ensar'dan Abdullah b. Zeyd geldi ve şunları söyledi: Kıbleye döndü ve dedi ki: Allahu Ekber, Allahu Ekber. Eşhedü en lâ ilâhe illallah, eşhedü en lâ ilâhe illallah. Eşhedü enne Muhammeden Resûlullah, eşhedü enne Muhammeden Resûlullah. Hayye ale's-salât (iki defa), hayye ale'l-felâh (iki defa). Allahu Ekber, Allahu Ekber. Lâ ilâhe illallah. Sonra biraz bekledi, sonra kalkıp aynı sözleri tekrarladı; ancak 'hayye ale'l-felâh'tan sonra şunu ekledi: Kad kâmeti's-salât, kad kâmeti's-salât." Bunun üzerine Resûlullah ﷺ: "Bunu Bilâl'e öğret" buyurdu. Böylece Bilâl bu şekilde ezan okudu. Oruç hakkında ise şöyle dedi: "Resûlullah ﷺ her aydan üç gün ve Âşûrâ günü oruç tutardı. Sonra Allah Teâlâ şu âyeti indirdi: {Oruç sizden öncekilere yazıldığı gibi size de yazıldı...} tâ ki {...bir yoksulu doyurmaktır} kısmına kadar. Dileyen oruç tuttu, dileyen oruç tutmayıp her gün bir yoksulu doyurdu; bu onun için yeterli oldu. Bu bir geçiş aşamasıydı. Sonra Allah Teâlâ şu âyeti indirdi: {Ramazan ayı ki onda Kur'an indirilmiştir...} tâ ki {...başka günlerde} kısmına kadar. Böylece oruç, aya şahit olan kimseye farz kılındı; yolcuya ise kaza etmesi emredildi. Oruç tutmaya gücü yetmeyen yaşlı erkek ve kadınlar için yemek yedirme hükmü sabit kaldı." Sırme gündelik işini bitirdikten sonra geldi... ve hadisin devamını nakletti.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Kıble ve oruç hükümleri aşamalı olarak farz kılındı.
Peygamber ﷺ Medine’ye geldikten sonra on üç ay Beytülmakdis’e doğru namaz kıldı. Ardından vahiy, Müslümanlara Kâbe’ye yönelmelerini emretti. Hadis ayrıca orucun aşamalı olarak farz kılındığını bildirir.
Müslümanların namaz sırasında yöneldikleri yön.
Peygamber ﷺ’in başlangıçta namaz kıldığı Kudüs.
Namazın başladığını ve safların hazır olması gerektiğini bildiren ifade.
Âlimler buradan Allah’ın hükümleri aşamalı biçimde koyabileceği ve önceki bir hüküm kaldırıldığında Müslümanların yürürlükteki vahye uyması gerektiği sonucunu çıkarırlar. Kıblenin değiştirilmesiyle Kâbe namaz yönü oldu. Oruçla ilgili bölüm, Ramazan orucunun farz kılınmasına geçişi ve yolcuların tutamadıkları oruçları kaza etme yükümlülüğünü anlatır; yaşlılık nedeniyle kalıcı olarak oruç tutamayanlar için ise belirtilen yemek yedirme hükmü geçerlidir. Fıkıh mezhepleri bu ruhsatların kesin şartlarını ve uygulanışını ele alır.
- Yürürlükteki İslami hükümlere uyun ve bunların uygulamada nasıl yerine getirileceğini öğrenin.
- Geçerli bir yolculuk sebebiyle Ramazan orucunu tutamayan kişi, eksik günleri daha sonra kaza etmelidir.
- Kalıcı oruç tutamama durumunda doğru ruhsatın uygulanması için uzman bir âlime danışın.
Bu sahih rivayet de namazın gelişimini ele alarak hükümlerin aşamalı konulması konusunu tamamlar.
Sunan Abi Dawud · #508 (Sahih)Bu sahih rivayet, ezan ve kametin anıldığı bölümle bağlantılıdır.
Sunan Abi Dawud · #509 (Sahih)Bu rivayet, söz konusu hadiste yer alan namaza çağrı konusundaki açıklamayı destekler.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.