İman Kitabı · Sahih Muslim

Sahih Muslim, 329. hadis

Abu Huraira rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: İman Kitabı
صحيح مسلم
Kim rivayet etti?

Abu Huraira tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Sahih Muslim bir bütün olarak sahih kabul edilir.

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ، وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ، - وَاللَّفْظُ لأُمَيَّةَ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ‏}‏ قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَىْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنَ الأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلاَةُ وَالصِّيَامُ وَالْجِهَادُ وَالصَّدَقَةُ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الآيَةُ وَلاَ نُطِيقُهَا ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ ‏.‏ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا ‏{‏ آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لاَ نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ‏}‏ فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ لاَ يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا‏}‏ قَالَ نَعَمْ ‏{‏ رَبَّنَا وَلاَ تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا‏}‏ قَالَ نَعَمْ ‏{‏ رَبَّنَا وَلاَ تُحَمِّلْنَا مَا لاَ طَاقَةَ لَنَا بِهِ‏}‏ قَالَ نَعَمْ ‏{‏ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلاَنَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ‏}‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Çeviri

Muhammed b. Minhal ed-Darîr ve Ümeyye b. Bistam el-Ayşî bana rivayet ettiler -lafız Ümeyye'ye aittir- dediler ki: Yezîd b. Zürey' bize rivayet etti, Ravh -ki o Kâsım'ın oğludur- bize rivayet etti, Alâ'dan, o babasından, o Ebû Hureyre'den rivayet etti. Ebû Hureyre şöyle dedi: Allah Resûlü ﷺ'e şu âyet indirildiğinde: {Göklerdeki her şey ve yerdeki her şey Allah'ındır. İçinizdekini açığa vursanız da gizleseniz de Allah sizi onunla hesaba çeker. Dilediğini bağışlar, dilediğine azap eder. Allah her şeye kadirdir.} Bu durum Allah Resûlü ﷺ'in ashâbına çok ağır geldi. Allah Resûlü ﷺ'e geldiler, dizlerinin üzerine çöktüler ve dediler ki: 'Ey Allah'ın Resûlü! Bizden gücümüzün yettiği ameller istendi; namaz, oruç, cihad ve sadaka gibi. Şimdi ise sana bu âyet indirildi ve biz buna güç yetiremiyoruz.' Allah Resûlü ﷺ buyurdu ki: 'Sizden önceki iki kitabın ehli gibi

"Duyduk ve isyan ettik" mi demek istiyorsunuz? Bilakis şöyle deyin: "Duyduk ve itaat ettik. Ey Rabbimiz, senden mağfiret dileriz, dönüş sanadır."' Onlar da: 'Duyduk ve itaat ettik. Ey Rabbimiz, senden mağfiret dileriz, dönüş sanadır' dediler. Kavim bunu okuyup dilleri buna alışınca, Allah hemen ardından şu âyeti indirdi: {Peygamber, Rabbinden kendine indirilene iman etti, müminler de iman ettiler. Her biri Allah'a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman etti. Peygamberlerinden hiçbirini diğerinden ayırt etmeyiz. Dediler ki: Duyduk ve itaat ettik. Ey Rabbimiz, senden mağfiret dileriz, dönüş sanadır.} Bunu yaptıklarında Allah Teâlâ önceki hükmü neshetti ve Allah Azze ve Celle şu âyeti indirdi: {Allah kimseye gücünün yeteceğinden başkasını yüklemez. Kazandığı kendisine, kazandığı kötülük de kendi aleyhinedir. Ey Rabbimiz, unutursak veya yanılırsak bizi sorumlu tutma.} (Peygamber ﷺ buyurdu ki:) Evet. {Ey Rabbimiz, bizden öncekilere yüklediğin gibi bize ağır bir yük yükleme.} (Peygamber ﷺ buyurdu ki:) Evet. {Ey Rabbimiz, gücümüzün yetmeyeceği şeyleri bize taşıtma.} (Peygamber ﷺ buyurdu ki:) Evet. {Bizi affet, bizi bağışla ve bize merhamet et. Sen bizim Mevlâmızsın, kâfir topluluğa karşı bize yardım et.} (Peygamber ﷺ buyurdu ki:) Evet.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Mümin, Allah’ın emrine itaatle karşılık verir ve O’ndan bağışlanma diler.

Arka plan ve bağlam

Bakara 2:284 nazil olduğunda sahabiler bunu ağır bulup Peygamber ﷺ’den açıklama istediler. O da onlara “İşittik ve itaat ettik” demelerini ve Allah’tan bağışlanma dilemelerini öğretti. Ardından 2:285–286. ayetler nazil oldu ve Allah’ın kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemeyeceği bildirildi.

Kavramlar ve açıklamalar
İşittik ve itaat ettik

Mümin, Allah’ın hidayetini kabul eder ve ona göre davranmaya gayret eder.

Nâsih

Önceki bir hükmün yerine geçen daha sonraki vahiy; ayetlerin kesin yorumu âlimlerce tartışılmıştır.

Allah kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemez

Allah insana, taşıma gücünü aşan bir yükümlülük yüklemez.

Âlimlerin çıkarımları

Klasik müfessirler, sahabilerin kendilerine ağır gelen bir vahyi reddetmediklerini; bunun yerine Peygamber ﷺ’e başvurup itaatlerini dile getirdiklerini ve bağışlanma dilediklerini vurgular. Bakara suresinin son ayetleri, hem kişisel sorumluluğu hem Allah’ın rahmetini ve duanın önemini öne çıkarır. Âlimler, Bakara 2:284’ün 2:286 ile ilişkisini tartışır; bu rivayet önceki yükün kaldırıldığını anlatır. Dört Sünni fıkıh mezhebi bundan olağan dinî yükümlülüklerden muafiyet sonucu çıkarmaz; sorumluluğun güçle bağlantılı olduğunu, hata ve unutmanın kasıtlı itaatsizlikle bir tutulamayacağını kabul eder.

Günümüz için dersler
  1. Dinî bir hüküm sana ağır gelirse onu reddetmek yerine açıklama için yetkin bir âlime danış.
  2. Bugün bilinen bir yükümlülüğü özenle yerine getirerek “İşittik ve itaat ettik” sözünü hayata geçir.
  3. Unuttuğunda veya hata yaptığında Allah’tan bağışlanma dile ve gerekiyorsa zararı telafi et.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.